Tarihin Zaman İçinde Akışı
Asil Türk Milleti'nin Kadim Tarihi

TARİHOLAY
5000ETRÜKSLERİN İSKANDİNAV BÖLGESİNE GÖÇLERİ
Binlerce sene süren göçlerin mö.5.000 lerde İskandinav ülkelerine göçle başladığı bilinmektedir.
gg.aa.yy-5000.aa|ETRÜKSLERİN İSKANDİNAV BÖLGESİNE GÖÇLERİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Binlerce sene süren göçlerin mö.5.000 lerde İskandinav ülkelerine göçle başladığı bilinmektedir. |
4000ETRÜKSLERİN AVRUPA İÇLERİNE GÖÇLERİ
ETRÜSK olarak adlandırdığımız toplum İtalya’ya gelmeden önce, Fransa’da mö.4000 de Glozel’de ve Avusturya’da yaşamışlardır.
gg.aa.yy-4000.aa|ETRÜKSLERİN AVRUPA İÇLERİNE GÖÇLERİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|ETRÜSK olarak adlandırdığımız toplum İtalya’ya gelmeden önce, Fransa’da mö.4000 de Glozel’de ve Avusturya’da yaşamışlardır. |
2000KİMMERLERİN KIRIM ve KAFKASLARA YERLEŞMESİ
Kimmerler, mö.20. yüzyılda Kırım, Kafkaslar ve Doğu Karadeniz coğrafyasında ortaya çıkmış, mö.800’lerde yine kendileri gibi bir Türk Kavmi olan İskitler’in Kafkaslardan gelmeye başlamasıyla bölgedeki hâkimiyetlerini kaybederek Doğu Anadolu ve Güney Karadeniz hattına çekilmek zorunda kalmış, bu bölgede yaşayan Lidyalılar, Asurlar ve Urartular arasında sıkışarak zayıflamış ve mö.700’lerde bölgedeki üstünlüğünü kaybederek iki kol halinde Balkanlar ve Hazar Denizi bölgelerine göç ederek bölge halklarının içerisine karışmışlardır. Elde edilen arkeolojik bulgular, Kimmerlerin mö.2000 ile mö.800 yılları arasında Hazar Denizi ile Tuna Nehri arasında yaşadıklarını ortaya koymuştur. En derin izlerini bıraktıkları Kırım bölgesi ise Kimmerler Medeniyetinin merkezi kabul edilir. Zira Kırım Yarımadası, ismini bu medeniyetten almıştır.
gg.aa.yy-2000.aa|KİMMERLERİN KIRIM ve KAFKASLARA YERLEŞMESİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Kimmerler, mö.20. yüzyılda Kırım, Kafkaslar ve Doğu Karadeniz coğrafyasında ortaya çıkmış, mö.800’lerde yine kendileri gibi bir Türk Kavmi olan İskitler’in Kafkaslardan gelmeye başlamasıyla bölgedeki hâkimiyetlerini kaybederek Doğu Anadolu ve Güney Karadeniz hattına çekilmek zorunda kalmış, bu bölgede yaşayan Lidyalılar, Asurlar ve Urartular arasında sıkışarak zayıflamış ve mö.700’lerde bölgedeki üstünlüğünü kaybederek iki kol halinde Balkanlar ve Hazar Denizi bölgelerine göç ederek bölge halklarının içerisine karışmışlardır. Elde edilen arkeolojik bulgular, Kimmerlerin mö.2000 ile mö.800 yılları arasında Hazar Denizi ile Tuna Nehri arasında yaşadıklarını ortaya koymuştur. En derin izlerini bıraktıkları Kırım bölgesi ise Kimmerler Medeniyetinin merkezi kabul edilir. Zira Kırım Yarımadası, ismini bu medeniyetten almıştır.|
1580 ...
1320
???? TÜRKLERİN MISIR HAKİMİYETİ
Türkler (Hurriler) mö.1580'de, Mısır'da, 17. Firavun Hanedanını yıkarak, 260 yıl sürecek Mısır hakimiyetini ele geçirdi.
gg.aa.yy-1580.aa|???? TÜRKLERİN MISIR HAKİMİYETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Mısır|Türkler (Hurriler) mö.1580'de, Mısır'da, 17. Firavun Hanedanını yıkarak, 260 yıl sürecek Mısır hakimiyetini ele geçirdi. |
1500ETRÜKSLERİN GÜNEY AVRUPAYA İNMELERİ
ETRÜSKLER, mö.1500 lerde Po ovasına, oradan da maden bakımından zengin olan Etrürye denilen Toskana bölgesine yerleştiler.
gg.aa.yy-1500.aa|ETRÜKSLERİN GÜNEY AVRUPAYA İNMELERİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|ETRÜSKLER, mö.1500 lerde Po ovasına, oradan da maden bakımından zengin olan Etrürye denilen Toskana bölgesine yerleştiler. |
1000 ...
250
İSKİTLER - SAKALARÖn Türkler
İskitler, tarihe Sakalar olarak geçmiş, Ön Türk Tarihinin antik çağdaki temsilcisi olarak Avrasya steplerindeki varlıklarını 7 asır boyunca devam ettirmişlerdir.

mö.10.yyılda Tanrı Dağlarında başlayan tarih serüvenleri, mö.250 yılında Kırımda sona ermiştir.

İskitler, mö.9.yyılda Doğu Asya’da ortaya çıkmış, mö.8.yyılda Hazarlar üzerinden Tuna boylarına ulaşarak burada yerleşik yaşayan soydaşları Kimmerler üzerinde baskı kurarak Doğu Avrupa ve Kuzey Karadeniz hattına hâkim hale gelmiş, Urartular, Asurlular ve Medler ile münasebetlerde bulunarak bu coğrafyadaki varlıklarını 200 yıl boyunca devam ettirmişlerdir.

mö.6. Yüzyılda zayıflayan ve Anadolu’yu terk etmek zorunda kalan İskitler Kuzey Karadeniz ve bölgesine yerleşerek mö.3.Yüzyıla kadar burada yaşamışlar ve kendileri gibi atlı göçebe bir kavim olan Sarmatlar ve Gotlar tarafından yıkılarak bölge halkları arasında asimile olmuşlardır.

İskitlerden Tevrat da Aşkenaz olarak bahsedilir. İskitler de Sümer Medeniyetinin yıkılması sonrasında vücut bulmuş ve tarih sahnesine çıkmışlardır.
İskitler, tıpkı Hing-Nu’lar gibi batıya göç eden kalabalık Ön Türk Toplumları içerisinden filizlenmiş ve aradan geçen 10 asırdan sonra komşuları ve soydaşları olan Hing-Nu’lardan ayrılarak kendi saltanat aileleri etrafında birleşmişlerdir.

İskitler’in mö.10. Yüzyılda başlayan göç hareketi bir asır boyunca devam etti. mö.9. Yüzyıla gelindiğinde İskit toplumları Avrasya-Kafkasya bozkırlarını kendilerine yurt edinmişlerdi. <

Bu tarihlerde Kuzey Karadeniz, Avrasya Bozkırları ve Hazar Denizinin Batısı, başka bir Ön Türk Toplumu olan Kimmerler’e ev sahipliği yapıyordu. Sümer devleti yıkıldığında İskitlerin içerisinde bulunduğu Turanid Kavim doğuya doğru göç hareketine giriştiği dönemde Kimmerler de Kuzey ve Batı hattına yönelerek Kuzey Karadeniz hattına ulaşmıştı.

İskitler, soydaşları Kimmerler’in Doğu Avrupa üzerindeki 10 asırlık hakimiyetine son vererek bu bölgeyi kendi yurtları haline getirdiler.

Asurluların yıkılması İskitler için yeni bir dönemin başlangıcı oldu. İskit Kralı Madyes, müttefiki olduğu Asurlulara desteğini çekerek Medlerle işbirliği yapmıştı. Ancak Asurluların yıkılmasından sonra bu kez Babillilerle işbirliği yaparak Medlere karşı mücadeleye giriştiler. Med Kralı Kyaxares, bu ittifak karşısında kazanamadı. Medleri mağlup eden İskitler, Kuzey İran ve Suriye hattında söz sahibi duruma geldiler. Bölgede değişen politik dengeler Urartuları da etkiledi. İskitler, Asurluların yıkılmasında olduğu kadar Urartuların yıkılmasında da pay sahibi oldular.

Sarmatlar’ın mö.4. yüzyılda Don Nehrinde görünmeleriyle başlayan Doğu Avrupa göçleri, devam eden 100 yıl boyunca İskitlerin hâkimiyet alanlarını daraltmıştır. Yerleşik hayata geçerek zamanla savaşçı kimliklerini kaybeden İskitler, soydaşları olan Sarmatların istila hareketlerine karşı koyamayarak yaşadıkları bölgeleri terk etmek zorunda kaldılar. mö.250’ye kadar devam eden Sarmat İstilaları, İskitlerin hâkimiyet alanlarını Kırım Yarımadasına kadar küçültmüştür. Bölgedeki nüfuzu ve gücü zayıflayan İskitlere son darbe ise İskandinav bölgesinden Karadeniz’e inen Gotlar dan gelir. Got istilalarına karşı koyamayan İskitler, siyasi birliklerini kaybederek bölge halkları arasında kaybolup Doğu Avrupa’nın gen havuzu içerisinde mühim bir yer edinir.

Siyasi birlikleri ortadan kalkan İskitlerin bir kısmı Soğdlarla kaynaşmış, bir kısmı Kuzey Hazar yolunu takip ederek Asya içlerine ilerlemiş, bir kısmı Avrupa halklarının içerisine karışıp Doğu Avrupa’nın gen havuzu içerisinde yer almışlardır. İskit toplumunun önemli bir kısmı ise kendilerini kültürel ve siyasi olarak izole edip günümüzde “Yakut Türkleri” olarak yaşamakta, bugün Yakutistan olarak ifade edilen bölgede varlıklarını devam ettirmektedirler.

Siyasi birlikleri ortadan kalkan İskitlerin bir kısmı Soğdlarla kaynaşmış, bir kısmı Kuzey Hazar yolunu takip ederek Asya içlerine ilerlemiş, bir kısmı Avrupa halklarının içerisine karışıp Doğu Avrupa’nın gen havuzu içerisinde yer almışlardır. İskit toplumunun önemli bir kısmı ise kendilerini kültürel ve siyasi olarak izole edip günümüzde “Yakut Türkleri” olarak yaşamakta, bugün Yakutistan olarak ifade edilen bölgede varlıklarını devam ettirmektedirler.

gg.aa.yy-1000.aa|İSKİTLER - SAKALAR|Ön Türkler|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|İskitler, tarihe Sakalar olarak geçmiş, Ön Türk Tarihinin antik çağdaki temsilcisi olarak Avrasya steplerindeki varlıklarını 7 asır boyunca devam ettirmişlerdir. mö.10.yyılda Tanrı Dağlarında başlayan tarih serüvenleri, mö.250 yılında Kırımda sona ermiştir. İskitler, mö.9.yyılda Doğu Asya’da ortaya çıkmış, mö.8.yyılda Hazarlar üzerinden Tuna boylarına ulaşarak burada yerleşik yaşayan soydaşları Kimmerler üzerinde baskı kurarak Doğu Avrupa ve Kuzey Karadeniz hattına hâkim hale gelmiş, Urartular, Asurlular ve Medler ile münasebetlerde bulunarak bu coğrafyadaki varlıklarını 200 yıl boyunca devam ettirmişlerdir. mö.6. Yüzyılda zayıflayan ve Anadolu’yu terk etmek zorunda kalan İskitler Kuzey Karadeniz ve bölgesine yerleşerek mö.3.Yüzyıla kadar burada yaşamışlar ve kendileri gibi atlı göçebe bir kavim olan Sarmatlar ve Gotlar tarafından yıkılarak bölge halkları arasında asimile olmuşlardır. İskitlerden Tevrat d
800İSKİTLERİN ANADOLU ve AVRUPA'YA AKINLARI
Türk Kavmi olan İskitler’in Kafkaslardan gelmeye başlamasıyla, Kimmerler bölgedeki hâkimiyetlerini kaybederek Doğu Anadolu ve Güney Karadeniz hattına çekilmek zorunda kaldı. Kimmerler, bu bölgede yaşayan Lidyalılar, Asurlar ve Urartular arasında sıkışarak zayıflamaya başladı.
gg.aa.yy-800.aa|İSKİTLERİN ANADOLU ve AVRUPA'YA AKINLARI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Türk Kavmi olan İskitler’in Kafkaslardan gelmeye başlamasıyla, Kimmerler bölgedeki hâkimiyetlerini kaybederek Doğu Anadolu ve Güney Karadeniz hattına çekilmek zorunda kaldı. Kimmerler, bu bölgede yaşayan Lidyalılar, Asurlar ve Urartular arasında sıkışarak zayıflamaya başladı.|
700KİMMERLER ANADOLU'DAN BALKANLARA ve HAZAR BÖLGESİNE GÖÇ ETTİLER.
gg.aa.yy-700.aa|KİMMERLER ANADOLU'DAN BALKANLARA ve HAZAR BÖLGESİNE GÖÇ ETTİLER.|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
400 ...
100
SARMATLARÖn Türkler
Sarmatlar, Kırgız steplerinde ortaya çıkmış, İskit/Saka Konfederasyonunun bir bileşeni olarak İskitlerle işbirliği içinde 400 yıl yaşamışlardır. mö.3. yüzyılın başlarında Sarmatlar, Don nehrinin doğu kıyılarına yaklaşmışlar ve aynı yüzyılın sonlarına doğru da Don nehrinin batı kıyısına geçmeye muvaffak olmuşlardır. Sürekli sıkıştırılan İskitler mö.2. yüzyılın başlarına kadar eski imparatorluklarının yalnızca bir bölümünü, özellikle orta kısmını ellerinde tutabilmişlerdir. Böylece Kimmerlerden İskitlere geçen egemenlik, Sarmatların mö.2. yüzyılın başlarında İskit coğrafyasında büyük bir güç olarak ortaya çıkmalarıyla el değiştirmiştir. Böylece bu kültür coğrafyasında Sarmat dönemi başlamıştır.
gg.aa.yy-400.aa|SARMATLAR|Ön Türkler|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Sarmatlar, Kırgız steplerinde ortaya çıkmış, İskit/Saka Konfederasyonunun bir bileşeni olarak İskitlerle işbirliği içinde 400 yıl yaşamışlardır. mö.3. yüzyılın başlarında Sarmatlar, Don nehrinin doğu kıyılarına yaklaşmışlar ve aynı yüzyılın sonlarına doğru da Don nehrinin batı kıyısına geçmeye muvaffak olmuşlardır. Sürekli sıkıştırılan İskitler mö.2. yüzyılın başlarına kadar eski imparatorluklarının yalnızca bir bölümünü, özellikle orta kısmını ellerinde tutabilmişlerdir. Böylece Kimmerlerden İskitlere geçen egemenlik, Sarmatların mö.2. yüzyılın başlarında İskit coğrafyasında büyük bir güç olarak ortaya çıkmalarıyla el değiştirmiştir. Böylece bu kültür coğrafyasında Sarmat dönemi başlamıştır.|
300İSKİTLERİN ANADOLU'DAN ÇIKIŞI
gg.aa.yy-300.aa|İSKİTLERİN ANADOLU'DAN ÇIKIŞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
220 ...
48
BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞUHunlar
Orta Asyanın doğusunda, bugünkü Çinin Kuzeyinde yaşayan Ön Türklerin bölgede çoğalması ve kültürlerinin egemen hale gelmesiyle birlikte birbirinden ayrı ve bağımsız yaşayan Hun kabileleri, Çine karşı zaman zaman bir araya gelerek mukavemet göstermeye başlamış ve birlik ruhu ortaya çıkmıştır. Kendi kabilesi ve bölgedeki kabilelere liderlik yapan Teoman, zamanla güçlenerek bölgede yaşayan hunları bir araya getirip mö.220 yılında Büyük Hun Devletini kurarak Türklüğü Tarih sahnesine çıkartan isim oldu.

Büyük Hun Devletinin ortaya çıkmasıyla birlikte bazı Tunguz ve Moğol toplulukları da Hun İmparatorluğunun bünyesine girdiler. Devlet Haline Gelmeden öncede bölgede yaşayan Hunlar’ın akınlarından zarar gören Çin, Feodalizmden İmparatorluğa geçiş dönemine denk gelen bu dönemde Hun İmparatorluğunun kurulmasıyla birlikte daha da zor bir durumla karşı karşıya kaldı. Zira Hun İmparatoru Teoman, İmparatorluğun kurulmasıyla birlikte Kore’den Hazar Denizine kadar olan tüm bölgeye akınlar düzenleyerek hem Çin, hemde bölgede yaşayan diğer toplumların topraklarını imparatorluğuna dahil ederek güçlenmeye ve büyümeye başladı.

Hun İmparatorluğunun sahneye çıkışı, diğer imparatorluklara pek benzememektedir. Zira barbar ve göçebe bir toplum olarak görülen hunlar, Tarih sahnesine çıkmasıyla birlikte yalnızca 50 yıl içerisinde dünyanın en büyük İmparatorluğu haline gelerek bölgeye hakim hale geldi. Çin’i vergiye bağlayarak İpek yolunu denetimi altına aldı ve bölgedeki diğer devletleri sindirdi. mö.177 yılında Hun toprakları Hazar Denizinden Kore’ye kadar uzanan ve Asya’nın neredeyse tamamını içerisine alan büyük bir imparatorluk haline geldi. Bu ilerleyiş mö.40 lı yıllara kadar devam etti.

gg.aa.yy-220.aa|BÜYÜK HUN İMPARATORLUĞU|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Orta Asyanın doğusunda, bugünkü Çinin Kuzeyinde yaşayan Ön Türklerin bölgede çoğalması ve kültürlerinin egemen hale gelmesiyle birlikte birbirinden ayrı ve bağımsız yaşayan Hun kabileleri, Çine karşı zaman zaman bir araya gelerek mukavemet göstermeye başlamış ve birlik ruhu ortaya çıkmıştır. Kendi kabilesi ve bölgedeki kabilelere liderlik yapan Teoman, zamanla güçlenerek bölgede yaşayan hunları bir araya getirip mö.220 yılında Büyük Hun Devletini kurarak Türklüğü Tarih sahnesine çıkartan isim oldu. Büyük Hun Devletinin ortaya çıkmasıyla birlikte bazı Tunguz ve Moğol toplulukları da Hun İmparatorluğunun bünyesine girdiler. Devlet Haline Gelmeden öncede bölgede yaşayan Hunlar’ın akınlarından zarar gören Çin, Feodalizmden İmparatorluğa geçiş dönemine denk gelen bu dönemde Hun İmparatorluğunun kurulmasıyla birlikte daha da zor bir durumla karşı karşıya kaldı. Zira Hun İmparatoru Teoman, İmparatorluğun kurulmasıyla
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
210ÇAVUŞ OKU / KEŞİF, İCAT ve İLKLER
Çavuş oku tarihte Türkler tarafından bulunmuş ve kullanılmış bir ok çeşididir.

Çavuş oku öldürme amaçlı değildir. Temren üzerinde delikler açılmıştır. Ok fırlatıldığında delikten hızla geçen hava tiz bir ses çıkarır. Bu nedenle çavuş okuna ”ıslık çalan ok ”, ”ıslıklı ok” veya ”vızlayan ok” da denilmiştir.

Bu oktan çıkan ses hem askerlere ne tarafa yükleneceklerini anlatır hem de düşmanın moralini bozmak için kullanılmıştır.

Çavuş okunun mucidi bizzat Mete Han’dır. İlk kullanımı Mete Hanın ilk düzenli Türk Ordusunu kurmasıyla olmuştur.
gg.aa.yy-210.aa|ÇAVUŞ OKU|KEŞİF, İCAT ve İLKLER|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|yunan|Çavuş oku tarihte Türkler tarafından bulunmuş ve kullanılmış bir ok çeşididir. Çavuş oku öldürme amaçlı değildir. Temren üzerinde delikler açılmıştır. Ok fırlatıldığında delikten hızla geçen hava tiz bir ses çıkarır. Bu nedenle çavuş okuna ”ıslık çalan ok ”, ”ıslıklı ok” veya ”vızlayan ok” da denilmiştir. Bu oktan çıkan ses hem askerlere ne tarafa yükleneceklerini anlatır hem de düşmanın moralini bozmak için kullanılmıştır. Çavuş okunun mucidi bizzat Mete Han’dır. İlk kullanımı Mete Hanın ilk düzenli Türk Ordusunu kurmasıyla olmuştur. |
209
METE (OĞUZ) HAN, HUN TAHTINA ÇIKTIHunlar
Hun Devleti Hükümdarı Mete Han. (ölümü: mö.174)

Oğuz Kağan olarak da bilinen Mete, Hun İmparatoru Teoman’ın oğludur.

10’luk sistemin mucididir. Günümüzdeki düzenli ordunun temelleri de kendisi tarafından atmıştır. Ayrıca Mete Han Çin’i vergiye bağlayan ilk hükümdardır.
gg.aa.yy-209.aa|METE (OĞUZ) HAN, HUN TAHTINA ÇIKTI|Hunlar|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Hun Devleti Hükümdarı Mete Han. (ölümü: mö.174) Oğuz Kağan olarak da bilinen Mete, Hun İmparatoru Teoman’ın oğludur. 10’luk sistemin mucididir. Günümüzdeki düzenli ordunun temelleri de kendisi tarafından atmıştır. Ayrıca Mete Han Çin’i vergiye bağlayan ilk hükümdardır.|
54 ...
36
BATI HUN İMPARATORLUĞUHunlar
mö.54 yılında, Hun İmparatorluğunun hükümdarı olan iki kardeş Hohanye ve Çiçi ihtilafa düştüler ve İmparatorluk Doğu Hun ve Batı Hun olarak ikiye bölündü.

Çin ile yakın ilişkiler içinde olan Hohanye ve Doğu Hun, Çin hükümdarlığı altına girdi, Çiçi Han ise Çine ve kardeşi Hohanye'ye karşı sert tavır alarak Batı Hunun başına geçti fakat Çin, zayıflayan Batı Hunun üzerine giderek kısa bir süre sonra Çiçi hanı öldürerek Batı hunlarını yıktı (mö.36).

Çine bağlı bulunan Doğu Hun ve hükümdarı Hohanye ise bölgedeki varlığını Çin ekseninde devam ettirdi. Çinin muvaffak olarak Hunları parçalamasıyla bölgedeki yapı Hunların aleyhine gelişmeye devam etti.

Batı Hun Devletinin yıkılmasının ardından Hun Ardılları olarak adlandırılan küçük devletler kurulmuştur. Bunlar;
• I.Chao Hun Devleti(304-329)
• II.Chao Hun Devleti(328-352)
• Kuzey Liang Hun Devleti(397-439)
• Hsia Hun Devleti(407-431)
• Lov-Lan Hun Devleti(442-460)’dir

gg.aa.yy-54.aa|BATI HUN İMPARATORLUĞU|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|mö.54 yılında, Hun İmparatorluğunun hükümdarı olan iki kardeş Hohanye ve Çiçi ihtilafa düştüler ve İmparatorluk Doğu Hun ve Batı Hun olarak ikiye bölündü. Çin ile yakın ilişkiler içinde olan Hohanye ve Doğu Hun, Çin hükümdarlığı altına girdi, Çiçi Han ise Çine ve kardeşi Hohanye'ye karşı sert tavır alarak Batı Hunun başına geçti fakat Çin, zayıflayan Batı Hunun üzerine giderek kısa bir süre sonra Çiçi hanı öldürerek Batı hunlarını yıktı (mö.36). Çine bağlı bulunan Doğu Hun ve hükümdarı Hohanye ise bölgedeki varlığını Çin ekseninde devam ettirdi. Çinin muvaffak olarak Hunları parçalamasıyla bölgedeki yapı Hunların aleyhine gelişmeye devam etti. Batı Hun Devletinin yıkılmasının ardından Hun Ardılları olarak adlandırılan küçük devletler kurulmuştur. Bunlar; • I.Chao Hun Devleti(304-329) • II.Chao Hun Devleti(328-352) • Kuzey Liang Hun Devleti(397-439) • Hsia Hun Devleti(407-431) • Lov-Lan Hun Devleti(442-4
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
48 ...
156
KUZEY HUN DEVLETİHunlar
ms.48 yılında gerçekleşen bir diğer taht mücadeleside hükümdar Panu ile Pi arasında yaşandı. O dönemde ciddi bir hastalık salgını yaşandığı için Çinin saldıracağını düşünen Panu, Çine bir elçi göndererek barış istemesi ayrılık fitilini ateşledi. Panu'nun hükümdar olmasından rahatsız olan Pi, kendiside gizlice Çin'e elçi göndererek Panu'nun haritasını vermiş ve Çinin desteğini istemişti. Bu olaydan sonra Çin Pi'ye destek vererek Hun İmparatorluğunun başına geçmesini sağladı. Panu da güçlerini Kuzeye çekerek Kuzey Hun İmparatorluğunu kurdu.
gg.aa.yy48.aa|KUZEY HUN DEVLETİ|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|ms.48 yılında gerçekleşen bir diğer taht mücadeleside hükümdar Panu ile Pi arasında yaşandı. O dönemde ciddi bir hastalık salgını yaşandığı için Çinin saldıracağını düşünen Panu, Çine bir elçi göndererek barış istemesi ayrılık fitilini ateşledi. Panu'nun hükümdar olmasından rahatsız olan Pi, kendiside gizlice Çin'e elçi göndererek Panu'nun haritasını vermiş ve Çinin desteğini istemişti. Bu olaydan sonra Çin Pi'ye destek vererek Hun İmparatorluğunun başına geçmesini sağladı. Panu da güçlerini Kuzeye çekerek Kuzey Hun İmparatorluğunu kurdu.|
48 ...
216
GÜNEY HUN DEVLETİHunlar
Güney Hunları, Çin ile iyi ilişkiler içerisinde olmasına rağmen, Çinin bu bölgeye hükmetme çabası neticesinde ms.216 yılında yıkılarak tarih sahnesinden silindi.
gg.aa.yy48.aa|GÜNEY HUN DEVLETİ|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Güney Hunları, Çin ile iyi ilişkiler içerisinde olmasına rağmen, Çinin bu bölgeye hükmetme çabası neticesinde ms.216 yılında yıkılarak tarih sahnesinden silindi.|
200 ...
581
TOPA(TABGAÇ) DEVLETLERİ
Birbiri ardına kurulan Topa (Tabgaç) Devletleri şöyledir;
• 200-376 Topa(Tabgaç) Devleti
• 386-534 Tabgaç Devleti
• 534-581 Batı Tabgaç Devleti
• 534-557 Doğu Tabgaç Devleti
gg.aa.yy200.aa|TOPA(TABGAÇ) DEVLETLERİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Birbiri ardına kurulan Topa (Tabgaç) Devletleri şöyledir; • 200-376 Topa(Tabgaç) Devleti • 386-534 Tabgaç Devleti • 534-581 Batı Tabgaç Devleti • 534-557 Doğu Tabgaç Devleti |
300 ...
400
KUŞHAN DEVLETİ
gg.aa.yy300.aa|KUŞHAN DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
337 ...
436
YEN DEVLETLERİ
Birbiri ardına kurulan YEN Devletleri aşağıda ki gibidir.
• 337-370 ESKİ YEN DEVLETİ
• 384-409 YENİ YEN DEVLETİ
• 385-395 BATI YEN DEVLETİ
• 398-410 GÜNEY YEN DEVLETİ
• 409-436 KUZEY YEN DEVLETİ
gg.aa.yy337.aa|YEN DEVLETLERİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Birbiri ardına kurulan YEN Devletleri aşağıda ki gibidir. • 337-370 ESKİ YEN DEVLETİ • 384-409 YENİ YEN DEVLETİ • 385-395 BATI YEN DEVLETİ • 398-410 GÜNEY YEN DEVLETİ • 409-436 KUZEY YEN DEVLETİ |
350 ...
469
AVRUPA HUN İMPARATORLUĞUHunlar
Hazar Gölü ve Çevresinde yaşayan Hunlar, ms.400 lü yıllarda Avrupa Hun Devletini ortaya çıkarttı. 370 yılında, Balamir tarafından kurulan Avrupa Hun Devleti, varlığını ve topraklarını genişletmek için bölgede yaşayan Gotlarla (Ostrogot ve Vizigot) savaşarak batıya doğru itti. O dönemde Avrupanın neredeyse tamamı Roma imparatorluğu sınırları içerisindeydi. Bugün varolan Avrupa Ülkelerinin ataları, o dönemde Barbar kavimler olarak avrupanın muhtelif yerlerinde ve ormanlık alanlarında yaşıyor ve Roma İmparatorluğuna küçük çaplı saldırılar düzenliyorlardı. Hunların bölgeye hakim olmasıyla birlikte bölgede yaşayan Barbar kavimler Avrupa Hun devleti ve Roma İmparatorluğu arasında sıkıştılar. (Bu dönem tarihe, bugünkü Avrupanın yapısını oluşturacak sonuçlara varan Kavimler Göçü olarak geçer.) Önceleri Roma İmparatorluğu bu durumdan memnundu ve Avrupa Hun İmparatorluğuyla iyi ilişkiler içerisindeydi. Ancak bu dönem büyük hükümdar Attila’nın idareyi ele alması ve strateji değiştirerek Romanın üzerine doğru ilerlemesiyle seyir değiştirdi. Zamanla Roma İmparatorluğunu da hükmü altına alan Attila, Margos Antlaşmasıyla 422 yılında Roma İmparatorluğunu vergiye bağladı. Böylelikle barış sağlanmış oldu ancak Roma İmparatorluğu, 434 yılında antlaşmayı ihlal edince tekrar ilerlemeye ve Roma İmparatorluğunun üzerine seferler düzenlemeye başladı. Devam eden zamanda Doğu ve Batı Roma’yı kontrolü altına alan Attila, 452 Yılında idareyi tamamen ele almak için Roma şehrine yürüdü. Bu dönemde Papanın, Attila’nın huzuruna giderek teslimiyeti kabul etmesi ve bölgedeki Salgın hastalıkların baş göstermesi nedeniyle daha fazla ilerlemedi.

Büyük Hükümdar Attila, Fransaya kadar ilerleyerek Avrupa Hun Devletine en parlak dönemini yaşatmış ve bugünkü Avrupa Devletlerinin demografik yapısını oluşturan Kavimler Göçünü başlatarak tarihe yön vermiştir.

469 yılında Attila’nın ölümüyle oğulları saltanat mücadelesine girdi ve Avrupa Hun Devleti zayıflayarak yıkıldı. Avrupa Hun İmparatorluğunun yıkılmasıyla bölgede yaşayan Hunlar, bugünkü Macaristan ve çevresinde halen yaşamaya devam ederler. Zira Macaristana, Avrupalılar Macarlara Hungary demektedir. Bu isim Avrupa Hun Devletinden miras kalmıştır.

gg.aa.yy350.aa|AVRUPA HUN İMPARATORLUĞU|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Hazar Gölü ve Çevresinde yaşayan Hunlar, ms.400 lü yıllarda Avrupa Hun Devletini ortaya çıkarttı. 370 yılında, Balamir tarafından kurulan Avrupa Hun Devleti, varlığını ve topraklarını genişletmek için bölgede yaşayan Gotlarla (Ostrogot ve Vizigot) savaşarak batıya doğru itti. O dönemde Avrupanın neredeyse tamamı Roma imparatorluğu sınırları içerisindeydi. Bugün varolan Avrupa Ülkelerinin ataları, o dönemde Barbar kavimler olarak avrupanın muhtelif yerlerinde ve ormanlık alanlarında yaşıyor ve Roma İmparatorluğuna küçük çaplı saldırılar düzenliyorlardı. Hunların bölgeye hakim olmasıyla birlikte bölgede yaşayan Barbar kavimler Avrupa Hun devleti ve Roma İmparatorluğu arasında sıkıştılar. (Bu dönem tarihe, bugünkü Avrupanın yapısını oluşturacak sonuçlara varan Kavimler Göçü olarak geçer.) Önceleri Roma İmparatorluğu bu durumdan memnundu ve Avrupa Hun İmparatorluğuyla iyi ilişkiler içerisindeydi. Ancak bu dönem büyük
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
370 ...
577
AKHUN İMPARATORLUĞU - EFTALİTLERHunlar
Hazar gölü çevresinde yaşayan Hunların bir kısmı Batıya doğru ilerleyerek Avrupa Hun İmparatorluğunu kurmuş, bir kısmı da güneye doğru ilerleyerek Ak Hun İmparatorluğunu ortaya çıkartmıştır. Hazar Gölünde yaşayan iki büyük Hun kabilesi olan Uar ve Hun kabileleri birleşerek 420 yılında Ak Hun İmparatorluğunu kurmuştur. Bu İmparatorluk İran ve Arap tarih kaynaklarında Eftalitler, Çin kaynaklarında ise Ak Hunlar olarak geçmektedir.

Bölgede yaşayan İki büyük kabile olan Uar ve Hun kabileleri birleşerek ortak yönetimle Ak Hun İmparatorluğunu kurmuş, 430 yılında da yönetime Aksuvar geçmiştir. Zamanla bölgesinde güçlenen Ak Hunlar, İran ile mücadeleye girerek İranın bölgedeki güçünü zayıflatarak önemli ölçüde güçlendi. 459 yılında Aksuvarın himayesinde olan Firuz İranın tahtına geçirilerek topralarını önemli ölçüde genişletti. Zamanla Firuz yönetimindeki İran Sasanileriylede savaşlar yapan Ak Hunlar, Hindistan ve Çin civarına kadar ilerledi. 470 yılında Hindistan üzerine yürüyerek burada bulunan Guptalar ve Pencap İmparatorluklarını yıkarak bu bölgeleride kontrol altına aldı. Ak Hunlar, Toraman ve Mihrikula döneminde en parlak dönemlerini yaşadılar. Karaşar ve Kandeharıda içine alarak geniş bir bölgeye hükmettiler. Bu dönem bölgede başka bir Türk Devleti olan Göktürklerin kurulması ve büyümesine kadar devam etti. Göktürklerin güçlenerek bölgeye hakim olması ve Sasanilerle ortak hareket etmesi neticesinde giderek güçlendi ve Göktürk ile Sasaniler birleşip Ak Hunları yıkarak topraklarını paylaştılar.

gg.aa.yy370.aa|AKHUN İMPARATORLUĞU - EFTALİTLER|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Arap|Hazar gölü çevresinde yaşayan Hunların bir kısmı Batıya doğru ilerleyerek Avrupa Hun İmparatorluğunu kurmuş, bir kısmı da güneye doğru ilerleyerek Ak Hun İmparatorluğunu ortaya çıkartmıştır. Hazar Gölünde yaşayan iki büyük Hun kabilesi olan Uar ve Hun kabileleri birleşerek 420 yılında Ak Hun İmparatorluğunu kurmuştur. Bu İmparatorluk İran ve Arap tarih kaynaklarında Eftalitler, Çin kaynaklarında ise Ak Hunlar olarak geçmektedir. Bölgede yaşayan İki büyük kabile olan Uar ve Hun kabileleri birleşerek ortak yönetimle Ak Hun İmparatorluğunu kurmuş, 430 yılında da yönetime Aksuvar geçmiştir. Zamanla bölgesinde güçlenen Ak Hunlar, İran ile mücadeleye girerek İranın bölgedeki güçünü zayıflatarak önemli ölçüde güçlendi. 459 yılında Aksuvarın himayesinde olan Firuz İranın tahtına geçirilerek topralarını önemli ölçüde genişletti. Zamanla Firuz yönetimindeki İran Sasanileriylede savaşlar yapan Ak Hunlar, Hin
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
372HUNLARIN RUSYA AKINIHunlar
Hunlar Güney Rusya'ya girdiler ve Ostrogotları sürdüler.
gg.aa.yy372.aa|HUNLARIN RUSYA AKINI|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|rusya|Hunlar Güney Rusya'ya girdiler ve Ostrogotları sürdüler.|
372 ...
556
CÜCEN DEVLETİ
gg.aa.yy372.aa|CÜCEN DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
375KAVİMLER GÖÇÜ
Türklerin Avrupa kıt'asını baştan aşağıya değiştirdiği olaydır.

Asyadan Avrupa yönünde hızlanan akınlar, Avrupa'da yerleşik tüm halkların, kaçarak yer değiştirmesine neden olmuştur.
Kavimler Göçü, Roma İmparatorluğunun önce ikiye ayrılmasına (MS 395), daha sonra Batı Roma İmparatorluğunun yıkılmasına (MS 476) yol açmıştır.

Kavimler göçü ile Batı Roma’nın yıkılması sonucunda "İlk Çağ" kapanmış, "Orta Çağ" başlamıştır.
gg.aa.yy375.aa|KAVİMLER GÖÇÜ|DÜNYA|Türk Devlet Yapıları|Türklerin Avrupa kıt'asını baştan aşağıya değiştirdiği olaydır. Asyadan Avrupa yönünde hızlanan akınlar, Avrupa'da yerleşik tüm halkların, kaçarak yer değiştirmesine neden olmuştur. Kavimler Göçü, Roma İmparatorluğunun önce ikiye ayrılmasına (MS 395), daha sonra Batı Roma İmparatorluğunun yıkılmasına (MS 476) yol açmıştır. Kavimler göçü ile Batı Roma’nın yıkılması sonucunda "İlk Çağ" kapanmış, "Orta Çağ" başlamıştır. |
395 ...
466
ONOGUR DEVLETİ
gg.aa.yy395.aa|ONOGUR DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
430YÖNETİM: AKSUVAR - AKHUNLAR HAKANIHunlar
gg.aa.yy430.aa|YÖNETİM: AKSUVAR - AKHUNLAR HAKANI|Hunlar|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|
434
YÖNETİM: ATTİLA - AVRUPA HUN HAKANIHunlar
Avrupa Hun Devleti Hükümdarı Attila (395-453)

434 yılında hükümdar olan Attila, hükümdarlığı süresince Batı ve Roma imparatorluklarına çok sayıda sefer düzenlemiş ve Avrupa'yı dize getirmiştir. Öyle ki Avrupa'da onun adı "Tanrı'nın Kırbacı" olarak anılmaktadır.

452 senesinde, Batı Roma İmparatorluğu'na sefer yaparken Papa Büyük Leo'nun araya girmesiyle Attila Roma seferini durdurdu ve Romalıları haraca bağladı. Böylelikle Papa'yı bile haraca bağlayan adam olarak adı çıktı. Papanın önünde diz çöktüğü tek insan Attila'dır.

Germen (Alman) efsanelerinde Attila, çok büyük ve iyiliksever bir hükümdardır. Attila'nın sarayında birçok Germen hükümdarı yaşar. Nibelungen Destanı, Hun-Germen mücadelelerinden meydana gelir. Bu hikâyelerde Attila, Etzel adında büyük otoriteye sahip, barışsever ve yalnız asilere karşı kılıç kuşanan asil ruhlu bir hükümdardır. Avrupa Hun İmparatorluğu'nun başkenti olan Etzelburg adının buradan geldiği bilinmektedir.

En kuvvetli rivayete göre, Attila, 453 yılında (papaya önünde diz çöktürdükten kısa süre sonra), Germen soylusu bir ailenin kızı olan son eşi İldiko tarafından gerdek gecesi öldürüldü.
gg.aa.yy434.aa|YÖNETİM: ATTİLA - AVRUPA HUN HAKANI|Hunlar|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Avrupa Hun Devleti Hükümdarı Attila (395-453) 434 yılında hükümdar olan Attila, hükümdarlığı süresince Batı ve Roma imparatorluklarına çok sayıda sefer düzenlemiş ve Avrupa'yı dize getirmiştir. Öyle ki Avrupa'da onun adı "Tanrı'nın Kırbacı" olarak anılmaktadır. 452 senesinde, Batı Roma İmparatorluğu'na sefer yaparken Papa Büyük Leo'nun araya girmesiyle Attila Roma seferini durdurdu ve Romalıları haraca bağladı. Böylelikle Papa'yı bile haraca bağlayan adam olarak adı çıktı. Papanın önünde diz çöktüğü tek insan Attila'dır. Germen (Alman) efsanelerinde Attila, çok büyük ve iyiliksever bir hükümdardır. Attila'nın sarayında birçok Germen hükümdarı yaşar. Nibelungen Destanı, Hun-Germen mücadelelerinden meydana gelir. Bu hikâyelerde Attila, Etzel adında büyük otoriteye sahip, barışsever ve yalnız asilere karşı kılıç kuşanan asil ruhlu bir hükümdardır. Avrupa Hun İmparatorluğu'nun başkenti o
435MARGOS ANTLAŞMASIHunlar
Attila, Margos Antlaşmasıyla Roma İmparatorluğunu vergiye bağladı.
gg.aa.yy435.aa|MARGOS ANTLAŞMASI|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Antlaşmalar|Attila, Margos Antlaşmasıyla Roma İmparatorluğunu vergiye bağladı.|
447FETİH: LÜLEBURGAZHunlar / SAVAŞ
Attila Lüleburgaz'ı fethetti.
gg.aa.yy447.aa|FETİH: LÜLEBURGAZ|Hunlar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Attila Lüleburgaz'ı fethetti.|
447ANOTOLYOS ANTLAŞMASIHunlar
Attila, Doğu Roma Devletini vergiye bağladı.
gg.aa.yy447.aa|ANOTOLYOS ANTLAŞMASI|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Antlaşmalar|Attila, Doğu Roma Devletini vergiye bağladı. |
460 ...
620
SABAR DEVLETİ
503 yılında Doğu Avrupa'ya ulaşmışlardı.
gg.aa.yy460.aa|SABAR DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|503 yılında Doğu Avrupa'ya ulaşmışlardı. |
470AKHUNLARIN HİNDİSTAN BÖLGESİNE HAKİMİYETİHunlar
gg.aa.yy470.aa|AKHUNLARIN HİNDİSTAN BÖLGESİNE HAKİMİYETİ|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
500 ...
600
DOKUZ OĞUZ DEVLETİOğuzlar
gg.aa.yy500.aa|DOKUZ OĞUZ DEVLETİ|Oğuzlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
500 ...
600
OTUZ OĞUZ DEVLETİOğuzlar
gg.aa.yy500.aa|OTUZ OĞUZ DEVLETİ|Oğuzlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
540YÖNETİM: BUMİN KAĞAN
gg.aa.yy540.aa|YÖNETİM: BUMİN KAĞAN|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|
546 ...
743
GÖKTÜRK İMPARATORLUĞUGöktürkler
Göktürkler, Türk Tarihinde Türk adını ilk kez devlet unvanı olarak kullanan Türk Devleti olarak karşımıza çıkar. Göktürkler, Türk Dünyasının yeniden doğuşunu ve günümüz Türk Devletlerinin temelini teşkil etmiştir.

Göktürkler hakkındaki tarihi vakalara değinmeden önce belirtmekte fayda var ki; Göktürk ibaresi, yakın tarihte yapılan kategorizasyon çalışmaları neticesinde yakın tarih tarihçileri tarafından ayırt edici olması amacıyla kullanılmıştır. Söz konusu siyasi yönetim, kendisine Göktürkler değil Türk Devleti demektedir. Orhun kitabelerinde geçen ÖkÜk Türük ibaresinden türetilerek önce Kök, ve telaffuzu kolaylaştırmak için Gök Türk olarak adlandırılmıştır. Bizde anlaşılır olması amacıyla bu devletten Göktürkler olarak bahsedeceğiz.

Göktürkler, Türk Tarihinde çok önemli bir yere sahiptir. Hun döneminde, Türklük kavramı ve Türk kültürü göçebe düzenin etkisiyle oldukça zayıftı. Göktürkler döneminde Kültürel değerleri güçlenerek Türk Kimliğinin etnisiteside güçlenmiş, tarihin derinliklerinde Türk’lüğün yayılma sürecinde çok önemli etkileri olmuştur.

Göktürkler, Hun İmparatorluklarının yıkılmasıyla Asya steplerine yayılan Hun topluluklarından biri olan Aşina kabilesine dayanır. 6.yy’da bugünkü Moğolistan’ın Kuzey Batısı konumunda bulunan Altay eteklerinde, bölgede büyük bir imparatorluk haline gelen Juan-Juan İmparatorluğuna bağlı yaşayan Aşina kabilesi, İmparatorluğun Demir ve Dökme Çelik işçiliğini yapmaktaydı. Aşina kabilesi, Aynı zamanda kendi içerisinde de siyasi olarak teşkilatlanmakta olan bir topluluktu.

Bumin, 540 yılında yönetime geçerek Aşina kabilesinin Han’ı oldu. Aşina kabilesi, Bumin’in yönetiminde ticari faaliyetler amacıyla Çine doğru ilerlediler. Bu dönemde bölgede önemli bir güç konumunda olan Topa İmparatorluğu zayıflamış, Doğu-Batı Topa İmparatorluğu olarak bölünmüş ve birbirleriyle ihtilaf halindeydiler. Batı Topa İmparatorluğu, rakibi Doğu Topa ve Juan-Juan İmparatorluklarının baskılarına karşı Aşina kabilesiyle iyi ilişkiler içerisine girmeye çalışıyordu.

Bumin Han, 546 yılında oymağının ürünlerini sunmak ve ticari ilişkilerini güçlendirmek amacıyla batı Topa’ya elçi gönderdi. Aynı dönemde Töles adı ile ortaya çıkan Kaokü’ler Juan-Juan’lara saldırma hazırlığı içindeydiler. Bumin Han, tabi olduğu Juan-Juan İmparatorluğuna hizmet etmek için siyasi bir manevrada bulunarak Töleslerle savaşır ve kesin bir yenilgiye uğratarak Tölesleri dağıtarak tabi olan Töles topluluklarını da kendisine bağlar. Bumin Han, bu hamlesiyle hem Töles topluluklarını da içine katarak güçlenir hemde Juan-Juan İmparatorluğuna yaptığı hizmetle siyasi bir manevra yapmış olur.

Bumin Han, bu galibiyetten cesaret alarak Juan-Juan Başbuğunun kızını ister. Ancak Başbuğ, Bumine elçi göndererek “Siz Bizim Demircilik Yapan Adi Kölelerimizsiniz, Buna Nasıl Cesaret Edersiniz” mesajını iletir. Bumin Han, bu duruma sinirlenerek elçiyi öldürür ve iyice zayıflayan Batı Topa İmparatorunun kızını ister. Zor durumda olan Batı Topa, Bumin ile akrabalık yapmayı kabul eder ve 551 yılında Bumin Han ile Batı Topa Prensesi evlenir. Böylelikle Bumin Han ile Batı Topa İmparatorluğu ittifak kurmuş olur 552 yılında ise Batı Topa ile birleşerek Juan-Juan İmparatorluğuyla savaşa girişir. Bu savaşın sonunda Juan-Juan İmparatorluğunu kesin bir yenilgiye uğratarak Yabgu’luğunu ilan eder.

Göktürkler, bu tarihte fiili olarak kurulmuş ve ilan edilmiş olur.

Batı Topa İmparatorluğu 557 yılında yıkılınca bu devletin kalıntıları da Göktürklere katılır. Topa İmparatorluğu, bu dönemde tarih sahnesinden silinerek Türk topluluklarının içerisine karışmıştır.

Mukan yönetiminde ki Göktürkler, toprakları içerisinde güçlenmeye çalışan Juan-Juan topluluklarının üzerine büyük bir saldırı düzenler. İleri gelen beyleri öldürülen ve halkı kılıçtan geçirilen Juan-Juan’ların siyasi birlikleri dağılır ve Çin topraklarına sığınırlar. Göktürkler ile Çin arasında dostluk politikaları gereği kaçan Juan-Juan’lar Göktürklere teslim edilir. Mukan han bu topluluklarıda öldürerek bölgedeki Juan-Juan kalıntılarınıda temizlemiş olur.

Juan-Juan’lardan sonra Doğu Kitayları da yıkarak topraklarını genişletir ve Kıtayların Koreye doğru göçlerini sağlar. Kuzey bölgesinde bulunan Kırgızların egemenliği altına alır, kuzey bölgesindeki diğer dağınık boyları da kendisine katarak bozkırdaki Türk egemenliğini sağlamış olur.

Mukan imparatorluğun doğu kanadını yönetiyordu. Doğudaki ilerleyiş ve genişlemeyle birlikte Batı bölgesini idare eden Sol Yabgu İstemi’de Altayların Batısını, Isık gölü ve Tanrı dağlarına kadar olan bölgeyi hakimiyeti altına almıştı. İstemi Yabgunun Batıdaki baskısıyla Sasaniler ve Bizans ile ilişkiler kurulmaya başlandı. Önemli bir ticaret kaynağı olan İpek yolunun denetimi konusunda Sasanilerle iyi geçiniliyor ve ortak hareket ediliyordu. İstemi, Bölgedeki diğer Türk İmparatorluğu Akhunların üzerine gitmek için Sasanilerle iş birliği yaparak Akhun imparatorluğunu yıktılar ve topraklarını Sasaniler ile birlikte paylaştılar.

İstemi ile Sasani’ler arasındaki iyi ilişkiler İpek yolunun denetimi nedeniyle anlaşmazlığa dönüştü. İstemi Sasani’lere karşı Bizans ile iyi ilişkiler kurmaya başladı. Bizans, ipek yolu ticaretinin Sasaniler aracılığıyla yapılmasından memnun değildi. Bu sebeple İstemi yabgu ile ittifak yapıldı. Bu ittifaktan sonra 19 yıl sürecek Bizans-Sasani savaşları başladı. İran’ın Müslümanlığa geçişi de bu mücadele döneminde gerçekleşmiştir.

Mukan döneminde Çin’in iç karışıklarla boğuşması ve Doğu/Batı olarak bölünmesi Göktürklerin işini kolaylaştırır. Mukan döneminde, Göktürk İmparatorluğu bölgedeki hakimiyet alanları genişleyerek Bozkır İmparatorluğu haline gelmiştir.

Türk boyları arasında Çin kültürü yayılmaya başlar. Türk beyleri arasında Çin yaşam biçimi özentisi oluşur. Hatta bir misyonerin “Çin’lilerin Zenginlik Kaynağının Budizmden Kaynaklandığı” sözüne Tapo’yu ikna eder. Bunun üzerine Tapo, Budist olur ve bir tapınak ile bir buda heykeli yaptırır. Hatta Budizmi korumak ve yaşatmak için seferberlik ilan eder.

Çin yaşam biçimine ve inanışlarına özenen Tapo, ikiye bölünen Çin’in iki İmparatorluğu (Doğu-Chou/Batı-TSİ) ilişkilerinde iki imparatorluk arasındaki dengeyi korumakta başarısızlığa uğrar. 577 yılında Doğu ve Batı Çin (Chou ve TSİ) arasında savaş meydana gelir. Batı Çin (Chou), Doğu Çin (TSİ) yi yenilgiye uğratır ve ortadan kaldırır. Bu savaştan sonra Göktürkler ile Chou arasında anlaşmazlıklar başlar ve iki imparatorluğun arası açılır. Bu olayın üzerine Tapo, ordusu ile Çin’in içlerine doğru ilerleyerek Pekin bölgesini yağmalar.

Tapo, yönetimi altında bulunan İmparatorluğun Doğu bölümünü idare etmekteydi. Batı kanadı kardeşi İstemi Yabgu tarafından idare ediliyordu. İstemi Yabgu, uzun süre imparatorluğun Batı kanadını yöneterek bölgesinde önemli bir güç haline gelmişti. Aslında Sağ Yabgu olan Tapo’ya bağlıydı ancak Kazandığı zaferler ve elde ettiği güç ile kendi kararlarını vererek hareket ediyordu. İstemi’nin Tapo’dan bağımsız hareket etmesi Göktürkleri zora sokan faktörlerden biri olmuştu.

Sui sülalesi, Çin’in içinde bulunduğu karışıklığı da fırsat bilerek Çin’in egemenliğini eline geçirdi. Bu müdahaleyle Çin ilk kez ulusal bir birliğe kavuştu ve 400 yıla yakın bir süre devam eden kargaşa sona erdi. Çinin ulusal birliği gerçekleştirdiği 581 yılında Tapo kağan vefat eder ve yerine Kolo (Kara) Kağanın oğlu İşbara geçer. Tapo’nun ölümüyle birlikte yönetim kavgası baş gösterir.

Göktürklerin yıkılmasıyla Batı Göktürk İmparatorluğunun başına Tardu, Doğu Göktürk İmparatorluğunun başına İşbara geçti.

gg.aa.yy546.aa|GÖKTÜRK İMPARATORLUĞU|Göktürkler|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Göktürkler, Türk Tarihinde Türk adını ilk kez devlet unvanı olarak kullanan Türk Devleti olarak karşımıza çıkar. Göktürkler, Türk Dünyasının yeniden doğuşunu ve günümüz Türk Devletlerinin temelini teşkil etmiştir. Göktürkler hakkındaki tarihi vakalara değinmeden önce belirtmekte fayda var ki; Göktürk ibaresi, yakın tarihte yapılan kategorizasyon çalışmaları neticesinde yakın tarih tarihçileri tarafından ayırt edici olması amacıyla kullanılmıştır. Söz konusu siyasi yönetim, kendisine Göktürkler değil Türk Devleti demektedir. Orhun kitabelerinde geçen ÖkÜk Türük ibaresinden türetilerek önce Kök, ve telaffuzu kolaylaştırmak için Gök Türk olarak adlandırılmıştır. Bizde anlaşılır olması amacıyla bu devletten Göktürkler olarak bahsedeceğiz. Göktürkler, Türk Tarihinde çok önemli bir yere sahiptir. Hun döneminde, Türklük kavramı ve Türk kültürü göçebe düzenin etkisiyle oldukça zayıftı. Göktürkler döneminde Kültürel
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
550HAZAR TÜRKLERİ RUSYA'DA
Hazar Türklerinin güney Rusyada varlıkları.
gg.aa.yy550.aa|HAZAR TÜRKLERİ RUSYA'DA|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Hazar Türklerinin güney Rusyada varlıkları.|
552
YÖNETİM: İSTEMİ YABGU - GÖKTÜRK HAKANIGöktürkler
Göktürk Devleti kurucusu İstemi Yabgu (530-583)

Tarihteki ilk Türk adıyla kurulan Göktürk Kağanlığının batı kanadının hükümdarıdır (552).

Devlet yönetimi sırasında ağabeyine saygılı davranmış, Bumin Kağan’ın hükümdarlığına tepki göstermeyerek merkezi otoriteye sahip çıkmıştır.
Devlet İstemi yönetimindeyken en geniş sınırlarına ulaştı.

İstemi Yabgu ile ilgili Kül Tigin Yazıtı'nda:

"Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insan oğlu kılınmış. İnsan oğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutuvermiş, düzenleyi vermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu salarak dört taraftaki milleti hep almış, hep tâbi kılmış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan ormanına kadar, batıda Demir Kapı'ya kadar kondurmuş. İkisi arasında pek teşkilâtsız Göktürk öylece oturuyormuş"
gg.aa.yy552.aa|YÖNETİM: İSTEMİ YABGU - GÖKTÜRK HAKANI|Göktürkler|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Göktürk Devleti kurucusu İstemi Yabgu (530-583) Tarihteki ilk Türk adıyla kurulan Göktürk Kağanlığının batı kanadının hükümdarıdır (552). Devlet yönetimi sırasında ağabeyine saygılı davranmış, Bumin Kağan’ın hükümdarlığına tepki göstermeyerek merkezi otoriteye sahip çıkmıştır. Devlet İstemi yönetimindeyken en geniş sınırlarına ulaştı. İstemi Yabgu ile ilgili Kül Tigin Yazıtı'nda: £.£..£i£..£.£"Üstte mavi gök, altta yağız yer kılındıkta, ikisi arasında insan oğlu kılınmış. İnsan oğlunun üzerine ecdadım Bumin Kağan, İstemi Kağan oturmuş. Oturarak Türk milletinin ilini töresini tutuvermiş, düzenleyi vermiş. Dört taraf hep düşman imiş. Ordu salarak dört taraftaki milleti hep almış, hep tâbi kılmış. Başlıya baş eğdirmiş, dizliye diz çöktürmüş. Doğuda Kadırkan ormanına kadar, batıda Demir Kapı'ya kadar kondurmuş. İkisi arasında pek teşkilâtsız Göktürk öylece oturuyormuş"£.£..£/i
552GÖKTÜRK - JUAN JUAN SAVAŞIGöktürkler / SAVAŞ
gg.aa.yy552.aa|GÖKTÜRK - JUAN JUAN SAVAŞI|Göktürkler|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
558AVAR'LARIN AVRUPA AKINLARI
Avar'lar Avrupada varlık göstermeye başladırlar.
gg.aa.yy558.aa|AVAR'LARIN AVRUPA AKINLARI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Avar'lar Avrupada varlık göstermeye başladırlar.|
565 ...
835
AVAR İMPARATORLUĞUHunlar
Avrupa Hun Konfederasyonunun ms.454 yılında dağılmasından yaklaşık yüzyıl sonra, Ak Hun kabilelerinin başlattığı bir göç dalgası sonucunda da, Türk dili konuşan halkların oluşturduğu ‘Avarlar’ adında yeni bir Kağanlık, Avrupa Hunlarının yerini almıştır.
gg.aa.yy565.aa|AVAR İMPARATORLUĞU|Hunlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Avrupa Hun Konfederasyonunun ms.454 yılında dağılmasından yaklaşık yüzyıl sonra, Ak Hun kabilelerinin başlattığı bir göç dalgası sonucunda da, Türk dili konuşan halkların oluşturduğu ‘Avarlar’ adında yeni bir Kağanlık, Avrupa Hunlarının yerini almıştır. £.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_06_avar.png" align="center"£..£.£|
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
582 ...
657
BATI GÖKTÜRK DEVLETİGöktürkler
Göktürk İmparatorluğunun yıkılmasıyla, devletin doğu kanadını yöneten ve sağ Yabgu olan Işbara ile devletin batı kanadını yöneten Tardu arasında ciddi bir ayrılık ve mücadele meydana geldi.

Tardu, genişlettiği coğrafyayı bir güç unsuru olarak kullanarak esasen bağlı olduğu Sağ Yabgu Işbara’ya karşı yönetimi ele alma mücadelesi içerisine girişti. Bu mücadele neticesinde zaten Çin ile mücadele halinde olan Işbara, Tardu’nun bu girişimine karşı koyamadı ve Ülkenin batı tarafının yönetimini Tardu’ya bırakmak zorunda kaldı. Böylelikle Tardu kendi yönetimini ve otoritesini ilan ederek Göktürk İmparatorluğunun batı kanadını kendi yönetimi altına almasıyla Göktürk İmparatorluğu ikiye bölündü ve Batı Göktürk İmparatorluğu yönetimi oluştu.

Tardu, yönetimi altında olan geniş coğrafyayı, Batı Göktürk İmparatorluğunu kurduktan sonrada genişleterek bölgesinde önemli bir hakimiyet kazandı. 600 yılına kadar İmparatorluğu bölgesindeki coğrafya üzerinde otorite kurarak sınırlarını Tibet’in batısından Kırım’a kadar genişleterek muazzam bir coğrafyaya hükmeder hale geldi. Doğu Roma İmparatorluğu ile yaptığı mücadelelerle zayıflayan Sasaniler üzerinde ağır baskı kurarak İç işlerine müdahale edecek kadar kontrolü altına aldı.

Çulo Kağan, Tardu’dan sonra yönetime gelmiş ancak Tardu gibi mücadeleci bir tutum izlemedi. Çulo Kağan, Tardu’nun aksine Çin ile iyi ilişkiler içerisine girme yolunu seçti. Bu dönemde Çin ile yapılan iyi ilişkiler boyut değiştirerek Çin egemenliği altında varolmaya dönüştü. Çulo, bu dönemde Çin egemenliğini kabul ederek Çin’e yerleşti. Çin ile mücadele halinde olan Doğu Göktürk İmparatorluğu kağanı Şipi, bu durumdan rahatsız olarak Çulo’yu Çinden alarak öldürdü. Çulo dönemi, Batı Göktürkler’in Çin hakimiyeti altına girdikleri ve çöküş sürecinin başladığı dönem olarak kabul edilmektedir.

Yönetime geçmesiyle ve isyanları bastırmasıyla birazda olsa güçlenen Tong Yabgu, batı kanadına yönelerek Sasaniler ile savaşa girişti (619). Ancak bu savaşta başarılı olamayan Tong yabgu, yenilgiye uğrayarak tekrar zayıflamaya başladı. Zayıflaması ile birlikte Töleslerin (On-Oklar) yeniden ayaklanması üzerine Batı Göktürk’ler yıkılma sürecine girdi. 628 yılında, Amcası Sebi ile yaptığı mücadele sonrasında öldü. Giderek zayıflayan Batı Göktürk ikiye bölündü. Devletin batı bölümünü Nusepi Boyu, doğu bölümünü ise Tulu boyu kontrolü altına aldı.

Çin’e karşı mücadele etmek için gayret eden Holu, Türgişler ve Karulklar ile birleşerek Çin ile mücadele etmeye başlasa da başarılı olamadı. Son girişilen mücadele neticesinde Batı Göktürk Kağanlığı son buldu.
gg.aa.yy582.aa|BATI GÖKTÜRK DEVLETİ|Göktürkler|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Göktürk İmparatorluğunun yıkılmasıyla, devletin doğu kanadını yöneten ve sağ Yabgu olan Işbara ile devletin batı kanadını yöneten Tardu arasında ciddi bir ayrılık ve mücadele meydana geldi. Tardu, genişlettiği coğrafyayı bir güç unsuru olarak kullanarak esasen bağlı olduğu Sağ Yabgu Işbara’ya karşı yönetimi ele alma mücadelesi içerisine girişti. Bu mücadele neticesinde zaten Çin ile mücadele halinde olan Işbara, Tardu’nun bu girişimine karşı koyamadı ve Ülkenin batı tarafının yönetimini Tardu’ya bırakmak zorunda kaldı. Böylelikle Tardu kendi yönetimini ve otoritesini ilan ederek Göktürk İmparatorluğunun batı kanadını kendi yönetimi altına almasıyla Göktürk İmparatorluğu ikiye bölündü ve Batı Göktürk İmparatorluğu yönetimi oluştu. Tardu, yönetimi altında olan geniş coğrafyayı, Batı Göktürk İmparatorluğunu kurduktan sonrada genişleterek bölgesinde önemli bir hakimiyet kazandı. 600 yılına kadar İmparatorluğu böl
582 ...
639
DOĞU GÖKTÜRK İMPARATORLUĞUGöktürkler
Büyük Göktürk İmparatorluğunun yıkılıp ikiye bölünmesiyle ortaya çıkan Doğu Göktürk İmparatorluğu, Türk Tarihinde çok önemli bir dönüm noktası olmuştur.

Kültürel ve Sosyolojik açıdan Hun dönemine göre çok daha hızlı ilerleyen Bozkır Türkleri, Göktürk döneminde asya steplerine ve bulundukları coğrafyaya dağılarak sonradan kurulacak olan onlarca Türk İmparatorluğunun zeminini hazırlamıştır. Doğu Göktürk İmparatorluğunun yıkılmasıyla ortaya çıkan Türk İmparatorlukları, Türk kültürünü ve varlığını orta asyadan Ortadoğu ve Avrupaya doğru genişletmiştir.

Doğu Göktürk’lerin güçlenmesi elbette Çin’in hoşuna gitmedi. İç karışıklıklar oluşturarak Türk dirliğini zayıflatmakta daha önce başarılı olmuştu.

Türk hakanlarının soyundan gelen Prenslerde genellikle Çin’de görevlendirilerek asimile ediliyordu. Türk Hakanı Yehu’nun oğlu olan Kürşad da, Çin sarayında muhafız olarak görev yapıyordu. Bu cesur Türk prensi, Çin İmparatoru’na karşı bir ihtilal düşünüyordu. Kendisi gibi cesur 39 arkadaşıyla birlikte hareket ederek İmparatoru öldürmek için plan yaptı. Amacı İmparatoru sarayın dışında bir fırsatını bulup öldürmekti.

İmparatorun Şehre ineceğini öğleren Kürşat, şehirdeki hazırlıklarını yaptı ancak gece kopan fırtına nedeniyle planı bozuldu. Kürşad, planı bozulsa da amacına ulaşmak düşüncesindeydi. 39 arkadaşıyla birlikte Çin sarayını basan Kürşat ve çeri’leri, efsanevi bir mücadele göstererek yalnızca 40 kişiyle Çin ordusuyla savaştı(639). Çin tarih kaynaklarında bile Kürşat ve 39 Çeri’sinin yüzlerce Çinli askeri öldürdüğü kaydedilmiştir.

Kürşad, bu girişiminde başarılı olamasa da, Türk’lüğün yenilmez ruhunu ve esir edilemez karakterini bir kez dağa belleklere kazıdı. Kürşad’ın bu efsanevi mücadelesi, diğer Türk boylarını da ateşleyerek mukavemetlerini ateşleyici bir güç oldu.
gg.aa.yy582.aa|DOĞU GÖKTÜRK İMPARATORLUĞU|Göktürkler|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Büyük Göktürk İmparatorluğunun yıkılıp ikiye bölünmesiyle ortaya çıkan Doğu Göktürk İmparatorluğu, Türk Tarihinde çok önemli bir dönüm noktası olmuştur. Kültürel ve Sosyolojik açıdan Hun dönemine göre çok daha hızlı ilerleyen Bozkır Türkleri, Göktürk döneminde asya steplerine ve bulundukları coğrafyaya dağılarak sonradan kurulacak olan onlarca Türk İmparatorluğunun zeminini hazırlamıştır. Doğu Göktürk İmparatorluğunun yıkılmasıyla ortaya çıkan Türk İmparatorlukları, Türk kültürünü ve varlığını orta asyadan Ortadoğu ve Avrupaya doğru genişletmiştir. Doğu Göktürk’lerin güçlenmesi elbette Çin’in hoşuna gitmedi. İç karışıklıklar oluşturarak Türk dirliğini zayıflatmakta daha önce başarılı olmuştu. Türk hakanlarının soyundan gelen Prenslerde genellikle Çin’de görevlendirilerek asimile ediliyordu. Türk Hakanı Yehu’nun oğlu olan Kürşad da, Çin sarayında muhafız olarak görev yapıyordu. Bu cesur Türk prensi, Çin
5891. GÖKTÜRK - SASANİ SAVAŞIGöktürkler / SAVAŞ
gg.aa.yy589.aa|1. GÖKTÜRK - SASANİ SAVAŞI|Göktürkler|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
6062. GÖKTÜRK - SASANİ SAVAŞIGöktürkler / SAVAŞ
gg.aa.yy606.aa|2. GÖKTÜRK - SASANİ SAVAŞI|Göktürkler|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
619AVAR TÜRKLERİNİN İSTANBUL KUŞATMASI / SAVAŞ
Avar Türkleri İstanbul'u kuşattı.
gg.aa.yy619.aa|AVAR TÜRKLERİNİN İSTANBUL KUŞATMASI|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|İstanbul|Avar Türkleri İstanbul'u kuşattı. |
626AVAR TÜRKLERİNİN İSTANBUL KUŞATMASI / SAVAŞ
Avar Türkleri İstanbul'u 2. kez kuşattı.
gg.aa.yy626.aa|AVAR TÜRKLERİNİN İSTANBUL KUŞATMASI|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|İstanbul|Avar Türkleri İstanbul'u 2. kez kuşattı. |
6293. GÖKTÜRK - SASANİ SAVAŞIGöktürkler / SAVAŞ
gg.aa.yy629.aa|3. GÖKTÜRK - SASANİ SAVAŞI|Göktürkler|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
630 ...
1016
HAZAR İMPARATORLUĞU
550: Güney Rusya'da varlık göstermeleri.
1016 : Hazar Devletinin sona erişi.
gg.aa.yy630.aa|HAZAR İMPARATORLUĞU|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|550: Güney Rusya'da varlık göstermeleri. 1016 : Hazar Devletinin sona erişi. £.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_07_hazar.png" align="center"£..£.£|
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
630 ...
665
BÜYÜK BULGAR HANLIĞI
gg.aa.yy630.aa|BÜYÜK BULGAR HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları||bulgar||
639KÜRŞAT ve 39 ÇERİ'NİN ÇİN SARAY BASKINI
gg.aa.yy639.aa|KÜRŞAT ve 39 ÇERİ'NİN ÇİN SARAY BASKINI|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|
650 ...
750
BASMİLLER
Basmil veya Basmıl göçebe bir Türk boyu 7.- 8. yüzyıllarında Cungarya Havzası (şimdiki Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuyezbatısı) denilen bölgede yaşamışlardır. Basmiller Doğu Türk Kağanlığı zamanında çok önemli rol oynamışlardır. Göktürk Kağanlığına karşı direnmişlerdir. Ancak belli bir süre sonra yok olup, öbür Türk kavimleriyle karışmışlardır. Güçlü bir boy olan Basmıllar, tarihe izlerini fazla bırakamamışlardır. Bugünkü Türk cumhuriyetlerinde Basmıllar'ın hala yaşadığı konusunda bir delil yoktur.
gg.aa.yy650.aa|BASMİLLER|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Basmil veya Basmıl göçebe bir Türk boyu 7.- 8. yüzyıllarında Cungarya Havzası (şimdiki Çin Halk Cumhuriyeti'nin kuyezbatısı) denilen bölgede yaşamışlardır. Basmiller Doğu Türk Kağanlığı zamanında çok önemli rol oynamışlardır. Göktürk Kağanlığına karşı direnmişlerdir. Ancak belli bir süre sonra yok olup, öbür Türk kavimleriyle karışmışlardır. Güçlü bir boy olan Basmıllar, tarihe izlerini fazla bırakamamışlardır. Bugünkü Türk cumhuriyetlerinde Basmıllar'ın hala yaşadığı konusunda bir delil yoktur.|
665 ...
1391
VOLGA BULGAR HANLIĞI
gg.aa.yy665.aa|VOLGA BULGAR HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları||bulgar||
680 ...
734
GÖKTÜRKLER 2.DÖNEM - KUTLUKLARGöktürkler
1. Göktürk İmparatorluğun bölünmesi ve yıkılmasından sonra Türk coğrafyası Çin esareti altına girdi. 50 Yıllı esaret döneminde Devlet teşkilatlanmasına geçemeyen Türk’ler, Çin esareti altında yaşamak zorunda kaldılar.

Göktürk İmparatorluğunun sahip olduğu güç ve bölgesinde hakim konumu ile Türkistan bölgesinde büyük bir Türk topluluğu miras bıraktı. Çin esareti altındaki Türk coğrafyası, küçük beylikler ve gruplar halinde varlıklarını sürdürerek kültürlerini yaşatmaya devam ettiler. Doğu ve Batı Göktürk imparatorluklarının yıkılmasından sonra Türkistan bölgesinde Türk dilini konuşan, Türk kültürüyle yaşayan muazzam bir topluluk olarak yeniden devlet kurmak hayaliyle yaşamaya devam ettiler.

50 yıl süren esaretin sonunda (680), Türk Kağanlarının geldiği Aşina kabilesinden Kutlug, kardeşi Kapagan ve akıl hocası Bilge Tonyukuk ile İkinci Göktürk (Kutlug) İmparatorluğunun ilk adımlarını attı.

Büyük Göktürk İmparatorluğu dönemindeki güce ulaşan Kutlug İmparatorluğu, Savaş ve Devlet teşkilatlanmasının yanında Türk Kültürü’nün bilinen temel taşlarını oluşturmuş ve bugün dahi sahip olduğumuz çok değerli bilgilerin mimarı olmuştur. Son yüz yılda ortaya çıkan Taş Yazıtlar, Kitabeler ve İlk ağızdan Türk Tarihini aydınlatan yazılı kaynaklar bu dönemde oluşturulmuş ve Türk Kültürüne adanmıştır.

Aşina soyundan gelen Kutlug, Çin’e isyan ederek İkinci Göktürk İmparatorluğunun ilk adımlarını attı. Kısa süre içerisinde Ötüken’i başkent ilan ederek kağanlığını örgütledi. Bu sebeple Devleti Toplayan anlamına gelen İl-Teriş ünvanını aldı. Kardeşi Kapagan’ı Şad, akıl hocası Bilge Tonyukuk’u veziri ilan ederek ordu ve siyasetin başına getirdi.

Kutlug (İlteriş) Kağan, yeni Türk devletini kurduktan hemen sonra kısa süre içerisinde Ordu, Siyaset ve Stratejilerini oluşturarak Devletin temel taşları inşa etti. Türk coğrafyasında yaşayan Türk topluluklarının bütünlüğünü ve Türk Birliğini sağladı. Devlet düzenini oturtan İlteriş Kağan, Çine sayısız sefer düzenledi. Bu yoğun seferler ile Çin hanedanlığı üzerinde baskılarını arttırdı. Öyle ki bir seferde 23 Çin şehrini ele geçirip Okyanusa kadar ilerlediği Çin kaynaklarında geçmektedir.

İlteriş Kağan, İkinci Göktürk (Kutlug) İmparatorluğunu kurup 1. Göktürk İmparatorluğu dönemindeki güce tekrar erişerek Türk coğrafyasındaki Türk varlığını yeniden ortaya çıkartmıştır.

Kendi yönetimi altında toplanmak taraftarı olmayan Kırgızlar, Türgişler ve Basmillerin baskı altına alınarak Türk birliğine katılmaları ve itaatlerini sağladı. Birliğe katılmayı reddeden Karluklar ve Oğuzlar’ın üzerine sefer düzenleyerek cezalandırılarak ta olsa Türk birliğine katılmaları sağlandı ve Türk Birliğini tam anlamıyla kurmuş oldu.

Kapagan döneminde sağlanan Türk birliği ve Çin üzerine kurulan baskı ve elde edilen başarıların yanında yaptığı Tarım reformları ile yönettiği Türk toplumunun refah seviyesini de yükseltti. Gerçekleştirdiği Tohum ıslahı ve Çin’in kullandığı tarım teknikleri kullanarak tarım alanında büyüyen, Devletiyle, Toplumuyla, Kültürüyle muazzam bir Türk Medeniyeti kurulmasını sağladı.

Kapagan Kağan, 25 yıllık yönetiminde Devletinin hakimiyet alanını genişletti, Türk toplumunun hem ekonomik, hem kültürel alanlarda gelişmesini sağladı. Kapagan kağan, Dokuz Oğuz boylarından biri olan Bayirku ile yaptığı mücadele neticesinde 716 yılında öldürüldü.

Kül Tigin, tahta geçmesi için kardeşi Bilge’yi destekledi. Bilge Yabgu oldu, Kul Tigin ise Orduların başına geçti. Devletin kuruluşunda ve yükselişinde büyük hizmetlerde bulunan Tonyukuk Bilge döneminde de vezirlik görevine devam etti.

İmparatorluğun kurulduğu dönemde başlayan ve önce Kutlug sonra Kapağan Kağan’ın bastırdığı isyanlar Bilge Kağan döneminde tekrar baş gösterdi. Gerçekleşen isyanları bastırdı ve devlet içindeki düzenin bozulmasının önüne geçti. İsyanlar ile birlikte başkaldıran Karluklar ve Uygurları tekrar devlete bağladı. Gerçekleşen isyanların çoğunda Çin’in politik oyunları en önemli etkendi.

Bölgesindeki hakimiyeti askeri ve politik olarak kontrol altında tutmak isteyen Çin, Türk’lerin yaşadığı Ötüken çevresinde yeniden güçlenen Türk Devletini iç karışıklıklar ile zayıflatmak düşüncesinden Bilge Kağan döneminde de vazgeçmedi. Bilge Kağan, Çin’in bu tutumunu karşılıksız bırakmamak için Cezalandırmak amacıyla Çin’in üzerine yürüdü. 720 yılında Çine saldıran Bilge Kağan, Çin’in Kuzey bölgesindeki topraklarını ele geçirerek Türk Devletinin sınırlarını Kuzey-Doğu tarafına doğru daha da genişletmiş oldu.

Bilge Kağan döneminde Kutlug Devletinin sınırları Şan-Tung ovasından İç Asya’da Karaşar bölgesine, kuzeyde Bayırku sahasından Ani Irmağı çevresi ve Batı Demirkapı’ya (Ceyhun ırmağı yakınlarında, Semerkand-Belh yolu) kadar ulaştı.

Bilge Kağan, Kitanlara karşı kazandığı savaştan sonra bakanı Buyruk Çor tarafından 734 yılında zehirlenerek öldürüldü. Çin için çalışan Buyruk Çor, Bilge Kağan’a ihanet etti ancak Bilge Kağan hemen ölmedi. Hasta halde yatarken kendisini zehirleyen Buyruk Çor ve yardımcısını öldürdü ancak hastalığından kurtulamayarak vefat etti.

Bilge Kültür ve Medeniyete çok önem verirdi. Bugün Orhun yazıtları olarak bilinen taş yazıtların çoğu Bilge Kağan döneminde meydana getirildi. Yazı ve Töre’nin yayılması ve Türk Kültürü’nün yozlaşmaktan uzat tutmak amacıyla pek çok faaliyette bulundu. Bilge Kağan, Bozkır hayatı yaşayan Türk topluluklarını Şehir düzenine geçirmeyi çok arzuluyordu. Yerleşik bir yaşam ile şehir düzeninde geçirmek düşüncesindeydi. Tonyukuk bu düşünceye karşı çıkarak Bilge Kağan’ı engelledi. Tonyukuk,
“Türkler avcılık yapan savaşçılardır, güçsüzken dağınık yaşar, tehlikelerden uzak durur, güçlenince ortaya çıkar ve mücadele eder. Nüfus olarak Çin’e karşı çok az sayıdayız. Kale surları içerisine girersek mağlup olur varlığımızı sürdüremeyiz”
diyerek Bilge Kağan’ı bu düşüncesinden uzaklaştırdı. Bunun yanında Budizm’e ilgi duyan Bilge Kağan, tapınaklar yaptırarak Türk Toplumunu Budizm inanışına yöneltmeye çalışsada Tonyukuk bunada engel olarak Budizmin Türk Kültürüne zarar vereceği ve Türk toplumunun yaşamını olumsuz etkileyeceği düşüncesiyle olumsuz düşüncesini belirterek Bilge Kağan’ın bu düşüncesine de engel oldu .

Bilge Kağan’ın ölümünden sonra Türk Devletinin yönetiminde karışıklıklar baş gösterdi. Türk Devletinin kararlı ve istikrarlı yönetilememesi nedeniyle bağlı bulunan ve daha önce defalarca isyan eden topluluklar birleşerek başkaldırdılar.

Basmiller, Karluklar ve Uygurlar birleşerek Basmil liderini Kağan ilan ettiler (742) Daha sonra Uygurlar Basmilleri’de ortadan kaldırarak Ötüken’e hakim oldular (745) Uygurlar’ın hakimiyeti sağlamasıyla Kutlug İmparatorluğu son bulmuş, Uygur İmparatorluğu tarih sahnesindeki yerini almıştır.

gg.aa.yy680.aa|GÖKTÜRKLER 2.DÖNEM - KUTLUKLAR|Göktürkler|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|1. Göktürk İmparatorluğun bölünmesi ve yıkılmasından sonra Türk coğrafyası Çin esareti altına girdi. 50 Yıllı esaret döneminde Devlet teşkilatlanmasına geçemeyen Türk’ler, Çin esareti altında yaşamak zorunda kaldılar. Göktürk İmparatorluğunun sahip olduğu güç ve bölgesinde hakim konumu ile Türkistan bölgesinde büyük bir Türk topluluğu miras bıraktı. Çin esareti altındaki Türk coğrafyası, küçük beylikler ve gruplar halinde varlıklarını sürdürerek kültürlerini yaşatmaya devam ettiler. Doğu ve Batı Göktürk imparatorluklarının yıkılmasından sonra Türkistan bölgesinde Türk dilini konuşan, Türk kültürüyle yaşayan muazzam bir topluluk olarak yeniden devlet kurmak hayaliyle yaşamaya devam ettiler. 50 yıl süren esaretin sonunda (680), Türk Kağanlarının geldiği Aşina kabilesinden Kutlug, kardeşi Kapagan ve akıl hocası Bilge Tonyukuk ile İkinci Göktürk (Kutlug) İmparatorluğunun ilk adımlarını attı. Büyük Gö
681 ...
864
TUNA BULGAR HANLIĞI
gg.aa.yy681.aa|TUNA BULGAR HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları||bulgar||
717 ...
766
TÜRGİŞ DEVLETİ
İlk kez para bastıran Türk devleti olan Türgişler, Müslümanlara karşı çok direnmiş ve İslamiyet’in Orta Asya’ya yayılmasını ciddi şekilde engellemişlerdir. Türgişer ayrıca Uygurlardan sonra yerleşik hayata geçen ikinci Türk devletidir.
gg.aa.yy717.aa|TÜRGİŞ DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|İlk kez para bastıran Türk devleti olan Türgişler, Müslümanlara karşı çok direnmiş ve İslamiyet’in Orta Asya’ya yayılmasını ciddi şekilde engellemişlerdir. Türgişer ayrıca Uygurlardan sonra yerleşik hayata geçen ikinci Türk devletidir.|
744 ...
840
UYGUR İMPARATORLUĞUUygurlar
Uygurlar (Uygur Devleti), Şehir hayatına geçen ilk Türk Devleti olmasının yanında tarih, sanat ve kültürel yönlerden büyük bir medeniyet kurmuş ve günümüze kadar varlıklarını devam ettirmişlerdir.

Uygurlar, kadim Türk tarihinin önemli parçalarından biri olan ve Türklerin en eski topluluklarından olan Töles’lerin bir boyudur.

Uygurların Ana yurtlarının Orhun ve Selenga vadileri olduğu tespit edilmiştir. Varlıklarını Büyük Hun İmparatorluğu döneminden beri bu bölgede idame ettiren Uygurlar çoğu zaman Dere Beyliği şeklinde kabileler olarak yönetilmiş, kimi zaman kabileler federasyonlarla birleşerek ortak kültürü paylaşmış ve gerek Çin, gerekse bölgesindeki diğer bölgesel güçlere karşı kendilerini korumuşlardır.

Hun döneminin sona ermesi ve Göktürk olarak tabir ettiğimiz Türk Birliğinin oluşmasıyla ortaya çıkan Büyük Türk Federasyonu döneminde sahip oldukları beylik Türk Birliğine İlhak edilmiştir. 680 yılına gelindiğinde Asyadaki Türk Birliği yeniden kuruluyordu.

Göktürk Devletinin 657’de tamamen yıkılmasıyla Çin boyunduruğuna giren ve Türklerin 23 yıl süren Çin Esareti, 680 yılında ortaya çıkan İkinci Göktürk Devleti (Kutluklar) ile Türk Dünyası kabuk değiştirmeye başlamıştı.

35 yıl boyunca Göktürk hakimiyeti altında kalan Uygurlar, Göktürklerin zaman içerisinde güç kaybetmesiyle isyan ederek 716 yılında tekrar kendi yönetimlerini oluşturdular.

Bu ayrılıktan sonra Göktürklerin giderek zayıflaması ve Göktürklere bağlı olan diğer güçlü kavimler olan Basmıl ve Karluklarında kendilerine katılmasıyla güç kazandılar. 743 yılında kurulan Kağanlığın sol yabguluğu (Doğu yabguluğu) Basmiller, sağ yabguluğu (Batı yabguluğu) Karluklar tarafından idare edilmekteydi.

Uygurlar, yeni kağanlık döneminde Göktürklere karşı birlikte hareket ettikleri Basmıl ve Karluk boylarıyla mücadele içerisine giriştiler. Bu mücadeleyi kazanan Uygurlar, Basmıl ve Karluk boylarını mağlup ederek kağanlığın yönetimini ele geçirdi.

Uygurlar, bu döneme kadar Dokuz Oğuzlar olarak anılmaktaydı. Dokuz Oğuzlar dokuz ayrı oğuz boyundan meydana gelmekteydi. 744’deki bu mücadele neticesinde Basmil ve Karluk boylarınıda kendilerine katarak toplamda 11 boya ulaştılar. Daha önceki birliklerinin adı olan Dokuz Oğuz ifadesi, iki yeni boyunda katılımıyla Uygurlar (Akraba ve müttefikler) olarak geçmeye başlamıştır.

Uygurlar, Çinlilerle yaşadıkları etkileşim sonucunda Maniheizm dinini benimsemişlerdir. Bu din savaşmayı ve et yemeyi yasakladığı için tarımsal üretime başlamışlar ve buna bağlı olarak yerleşik hayata geçen ilk Türk devleti olmuşlardır.

Mimarisi gelişmiş olan bu devlet çivicilik sanatında bir hayli gelişmiştir. Moğolların Türkleşmesinde etkili olmuşlardır.

İlk Müslüman Türk devleti olan Karahanlılar’la mücadele etmişlerdir.

18 harfli Uygur Alfabesine sahip olup hareketli matbaayı kullanmışlardır. Tore adındaki devlet kanunlarını yazılı hale getirmişlerdir.

Uygurların sonunu getiren şey ise Çinlilerin Türklere bulaştırdığı Maniheizm dini olmuştur. Bu din Uygurları sanat ve ticarette geliştirmiştir lakin dinlerinde, savaş tamamen yasak olduğu için tarihi boyunca savaşçı olan Türklerin savaşçı kişiliklerini kaybetmelerini sağlamıştır. Böyle olunca Uygurlar askeri yönden çok güçsüzleşmiştir.

Devlet otoritesi kaybolan Uygurlar, kurdukları muazzam medeniyetin yıkılmasıyla geniş kütleler halinde göç etmeye başladılar.

Bu yoğun göç hareketlerinden Kansu bölgesine göç eden Uygur topluluklarına "Sarı Uygurlar", Turfan bölgesine göç edenlere ise "Turfan Uygurları" ünvanı verilmiştir.

gg.aa.yy744.aa|UYGUR İMPARATORLUĞU|Uygurlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Uygurlar (Uygur Devleti), Şehir hayatına geçen ilk Türk Devleti olmasının yanında tarih, sanat ve kültürel yönlerden büyük bir medeniyet kurmuş ve günümüze kadar varlıklarını devam ettirmişlerdir. Uygurlar, kadim Türk tarihinin önemli parçalarından biri olan ve Türklerin en eski topluluklarından olan Töles’lerin bir boyudur. Uygurların Ana yurtlarının Orhun ve Selenga vadileri olduğu tespit edilmiştir. Varlıklarını Büyük Hun İmparatorluğu döneminden beri bu bölgede idame ettiren Uygurlar çoğu zaman Dere Beyliği şeklinde kabileler olarak yönetilmiş, kimi zaman kabileler federasyonlarla birleşerek ortak kültürü paylaşmış ve gerek Çin, gerekse bölgesindeki diğer bölgesel güçlere karşı kendilerini korumuşlardır. Hun döneminin sona ermesi ve Göktürk olarak tabir ettiğimiz Türk Birliğinin oluşmasıyla ortaya çıkan Büyük Türk Federasyonu döneminde sahip oldukları beylik Türk Birliğine İlhak edilmiştir. 680 yılına geli
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
750 ...
1055
OĞUZ YABGU DEVLETİOğuzlar
gg.aa.yy750.aa|OĞUZ YABGU DEVLETİ|Oğuzlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
751TALAS SAVAŞI ve ZAFERİAbbasiler / SAVAŞ
Türk (Karluklar) ve İslam Ordularının müttefik olarak katıldıkları ilk savaş. Çok önemli sebep ve sonuçları barından bu savaş, özellikle Türklerin İslam'a katılmasına da hız vermiştir.

751 yılına gelindiğinde, hem İslam Tarihi hem de Türk Tarihi için çok önemli bir savaş meydana geldi. Tarih kayıtlarında Talas Savaşı olarak geçen bu mücadelede Asyanın içlerine ilerlemek isteyen Araplar Çine kadar ilerlemişti. Tarihin bu ilk Arap-Çin savaşı, aynı zamanda Araplar ile Türklerin ilk teması niteliğini taşıyordu. Bayan Çur, bu savaşta Arap’ları destekleyerek kendisine bağlı olan Karlukları Arap ordusuna yardıma göndermiştir. Araplar, bu savaşta muhakkak ki Karluklarında yardımı ile Çin’i ağır bir mağlubiyete uğratarak Çin’i asyanın içlerinden çekilmeye mecbur bıraktı. Uygurlu halkı Turfan bölgesindeki Karaşar-Beşbalıg şehirlerine göndererek burada nüfuz kazanmayı amaçlayan Bayan Çur, Çin’in Talas savaşını kaybetmesiyle neticesinde iç asya ve Turfan bölgesinden tamamen çekilmesiyle bu bölgeye tamamen hakim hale gelerek Turfan bölgesindeki tarım ve ticaretin ev sahibi oldu. Çin’inde bölgeden çekilmesi ve Çin tehdidinin ortadan kalkması Uygurların, tarım ve ticaret ile ilgilenerek refah seviyelerini yükseltmesine olanak sağlamıştır. Uygurlar, böylece ticaretin bir gereği olarak şehir yaşantısına geçerek yerleşik düzende yaşamaya başlamışlar, refah seviyelerinin yükselmesiyle de eğitim, sanat ve kültüre daha çok zaman ayırmışlardır. Bu nedenle Türk tarihinde şehir hayatına ilk geçen toplum Uygurlar olmuştur. Çin, Talas savaşındaki ağır mağlubiyetten sonra iç karışıklıklar yaşamaya başladı.
gg.aa5.yy751.aa|TALAS SAVAŞI ve ZAFERİ|Abbasiler|SAVAŞ|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Türk Devlet Yapıları|Arap|çin|Türk (Karluklar) ve İslam Ordularının müttefik olarak katıldıkları ilk savaş. Çok önemli sebep ve sonuçları barından bu savaş, özellikle Türklerin İslam'a katılmasına da hız vermiştir. 751 yılına gelindiğinde, hem İslam Tarihi hem de Türk Tarihi için çok önemli bir savaş meydana geldi. Tarih kayıtlarında Talas Savaşı olarak geçen bu mücadelede Asyanın içlerine ilerlemek isteyen Araplar Çine kadar ilerlemişti. Tarihin bu ilk Arap-Çin savaşı, aynı zamanda Araplar ile Türklerin ilk teması niteliğini taşıyordu. Bayan Çur, bu savaşta Arap’ları destekleyerek kendisine bağlı olan Karlukları Arap ordusuna yardıma göndermiştir. Araplar, bu savaşta muhakkak ki Karluklarında yardımı ile Çin’i ağır bir mağlubiyete uğratarak Çin’i asyanın içlerinden çekilmeye mecbur bıraktı. Uygurlu halkı Turfan bölgesindeki Karaşar-Beşbalıg şehirlerine göndererek burada nüfuz kazanmayı amaçlayan Bay
766 ...
1215
KARLUK DEVLETİ
gg.aa.yy766.aa|KARLUK DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
791
Avar Türkleri, Şarlman'a yenildi.
gg.aa.yy791.aa||TÜRK|Din Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|Avar Türkleri, Şarlman'a yenildi. |
840 ...
1212
KARAHANLILAR DEVLETİ
Karahanlılar, 9.yy'dan 13.yy'a kadar yaşamış, Türk Tarihinin orta asyadaki temsilcisi olmuş, İslamiyeti kabul ederek ilk Müslüman Türk Devleti olmuşlardır.

Türk Devletlerinin Asya'nın içlerine yayılması ve tüm Asya'nın Türk Yurdu haline gelmeye başladığı dönemde Orta Asya iki büyük Türk devletine ev sahipliği yapıyordu. Büyük Göktürk Devletinin yıkılmasıyla küllerinden vücut bulan Uygurlar ve tarihleri boyunca itaat etmeyen, Türk Devletlerine bile boyun eğmeyen, zaman zaman hakimiyet altına girmişse de bunu kabullenemeyen ve sonunda kendi Devletlerini kuran Karluklar.

Uygurlar Manihaizm inancıyla zayıflayıp diğer bir Türk boyu olan Kırgız’ların Süvarilerle donanmış istilacı ordularına yenilince devletsin kalan Uygurlu Türk Boyları yeniden Gök Çatı altında bir medeniyet inşa etmeye teşebbüs ettiler. Büyük bir cengaver ve saygın bir lider olan “Arslan Kara Han”, bu yeni medeniyetin temellerini attı ve Uygurlu tüm Türk boylarının liderliğine geçerek kendisini Türk Dünyasının “Büyük Kağan’ı” ilan etti.

Önce önde gelen Türk Boylarından ÇİĞİL, YAĞMA ve TUHSİ boyları Kara Han’a biat etti. Bu büyük birlikteliğe Karluk Devleti de katılarak Arslan Kara Han’ın liderliğini kabul ettiler. Türk Coğrafyasında yaşayan diğer büyük ve küçük boylarda Kara Han’ın büyük kağanlığını kabul ederek Büyük Karahanlı Devletini kurdular.

Türk Kültüründe her yön bir renk ile tasvir edilirdi. KARA Kuzey, KIZIL Güney, GÖK Doğu, AK Batı olarak anılırdı. Arslan Kara Han kendi unvanını Devlet İsmi olarak belirledi ve Türk Coğrafyasının kuzeyinde vücut bulan bu hareketin adı da, liderinin unvanı gibi KARA oldu. Artık Bozkırlar 370 Yıl Türkleri bu unvanla anacaktır.

1042 yılında Karahanlılar Devleti Doğu ve Batı olmak üzere ikiye bölündüler.
• 1042-1212 Batı Karahanlı Devleti
• 1042-1211 Doğu Karahanlı Devleti
• 1042-1212 Fergana Karahanlı Devleti

1211 yılında Doğu Karahanlılar Karahıtay Devletinin hakimiyetine girdi.

1141 yılında Batı Karahanlı Devleti, Karahıtaylar'ın istilasına uğrayınca, Fergana'da merkezi Özkend olmak üzere müstakil bir Karahanlı devleti kuruldu. İlk hükümdarı, Gelâleddünye ve'd-dîn Hüseyin bin Hasan olup, Fergana kağanları, Türkçe Tuğrul Kara Hakan unvanını taşırlardı. Unvanlarında Türk kelimesi de kullanan Fergana Kağanlığı, 1211 veya 1212 senelerinde, Muhammed Harezmşah'ın tâbiiyetine girdi. Doğu Karahanlının otorite boşluğu sebebiyle Fergane havzası ve Kaşgar çevresi bir süre Karahanlı sülaleleri tarafından bağımsız yönetildi. Ama Selçuklu daha sonra da Karahitayların egemenliğinde Fergana Karahanlıları yok oldular.

gg.aa.yy840.aa|KARAHANLILAR DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Karahanlılar, 9.yy'dan 13.yy'a kadar yaşamış, Türk Tarihinin orta asyadaki temsilcisi olmuş, İslamiyeti kabul ederek ilk Müslüman Türk Devleti olmuşlardır. Türk Devletlerinin Asya'nın içlerine yayılması ve tüm Asya'nın Türk Yurdu haline gelmeye başladığı dönemde Orta Asya iki büyük Türk devletine ev sahipliği yapıyordu. Büyük Göktürk Devletinin yıkılmasıyla küllerinden vücut bulan Uygurlar ve tarihleri boyunca itaat etmeyen, Türk Devletlerine bile boyun eğmeyen, zaman zaman hakimiyet altına girmişse de bunu kabullenemeyen ve sonunda kendi Devletlerini kuran Karluklar. Uygurlar Manihaizm inancıyla zayıflayıp diğer bir Türk boyu olan Kırgız’ların Süvarilerle donanmış istilacı ordularına yenilince devletsin kalan Uygurlu Türk Boyları yeniden Gök Çatı altında bir medeniyet inşa etmeye teşebbüs ettiler. Büyük bir cengaver ve saygın bir lider olan “Arslan Kara Han”, bu yeni medeniyetin temellerini attı ve Uygurlu tüm Türk boy
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
840 ...
1207
KIRGIZ DEVLETİ
840'ta Orhun-Yenisey'deki Uygurları yıkan Kırgızlar önce Karahıtay ve ardından da 13.yüzyılda Moğolların hâkimiyetinde yaşamışlardır. Timurlular dönemine ait haklarında bir bilgi bulunmamaktadır. 16 yüzyılda ise başlarında Cengiz soyundan Halil Sultan'ın bulunduğu bilinmektedir.

Kırgızların kâvmî teşkilâtı, bugünkü şeklini 17. yüzyılda almıştır. Bu dönemde Kırgızlar, Sağ ve Sol olmak üzere iki kola ayrılmışlardı. Kırgızlar, Sayan bölgesinde oturdukları eski zamana ait uruğ (kabile) adlarını korumakla beraber diğer Türk toplulukları ile de kaynaşmışlardır. Meselâ bunlardan, devlet tecrübesi olmayan bazı Altay ve Yenisey Türkleri, Kalmuklar ile karışarak Oyrat adıyla anılmışlardır. Umumiyetle Kazak hanlarının hâkimiyetleri altında yaşayan Kırgızlar, onlarla birlikte, 17. yüzyılın sonlarında Moğol asıllı Kalmuklara karşı savaşmışlardır. Kalmuklar ile olan savaş, dünyanın en uzun lirik destanı olan Kırgızlarıin millî destanları Manas'ın oluşmasını sağlamıştır.

Hokand Hanlığı'nın kuruluşunda Özbekler yanında Kırgız ve Kazaklar da yer almıştır (1710). Orta Asya'da Kalmuk istilâsı Kazak ve Kırgızları yıpratmış, Rusya ve Çin bundan faydalanarak onları boyunduruk altına almaya çalışmıştır. Sovyet döneminde Bişkek merkez olmak üzere Karakol bölgesi, Fergana ve Hokand'ın bazı bölgeleri ile Oş ve Pamir'in kuzeyini içine alacak şekilde Kırgızistan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kurulmuştur.

Bu devlet 1991 yılında diğer Türk Cumhuriyetleri ile birlikte bağımsızlığını ilân ederek Kırgızistan Cumhuriyeti hâlini almıştır.
gg.aa.yy840.aa|KIRGIZ DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|840'ta Orhun-Yenisey'deki Uygurları yıkan Kırgızlar önce Karahıtay ve ardından da 13.yüzyılda Moğolların hâkimiyetinde yaşamışlardır. Timurlular dönemine ait haklarında bir bilgi bulunmamaktadır. 16 yüzyılda ise başlarında Cengiz soyundan Halil Sultan'ın bulunduğu bilinmektedir. Kırgızların kâvmî teşkilâtı, bugünkü şeklini 17. yüzyılda almıştır. Bu dönemde Kırgızlar, Sağ ve Sol olmak üzere iki kola ayrılmışlardı. Kırgızlar, Sayan bölgesinde oturdukları eski zamana ait uruğ (kabile) adlarını korumakla beraber diğer Türk toplulukları ile de kaynaşmışlardır. Meselâ bunlardan, devlet tecrübesi olmayan bazı Altay ve Yenisey Türkleri, Kalmuklar ile karışarak Oyrat adıyla anılmışlardır. Umumiyetle Kazak hanlarının hâkimiyetleri altında yaşayan Kırgızlar, onlarla birlikte, 17. yüzyılın sonlarında Moğol asıllı Kalmuklara karşı savaşmışlardır. Kalmuklar ile olan savaş, dünyanın en uzun lirik destanı olan Kırgızlarıin millî destanları Man
847 ...
940
SARI UYGURLARUygurlar
Sarı Uygurlar, göç hareketinin sürdüğü 7 yıl boyunca varlıklarını zor şartlar altında sürdürmeye çalışmış, nihayetinde 847 yılında Kansu bölgesine yerleşerek KanChou (Kansu) Uygur Devletini kurmuşlardır. Yeniden özgürlüklerine kavuşma ümidiyle kurulan Kansu Uygur Devleti, Çin'e yakın bir coğrafyada bulunmaları ve yeterince güçlü olamamaları nedeniyle tek başına varlıklarını kabul ettiremeyip Çin'e bağlı bir Yarı Bağımsız devlet olarak varlıklarını sürdürdüler. 907 yılına kadar Çin'in Tang hanedanlığına bağlı olan Sarı Uygurlar, 940 yılına kadar Çin'e bağlılığını sürdürerek varlıklarını devam ettirdiler.

Askeri bakımdan ciddi bir varlıkları bulunmayan Sarı Uygurlar, yarı bağımsız devletleri ile yaşamlarını sürdürmeye çalışmaktaydı ancak bulundukları coğrafyadaki güç dengeleri Uygurlar'ın karşı koyamayacağı kadar yoğundu. İlk tam bağımsızlık teşebbüslerini, 911 yılında Çin Hanedan adayını kuşatarak gerçekleştirseler de bu kısa süreli başarı tam bağımsızlıklarına kavuşmalarını sağlayamamıştır. 940 yılına kadar Çin'e bağlı kalan Sarı Uygurlar, 940 yılında bölgedeki diğer bir güç olan Kıtanların, 1028 yılında Tangut'ların, 1226 yılında ise moğolların hakimiyeti altına girmişlerdir. Uygur devletinin yıkılmasından sonra varlıklarını tek başına sürdüremeyen Sarı Uygurlar, bugün Çin'in Sincan Özerk Bölgesi'nde varlıklarını sürdürmeye devam etmektedirler.
gg.aa.yy847.aa|SARI UYGURLAR|Uygurlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Sarı Uygurlar, göç hareketinin sürdüğü 7 yıl boyunca varlıklarını zor şartlar altında sürdürmeye çalışmış, nihayetinde 847 yılında Kansu bölgesine yerleşerek KanChou (Kansu) Uygur Devletini kurmuşlardır. Yeniden özgürlüklerine kavuşma ümidiyle kurulan Kansu Uygur Devleti, Çin'e yakın bir coğrafyada bulunmaları ve yeterince güçlü olamamaları nedeniyle tek başına varlıklarını kabul ettiremeyip Çin'e bağlı bir Yarı Bağımsız devlet olarak varlıklarını sürdürdüler. 907 yılına kadar Çin'in Tang hanedanlığına bağlı olan Sarı Uygurlar, 940 yılına kadar Çin'e bağlılığını sürdürerek varlıklarını devam ettirdiler. Askeri bakımdan ciddi bir varlıkları bulunmayan Sarı Uygurlar, yarı bağımsız devletleri ile yaşamlarını sürdürmeye çalışmaktaydı ancak bulundukları coğrafyadaki güç dengeleri Uygurlar'ın karşı koyamayacağı kadar yoğundu. İlk tam bağımsızlık teşebbüslerini, 911 yılında Çin Hanedan adayını kuşatarak gerçekleştirseler de bu
860 ...
1091
PEÇENEK HANLIĞI
lebenium savaşı, peçeneklerin ortadan kalkışı.
gg.aa.yy860.aa|PEÇENEK HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|lebenium savaşı, peçeneklerin ortadan kalkışı.|
860 ...
1068
UZ(OĞUZ) HANLIĞIOğuzlar
gg.aa.yy860.aa|UZ(OĞUZ) HANLIĞI|Oğuzlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
864
Tuna Bulgarları Ortodoks oldular.
gg.aa.yy864.aa||TÜRK|Din Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|Tuna Bulgarları Ortodoks oldular. |
868 ...
905
TOLUNLULAR BEYLİĞİ
gg.aa.yy868.aa|TOLUNLULAR BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
870
Peçenekler İdil'in batısında görülmeye başlandı.
gg.aa.yy870.aa||TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Peçenekler İdil'in batısında görülmeye başlandı. |
905 ...
1226
KAN-CHAU UYGUR DEVLETİUygurlar
gg.aa.yy905.aa|KAN-CHAU UYGUR DEVLETİ|Uygurlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
907 ...
946
ŞA-T'O TÜRK DEVLETİ
• Liang Şa-T'o Türk Devleti,
• Tana Şa-T'o Türk Devleti,
• Tsin Şa-T'o Türk Devleti

Ch’u-mi Türkleri, Şato Türklerinin daha batısında ve Urumçi dolaylarında idi. Şato Türkleri, bir süre Çin’in eyaleti olacaktı.
ms.654’te Ch’u-yüeh Türklerinin yurtları, Çin’in Chin-man Vilayeti olmuştur. Chin-man kenti, Cimsa kenti (Chi-mu-sa) ile birleşiktir. Baş-Balıg bölgesinin bu önemli kentlerinde Şato Türklerinin soylu bey boyları yaşardı. Bu beş boydan üçü daha sonra Çin Sülalesinden üçünü oluşturmuştur.

658 yılında Çinliler, burada yeni bir yönetim kurarak Şato Türkleri için bir eyalet oluşturdu. Chin-man kendi bu eyaletin başkentidir. Bu kent, Göktürkler döneminde de kuşkusuz vardı; ancak o dönemdeki adını bilemiyoruz. Sha- t’o’lar, Batı Gök-Türk ülkesinde doğan boylardan biridir.

Batı Gök-Türk Devleti 630 yılında Tung Yabgu’nun ölümü üzerine iç karışıklığa sürüklenmiştir. İşte bu esnada Sha-t’o’lar Tanrı Dağları havalisinde Wu-sun’ların eski topraklarına hüküm sürüyorlardı. 630’lardan sonra bir kısım Ch’u-yüeh boyları Batı Gök-Türk Kağanlarından Aşina Mi-che’nin peşinde Çin’e gelirler. Bir kısmı ise Batı Türkleri içinde az çok güçlenen İ-pi Tulu Kağan ve Aşına Ho-lu yönetiminde kalırlar. Bu bir kısım Sha-t’o, T’ang hanedanına isyan ederek Ho-lu’ya destek verirler ancak yenilerek T’ang hizmetine girerler ve 659’dan sonra Sha-t’o’lar, T’ang hanedanının diğer Türk boylarına karşı savaşkan öncü birliği olurlar. 712 Senesinden sonra bağımsızlaşan Sha-t’o’lar, T’ang etkisinden çıkarak Tibet hizmetine girerler.

Sha-t’o’lar 808 senesinde Tibetlilerle araları bozulduğundan, Ötüken bölgesine kaçmışlar, ancak orada da fazla kalamayarak Çin’e sığınmışlardır. Çinli kumandanlar bunları kuzey hudutlarını korumakla görevlendirerek, Ordos’un kuzeyinde Ling-Chou civarına Yen-Chou’ya yerleştirmişlerdir. Zamanla bir kısmı Alaşan Dağlarının batısına giden Sha-t’o’ların asıl büyük kısmı ise Ordos’un kuzey doğusuna doğru kaymışlardır. 874’ten itibaren ardı ardına gelen sarsıcı isyan dalgalarında, Sha-t’o’lar, T’ang Hanedanına hizmet etmişler ve yaptıkları hizmetlerle onun 907 senesine kadar yaşamasını sağlamışlardır.

Ancak 907 senesinde eski isyancılardan Chu-wen, T’ang Hanedanını yıkıp Sonraki Liang Hanedanını kurunca Sha-t’o’lar mücadeleye girişmişler ve başarılı olarak 923’ten 951 arasında Çin’de Sonraki T’ang, Sonraki Ch’in, Sonraki Han Sülaleleri ile 951-979 arasında hüküm süren Kuzey Han (Pei-Han) Krallığını kurmuşlardır.
gg.aa.yy907.aa|ŞA-T'O TÜRK DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları| • Liang Şa-T'o Türk Devleti, • Tana Şa-T'o Türk Devleti, • Tsin Şa-T'o Türk Devleti Ch’u-mi Türkleri, Şato Türklerinin daha batısında ve Urumçi dolaylarında idi. Şato Türkleri, bir süre Çin’in eyaleti olacaktı. ms.654’te Ch’u-yüeh Türklerinin yurtları, Çin’in Chin-man Vilayeti olmuştur. Chin-man kenti, Cimsa kenti (Chi-mu-sa) ile birleşiktir. Baş-Balıg bölgesinin bu önemli kentlerinde Şato Türklerinin soylu bey boyları yaşardı. Bu beş boydan üçü daha sonra Çin Sülalesinden üçünü oluşturmuştur. 658 yılında Çinliler, burada yeni bir yönetim kurarak Şato Türkleri için bir eyalet oluşturdu. Chin-man kendi bu eyaletin başkentidir. Bu kent, Göktürkler döneminde de kuşkusuz vardı; ancak o dönemdeki adını bilemiyoruz. Sha- t’o’lar, Batı Gök-Türk ülkesinde doğan boylardan biridir. Batı Gök-Türk Devleti 630 yılında Tung Yabgu’nun ölümü üzerine iç karışıklığa sürüklenmiştir. İşte bu esnada Sha-t’o’lar Tanrı Dağları havalisi
911 ...
1368
TURFAN UYGURLARI - DOĞU TÜRKİSTAN UYGUR DEVLETİUygurlar
Yıkılan Uygur Devletinin Kırgız istilalarından kaçarak bölgeye dağılan topluluklarının bir kolu Kansu bölgesine doğru göç ederken diğer bir kolu da Turfan-Karaşar-Beşbalıg-Kuça-Hami şehirlerine doğru göç hareketi başlatmışlardı. Yerleşik düzene geçmiş olan Uygur toplulukları, Turfan bölgesinde küçük şehirler kurarak ticaret yapmaya ve yaşamlarını kendi yönetimleri altında sürdürmeye çalıştılar ancak başarılı olamadılar.

911 yılına kadar Çin gölgesinde yarım bağımsız olarak yaşayan Turfan Uygurları, 911 yılında Kansu Uygurlarının Çin Hükümdar adayını kuşatması ve Çin ile giriştiği mücadelede üstünlük kazanması ile kendi bağımsızlığını ilan ettiler.

Uygurlar bu tarihten sonra ciddi bir varlık gösteremeseler de varlıklarını koruyarak tarih sahnesinde kalmaya devam ettiler. Gerçek anlamda bir askeri güce sahip hale gelemeyen Turfan Uygurları, bulundukları coğrafyada büyük bir güç haline gelen Müslüman Karahanlı devletinin baskılarına maruz kalarak güçlü bir devlet haline gelemediler. Uygurlar, Karahanlı dönemine kadar ağırlıklı olarak Budizm, Hristiyanlık ve Maniheizm dinine itibar etmekteydi. Karahanlı'lar döneminde başlayan ve Kargaş bölgesinden yayılan Müslümanlık hareketi ile birlikte Müslümanlaşmaya başlayan Uygurlar, zaman içerisinde diğer dinlerine itibar etmeyerek Müslümanlığı kabul etmişler ve günümüze kadar bu inanışlarını korumuşlardır.

Çin ve Karahanlıların baskıları altında varlıklarını devam ettiren Turfan Uygurları, 12. yy. itibariyle Moğol kökenli Kara Hıtaylara bağlanmış, sonrasında ise Cengiz Han döneminde Moğollara bağlı kalmıştır. Cengiz Han'ın istilaları döneminden sonra orta asyaya dağılan Turfan Uygurları, kültürlerini diğer toplumlar içerisin karışarak küçük parçalar halinde olsa bile halen devam ettirmektedirler.
gg.aa.yy911.aa|TURFAN UYGURLARI - DOĞU TÜRKİSTAN UYGUR DEVLETİ|Uygurlar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Yıkılan Uygur Devletinin Kırgız istilalarından kaçarak bölgeye dağılan topluluklarının bir kolu Kansu bölgesine doğru göç ederken diğer bir kolu da Turfan-Karaşar-Beşbalıg-Kuça-Hami şehirlerine doğru göç hareketi başlatmışlardı. Yerleşik düzene geçmiş olan Uygur toplulukları, Turfan bölgesinde küçük şehirler kurarak ticaret yapmaya ve yaşamlarını kendi yönetimleri altında sürdürmeye çalıştılar ancak başarılı olamadılar. 911 yılına kadar Çin gölgesinde yarım bağımsız olarak yaşayan Turfan Uygurları, 911 yılında Kansu Uygurlarının Çin Hükümdar adayını kuşatması ve Çin ile giriştiği mücadelede üstünlük kazanması ile kendi bağımsızlığını ilan ettiler. Uygurlar bu tarihten sonra ciddi bir varlık gösteremeseler de varlıklarını koruyarak tarih sahnesinde kalmaya devam ettiler. Gerçek anlamda bir askeri güce sahip hale gelemeyen Turfan Uygurları, bulundukları coğrafyada büyük bir güç haline ge
921
İdil Bulgarları İslam mensubu olmayı seçtiler.
gg.aa.yy921.aa||TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Türk Devlet Yapıları|İdil Bulgarları İslam mensubu olmayı seçtiler. |
935 ...
969
IHŞİDİLER - AKŞİTLER BEYLİĞİ
gg.aa.yy935.aa|IHŞİDİLER - AKŞİTLER BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
950
Kırgızlar, Kitanlara yenilerek kutsal ötüken ve anayurtlarını tunguz/tatabı ulusuna kaptırdılar.
gg.aa.yy950.aa||TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Kırgızlar, Kitanlara yenilerek kutsal ötüken ve anayurtlarını tunguz/tatabı ulusuna kaptırdılar.|
960SELÇUKLULARIN CEND'E GÖÇLERİSelçuklular
gg.aa.yy960.aa|SELÇUKLULARIN CEND'E GÖÇLERİ|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
962 ...
1187
GAZNELİLER DEVLETİ
gg.aa.yy962.aa|GAZNELİLER DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|£.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_10_gazneliler.png" align="center"£..£.£|
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
1015
Çağrı Bey’in Doğu Anadolu’ya askerî seferler düzenlemesiyle Türk-Ermeni ilişkileri başladı.
gg.aa.yy1015.aa||TÜRK|Ermeniler|Türk Devlet Yapıları|Çağrı Bey’in Doğu Anadolu’ya askerî seferler düzenlemesiyle Türk-Ermeni ilişkileri başladı. |
1026
Peçenekler Tuna'nın Güneyine kadar ulaştılar.
gg.aa.yy1026.aa||TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Peçenekler Tuna'nın Güneyine kadar ulaştılar. |
30 NİSAN 1030
ÖLÜM: GAZNELİ MAHMUD
Gazneliler Devleti hükümdarı Gazneli Mahmut (2 Kasım 971 Buhara - 30 Nisan 1030 Gazne). Gazneliler Devletinin kurucusu Sebük Tigin'in oğludur.

998 yılında Gazneli Devleti’nin hükümdarı olan Sultan Mahmut, “Sultan” unvanını kullanan ilk Türk hükümdardır.
Karahanlılar ile bir antlaşma yapıp kuzey cephesini emniyete aldıktan sonra, Hindistan’a İslamiyet’i yaymak için tam 17 adet sefer düzenlemiştir.

Rivayetlere göre Gazneli Mahmut verem hastalığından vefat etmiştir.
gg30.aa4.yy1030.aaNİSAN|ÖLÜM: GAZNELİ MAHMUD|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Gazneliler Devleti hükümdarı Gazneli Mahmut (2 Kasım 971 Buhara - 30 Nisan 1030 Gazne). Gazneliler Devletinin kurucusu Sebük Tigin'in oğludur. 998 yılında Gazneli Devleti’nin hükümdarı olan Sultan Mahmut, “Sultan” unvanını kullanan ilk Türk hükümdardır. Karahanlılar ile bir antlaşma yapıp kuzey cephesini emniyete aldıktan sonra, Hindistan’a İslamiyet’i yaymak için tam 17 adet sefer düzenlemiştir. Rivayetlere göre Gazneli Mahmut verem hastalığından vefat etmiştir. |
1032SELÇUKLULARIN HAREZM GÖÇLERİSelçuklular
gg.aa.yy1032.aa|SELÇUKLULARIN HAREZM GÖÇLERİ|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1035SELÇUKLULARIN HOROSAN GÖÇLERİSelçuklular
gg.aa.yy1035.aa|SELÇUKLULARIN HOROSAN GÖÇLERİ|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1037 ...
1157
BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU
gg.aa.yy1037.aa|BÜYÜK SELÇUKLU İMPARATORLUĞU|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|£.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_11_selcuklu.png" align="center"£..£.£|
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
22 HAZİRAN 1037ÖLÜM: İBN-İ SİNASelçuklular
(22 Ağustos 980, Afshona, Özbekistan - 22 Haziran 1037, Hamedan, İran ) Tam adı: Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn al-Ḥasan ibn ʿAlī ibn Sīnā
Buhara yakınlarındaki Afşana kentinde dünyaya gelen ve "Modern Tıbbın Babası" olarak bilinen İbn-i Sina, Batı'da Avicenna adıyla tanınmaktadır.
İbn-i Sina, 19 yaşında doktor unvanını almıştır. İbn-i Sina'nın en önemli eseri “El-Kanun Fi't-Tıbb” kitabında tıbbın genel ilkeleri ve bitkisel ilaçlar üzerine önemli bilgiler yer almaktadır.
Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi bilgi ve becerinin muhtelif alanlarında seçkinleşmiş olan İbn-i Sînâ, matematik alanında matematiksel terimlerin tanımları ve astronomi alanında ise duyarlı gözlemlerin yapılması konularıyla ilgilenmiştir. Mantık, fizik, geometri, astronomi, matematik, müzik, metafizik konularında “Kitabu'ş-Şifa” adında dönemin en kapsamlı ansiklopedisini kaleme almıştır.

Her yıl Ağustos ayının 3 haftası çeşitli etkinliklerle İbn-i Sina haftası olarak kutlanır.
Bu haftada düzenlenen etkinliklerle gelecek nesillere de ünlü ve bir o kadar da önemli bilim adamımıza sahip çıkılması hedeflenmektedir.
gg22.aa6.yy1037.aaHAZİRAN|ÖLÜM: İBN-İ SİNA|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(22 Ağustos 980, Afshona, Özbekistan - 22 Haziran 1037, Hamedan, İran ) Tam adı: Abū ʿAlī al-Ḥusayn ibn ʿAbd Allāh ibn al-Ḥasan ibn ʿAlī ibn Sīnā Buhara yakınlarındaki Afşana kentinde dünyaya gelen ve "Modern Tıbbın Babası" olarak bilinen İbn-i Sina, Batı'da Avicenna adıyla tanınmaktadır. İbn-i Sina, 19 yaşında doktor unvanını almıştır. İbn-i Sina'nın en önemli eseri “El-Kanun Fi't-Tıbb” kitabında tıbbın genel ilkeleri ve bitkisel ilaçlar üzerine önemli bilgiler yer almaktadır. Felsefe, matematik, astronomi, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi bilgi ve becerinin muhtelif alanlarında seçkinleşmiş olan İbn-i Sînâ, matematik alanında matematiksel terimlerin tanımları ve astronomi alanında ise duyarlı gözlemlerin yapılması konularıyla ilgilenmiştir. Mantık, fizik, geometri, astronomi, matematik, müzik, metafizik konularında “Kitabu'ş-Şifa” adında dönemin en kapsamlı ansiklopedisini kaleme almıştır. Her
23 MAYIS 1040 ...
1063
YÖNETİM: TUĞRUL BEYSelçuklular
Babası : Mikail
Annesi : ?
Doğumu : 993
Vefatı : 1063
Saltanatı : 1040-1063

Büyük Selçuklu Devleti'nin Kurucusu.
1055 yılında Tuğrul Bey, Bağdat'ı Şîî Büveyh oğullarından kurtardıktan sonra siyasi gücü eline aldı. Böylece Abbasiler İslam dünyasındaki güçlerini Selçuklu Türklerine bıraktılar.
gg23.aa5.yy1040.aaMAYIS|YÖNETİM: TUĞRUL BEY|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Babası : Mikail Annesi : ? Doğumu : 993 Vefatı : 1063 Saltanatı : 1040-1063 Büyük Selçuklu Devleti'nin Kurucusu. 1055 yılında Tuğrul Bey, Bağdat'ı Şîî Büveyh oğullarından kurtardıktan sonra siyasi gücü eline aldı. Böylece Abbasiler İslam dünyasındaki güçlerini Selçuklu Türklerine bıraktılar. |
23 MAYIS 1040DANDANAKAN SAVAŞISelçuklular / SAVAŞ
Selçuklular ile Gazneliler arasında yapılan Dandanakan Savaşı, Selçuklunun galibiyeti ve Tuğrul Beyin Selçuklu Sultanı olması ile sonuçlandı.

Bu savaş ardından önce Horasan, daha sonra tüm İran ve ön Asya fethedildi.
gg23.aa5.yy1040.aaMAYIS|DANDANAKAN SAVAŞI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları||iran||Selçuklular ile Gazneliler arasında yapılan Dandanakan Savaşı, Selçuklunun galibiyeti ve Tuğrul Beyin Selçuklu Sultanı olması ile sonuçlandı. Bu savaş ardından önce Horasan, daha sonra tüm İran ve ön Asya fethedildi.|
13 ARALIK 1048ÖLÜM: BİRUNİSelçuklular
(973 - 1048) Batı dillerinde adı Alberuni veya Aliboron olarak geçer. Gökbilim, matematik, doğa bilimleri, coğrafya ve tarih alanındaki çalışmalarıyla tanınır.
gg13.aa12.yy1048.aaARALIK|ÖLÜM: BİRUNİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(973 - 1048) Batı dillerinde adı Alberuni veya Aliboron olarak geçer. Gökbilim, matematik, doğa bilimleri, coğrafya ve tarih alanındaki çalışmalarıyla tanınır. |
1050PEÇENEKLERİN EDİRNE KUŞATMASISelçuklular / SAVAŞ
gg.aa.yy1050.aa|PEÇENEKLERİN EDİRNE KUŞATMASI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1055TÜRKLER'İN İSLAM ÖNDERLİĞİSelçuklular
1055 yılında Tuğrul Bey, Bağdat'ı Şîî Büveyh oğullarından kurtardıktan sonra siyasi gücü eline aldı. Böylece Abbasiler İslam dünyasındaki güçlerini Selçuklu Türklerine bıraktılar.
gg.aa.yy1055.aa|TÜRKLER'İN İSLAM ÖNDERLİĞİ|Selçuklular|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Türk Devlet Yapıları|1055 yılında Tuğrul Bey, Bağdat'ı Şîî Büveyh oğullarından kurtardıktan sonra siyasi gücü eline aldı. Böylece Abbasiler İslam dünyasındaki güçlerini Selçuklu Türklerine bıraktılar. |
17 OCAK 1055DÜNYA HAKANI TUĞRUL BEYSelçuklular
Halife, Tuğrul Bey'i Bağdat'a davet eder. Tuğrul Bey 17 Ocak 1055 de davete icabet eder. Halife, El-kaim bi-Emrillah Selçuklu sultanı Tuğrul Bey'i, dünya hakanı ilan eder.
gg17.aa1.yy1055.aaOCAK|DÜNYA HAKANI TUĞRUL BEY|Selçuklular|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Türk Devlet Yapıları|Halife, Tuğrul Bey'i Bağdat'a davet eder. Tuğrul Bey 17 Ocak 1055 de davete icabet eder. Halife, El-kaim bi-Emrillah Selçuklu sultanı Tuğrul Bey'i, dünya hakanı ilan eder.|
1063 ...
1072
YÖNETİM: SULTAN ALPARSLANSelçuklular
Babası : Çağrı Bey
Annesi : ?
Doğumu : 1033
Vefatı : 1072
Saltanatı : 1063-1072

Selçuklu Hükümdarlarının en meşhuru, en kahramanı ve Anadolu kapılarını Türklere açan yiğit sultan.

Sultan Tuğrul 1063 yılında 70 yaşında iken öldü. Evlâdı olmadığından yerine kardeşi Çağrı Bey’in büyük oğlu Süleyman, Vezir Amid’ül Mülk Kundurî’nin oldu bittisi ile tahta çıkarıldı. Horasan Valisi Alparslan başkent Rey üzerine yürüyerek ağabeyini tahttan indirip kendini Selçuklu Sultanı ilân etti. Vezir Kundurî’yi de azlederek yerine Nizam’ül-Mülk’ü bu makama getirdi. 1072 senesinde Maveraünnehir bölgesine sefere çıkan Sultan Alparslan, ele geçirdiği Yusuf adlı bir kale komutanı tarafından hançerlenerek şehit oldu, yerine oğlu Melikşâh Selçuklu tahtına geçti.
gg.aa.yy1063.aa|YÖNETİM: SULTAN ALPARSLAN|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Babası : Çağrı Bey Annesi : ? Doğumu : 1033 Vefatı : 1072 Saltanatı : 1063-1072 Selçuklu Hükümdarlarının en meşhuru, en kahramanı ve Anadolu kapılarını Türklere açan yiğit sultan. Sultan Tuğrul 1063 yılında 70 yaşında iken öldü. Evlâdı olmadığından yerine kardeşi Çağrı Bey’in büyük oğlu Süleyman, Vezir Amid’ül Mülk Kundurî’nin oldu bittisi ile tahta çıkarıldı. Horasan Valisi Alparslan başkent Rey üzerine yürüyerek ağabeyini tahttan indirip kendini Selçuklu Sultanı ilân etti. Vezir Kundurî’yi de azlederek yerine Nizam’ül-Mülk’ü bu makama getirdi. 1072 senesinde Maveraünnehir bölgesine sefere çıkan Sultan Alparslan, ele geçirdiği Yusuf adlı bir kale komutanı tarafından hançerlenerek şehit oldu, yerine oğlu Melikşâh Selçuklu tahtına geçti.|
16 AĞUSTOS 1064ANADOLU FETİH GÜNÜSelçuklular / SAVAŞ
ANİ KALESİ ve KARS'IN FETHİ
Bizansa bağlı, surlarıyla meşhur Ani Kalesi ile Kars ve çevresi Sultan Alparslan tarafından 16 Ağustos 1064’de fethedildi.
gg16.aa8.yy1064.aaAĞUSTOS|ANADOLU FETİH GÜNÜ|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Yıl Dönümü|ANİ KALESİ ve KARS'IN FETHİ Bizansa bağlı, surlarıyla meşhur Ani Kalesi ile Kars ve çevresi Sultan Alparslan tarafından 16 Ağustos 1064’de fethedildi. |
1070MACAR TACI
Macarlar Hıristiyan oldular.

1070 tarihinde İstanbul’da yapılan ve Bizans İmparatoru Michael VII Doukas tarafından Macaristan Kralı Géza’ya armağan edilen Taç, bir anlamda Macarların Hıristiyan oluşlarını simgeler.

Fakat Taç üzerinde “Kral Geza”’nın resminin etrafındaki yazı çok ilginçtir.
Şöyle yazar: “TÜRKLERİN SADIK KRALI GEZA” “Geovitzas pistos krales Tourkia" – “Geza true king Türkie”
gg.aa.yy1070.aa|MACAR TACI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Macarlar Hıristiyan oldular. 1070 tarihinde İstanbul’da yapılan ve Bizans İmparatoru Michael VII Doukas tarafından Macaristan Kralı Géza’ya armağan edilen Taç, bir anlamda Macarların Hıristiyan oluşlarını simgeler. Fakat Taç üzerinde “Kral Geza”’nın resminin etrafındaki yazı çok ilginçtir. Şöyle yazar: “TÜRKLERİN SADIK KRALI GEZA” “Geovitzas pistos krales Tourkia" – “Geza true king Türkie” |
1071FETİH: KUDÜSSelçuklular / SAVAŞ
Selçuklular tarafından 1071’de ele geçirilen Kudüs, Hıristiyan toplumunda özellikle XI.yüzyıl ile süregelen Haçlı Seferleri sırasında hedef haline gelmiştir. Haçlı Seferleri’nin başlaması ile Hıristiyan dünyasındaki Yahudi düşmanlığı siyasi, iktisadi ve sosyal etkileri ile birlikte daha da şiddetlenmiştir.

Saygınlığını yitirmeye başlayan kilise, politik isteklerini yönlendirmek için Hz. İsa’nın içinde yattığı kutsal lahdin kurtarılması gerekliliği gibi dini gerekçeler öne sürerek etkinliğini korumaya çalışmıştır.

1099’da Papa II. Urban’ın çağrısı üzerine Avrupa’dan kutsal toprakları kurtarma inancıyla gelen Haçlılar, Kudüs’ü ele geçirerek burada Kudüs Latin Krallığı’nı kurmuşlar, Hıristiyanlığı yaymaya uğraşmışlardır.
gg.aa.yy1071.aa|FETİH: KUDÜS|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Selçuklular tarafından 1071’de ele geçirilen Kudüs, Hıristiyan toplumunda özellikle XI.yüzyıl ile süregelen Haçlı Seferleri sırasında hedef haline gelmiştir. Haçlı Seferleri’nin başlaması ile Hıristiyan dünyasındaki Yahudi düşmanlığı siyasi, iktisadi ve sosyal etkileri ile birlikte daha da şiddetlenmiştir. Saygınlığını yitirmeye başlayan kilise, politik isteklerini yönlendirmek için Hz. İsa’nın içinde yattığı kutsal lahdin kurtarılması gerekliliği gibi dini gerekçeler öne sürerek etkinliğini korumaya çalışmıştır. 1099’da Papa II. Urban’ın çağrısı üzerine Avrupa’dan kutsal toprakları kurtarma inancıyla gelen Haçlılar, Kudüs’ü ele geçirerek burada Kudüs Latin Krallığı’nı kurmuşlar, Hıristiyanlığı yaymaya uğraşmışlardır. |
26 AĞUSTOS 1071
MALAZGİRT ZAFERİSelçuklular / SAVAŞ
Selçuklu Sultanı Alparslan'nın Doğu Roma İmparatorluğuna karşı kazandığı bu zafer ile, Anadolunun kapıları Türklere sonuna kadar açıldı.
gg26.aa8.yy1071.aaAĞUSTOS|MALAZGİRT ZAFERİ|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Yıl Dönümü|Önemli Gün ve Dönemler|Selçuklu Sultanı Alparslan'nın Doğu Roma İmparatorluğuna karşı kazandığı bu zafer ile, Anadolunun kapıları Türklere sonuna kadar açıldı.|
1072 ...
1277
MENGÜÇLÜ BEYLİĞİ
gg.aa.yy1072.aa|MENGÜÇLÜ BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1073 ...
1173
SİVAS DANİŞMENDOĞULLARI DEVLETİ
gg.aa.yy1073.aa|SİVAS DANİŞMENDOĞULLARI DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
10 ŞUBAT 1074DİVAN-I LÜGAD-İT TÜRKSelçuklular
25 Ocak 1072 tarihinde Kaşgârlı Mahmut tarafından yazılmaya başlanan, Türk kültürün ilk Türkçe dilinde yazılan sözlük eseri olan Divânu Lügati’t-Türk 10 Şubat 1074’te tamalandı.
gg10.aa2.yy1074.aaŞUBAT|DİVAN-I LÜGAD-İT TÜRK|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|25 Ocak 1072 tarihinde Kaşgârlı Mahmut tarafından yazılmaya başlanan, Türk kültürün ilk Türkçe dilinde yazılan sözlük eseri olan Divânu Lügati’t-Türk 10 Şubat 1074’te tamalandı.|
1075 ...
1308
TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ
gg.aa.yy1075.aa|TÜRKİYE SELÇUKLU DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1077ÖLÜM: YUSUF HAS HACİBSelçuklular
(1017-1077) Karahanlılar Devleti döneminde yaşayan Yusuf Has Hacib, Balasagun şehrinde 1017 yılında doğdu. “Has Hacib” unvanını almadan önce “Balasagunlu Yusuf” olarak tanınıyordu. Onu bütün dünyaya tanıtan ünlü eseri Kutadgu Bilig’i 50 yaşlarında yazdı. Yazdığı bu ölümsüz eseriyle 1070 yılında Kaşgar’a gelerek Karahanlı hükümdarı Uluğ Kara Buğra Han’a kitabını takdim etti. Kendisi de edebiyat ve sanat meraklısı olan Uluğ Kara Buğra Han, sarayda kitabı okuttuktan sonra Balasagunlu Yusuf’a “Uluğ Has Hacib” unvanını verdi. Karahanlı Devleti’nin baş vezir yardımcılığı ile taltif edilen Balasagunlu Yusuf, baş vezir yardımcılığı sırasında Yusuf Has Hacib olarak ün yaptı. Yusuf Has Hacib 1077 yılında vefat etmiştir. Kabri, Çin işgali altındaki Doğu Türkistan’ın en önemli şehirlerinden birisi olan Kaşgar’da bulunmaktadır.
gg.aa.yy1077.aa|ÖLÜM: YUSUF HAS HACİB|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(1017-1077) Karahanlılar Devleti döneminde yaşayan Yusuf Has Hacib, Balasagun şehrinde 1017 yılında doğdu. “Has Hacib” unvanını almadan önce “Balasagunlu Yusuf” olarak tanınıyordu. Onu bütün dünyaya tanıtan ünlü eseri Kutadgu Bilig’i 50 yaşlarında yazdı. Yazdığı bu ölümsüz eseriyle 1070 yılında Kaşgar’a gelerek Karahanlı hükümdarı Uluğ Kara Buğra Han’a kitabını takdim etti. Kendisi de edebiyat ve sanat meraklısı olan Uluğ Kara Buğra Han, sarayda kitabı okuttuktan sonra Balasagunlu Yusuf’a “Uluğ Has Hacib” unvanını verdi. Karahanlı Devleti’nin baş vezir yardımcılığı ile taltif edilen Balasagunlu Yusuf, baş vezir yardımcılığı sırasında Yusuf Has Hacib olarak ün yaptı. Yusuf Has Hacib 1077 yılında vefat etmiştir. Kabri, Çin işgali altındaki Doğu Türkistan’ın en önemli şehirlerinden birisi olan Kaşgar’da bulunmaktadır. |
1080KİLİKYA ERMENİ KRALLIĞISelçuklular
Kilikya Ermeni Krallığı, 1080-1198 arası Beylik ve 1198-1375 arası krallık olan Çukurova bölgesinde bulunan bir devlettir.

Bölgedeki Ruben I adında olan bir Ermeni beyi tarafından Bizans İmparatorluğundan aldığı toprak üzerine kurulmuştur ve zamanla daha geniş bir alana yayılmıştır. Leon I devletin ilk kralı olmuştur.

Devletin başkenti Tarsus ve Kozan civarında ki Sis kenti olmuştur.
gg.aa.yy1080.aa|KİLİKYA ERMENİ KRALLIĞI|Selçuklular|TÜRK|Ermeniler|Türk Devlet Yapıları|Kilikya Ermeni Krallığı, 1080-1198 arası Beylik ve 1198-1375 arası krallık olan Çukurova bölgesinde bulunan bir devlettir. Bölgedeki Ruben I adında olan bir Ermeni beyi tarafından Bizans İmparatorluğundan aldığı toprak üzerine kurulmuştur ve zamanla daha geniş bir alana yayılmıştır. Leon I devletin ilk kralı olmuştur. Devletin başkenti Tarsus ve Kozan civarında ki Sis kenti olmuştur. |
25 MART 1081ÇAKA BEY - İZMİR'İN FETHİ ve İZMİR BEYLİĞİSelçuklular
İlk Türk Amiralidir. Türklerin ilk deniz savaşı kabul edilen Koyun Adaları Deniz Savaşını Bizanslılara karşı kazandı. İzmiri fethederek İzmir Beyliğini kurdu ve Egede ki tüm adalarla birlikte Anadolu kıyılarını hakimiyetine aldı.
Bizans donanmasını çok kere imha eden Çaka Bey, Bizans ile Selçuklunun yaptığı bir anlaşma gereği I.Kılıçarslan tarafından misafir edilirken öldürüldü.
gg25.aa3.yy1081.aaMART|ÇAKA BEY - İZMİR'İN FETHİ ve İZMİR BEYLİĞİ|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|İlk Türk Amiralidir. Türklerin ilk deniz savaşı kabul edilen Koyun Adaları Deniz Savaşını Bizanslılara karşı kazandı. İzmiri fethederek İzmir Beyliğini kurdu ve Egede ki tüm adalarla birlikte Anadolu kıyılarını hakimiyetine aldı. Bizans donanmasını çok kere imha eden Çaka Bey, Bizans ile Selçuklunun yaptığı bir anlaşma gereği I.Kılıçarslan tarafından misafir edilirken öldürüldü. |
1085 ...
1192
DİLMAÇOĞULLARI BEYLİĞİ
gg.aa.yy1085.aa|DİLMAÇOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
4 HAZİRAN 1086ÖLÜM: SÜLEYMAN ŞAHSelçuklular
Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu vefat etti (d. ?)
gg4.aa6.yy1086.aaHAZİRAN|ÖLÜM: SÜLEYMAN ŞAH|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Kutalmışoğlu Süleyman Şah, Anadolu Selçuklu Devleti’nin kurucusu vefat etti (d. ?)|
1091LEBENİUM SAVAŞI / SAVAŞ
Bizans entrikası ile Kuman Türklerinin Peçenekleri yenmesi ile Peçenekler tarihten silinmiştir. Kumanların komutasında ki Bizans ordusu, Peçeneklerin tümünü, kadın çocuk ayırmadan ve geriye hiç kimse bırakmadan kılıçtan geçirmiştir.

Bu savaşın sonucu olarak, müttefikini kaybeden Çaka Bey Devleti'de ortadan kaldırıldı.
gg.aa.yy1091.aa|LEBENİUM SAVAŞI|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Bizans entrikası ile Kuman Türklerinin Peçenekleri yenmesi ile Peçenekler tarihten silinmiştir. Kumanların komutasında ki Bizans ordusu, Peçeneklerin tümünü, kadın çocuk ayırmadan ve geriye hiç kimse bırakmadan kılıçtan geçirmiştir. Bu savaşın sonucu olarak, müttefikini kaybeden Çaka Bey Devleti'de ortadan kaldırıldı. |
1092 ...
13 TEMMUZ 1107
YÖNETİM: I.KILIÇARSLANSelçuklular
Babası : Süleyman Şah
Annesi : ?
Doğumu : ?
Vefatı : 13 Temmuz 1107
Saltanatı : 1092 - 1107

Türkiye Selçuklu Devleti' nin kurucusu, Kutalmışoğlu Süleyman Şah' ın oğlu ve İkinci Türkiye Selçuklu Sultanı.
gg.aa.yy1092.aa|YÖNETİM: I.KILIÇARSLAN|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Babası : Süleyman Şah Annesi : ? Doğumu : ? Vefatı : 13 Temmuz 1107 Saltanatı : 1092 - 1107 Türkiye Selçuklu Devleti' nin kurucusu, Kutalmışoğlu Süleyman Şah' ın oğlu ve İkinci Türkiye Selçuklu Sultanı.|
1092 ...
1202
SALTUKLU BEYLİĞİ
gg.aa.yy1092.aa|SALTUKLU BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1092 ...
1194
IRAK SELÇUKLU DEVLETİ
gg.aa.yy1092.aa|IRAK SELÇUKLU DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1092 ...
1187
KİRMAN SELÇUKLU DEVLETİ
gg.aa.yy1092.aa|KİRMAN SELÇUKLU DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1092 ...
1117
SURİYE SELÇUKLU DEVLETİ
gg.aa.yy1092.aa|SURİYE SELÇUKLU DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu||suriye||
14 EKİM 1092ÖLÜM: NİZAM-ÜL MÜLKSelçuklular
Asıl adı Ebu Ali el-Hasan et-Tusi olan ünlü devlet adamı Nizam’ül Mülk Gazneli Devleti’nin Horasan valisinin yanında başladığı devlet hizmetine Büyük Selçuklu Devleti zamanında Sultan Alparslan ve Sultan Melikşah dönemlerinde vezirlik yaparak en üst seviyede yönetici olarak devam etti. Nizamiye medreselerinin kuruluşunda önemli rol üstlendi. Hatta Bağdat’ta ki Nizamiye Medresesinin başına İmam Gazali’yi getirmiştir. Batınilerle hem siyasi hem de fikri mücadeleye önem verdi. İsfehan-Bağdat yolu üzerinde Hasan Sabbah’ın fedaisi olan bir genç tarafından 14 Ekim 1092 tarihinde Deylem yakınlarında şehit edildi. Nizam’ül-Mülk’ün Siyasetname adında devlet yöneticilerine yönelik bir de eseri vardır.
gg14.aa10.yy1092.aaEKİM|ÖLÜM: NİZAM-ÜL MÜLK|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|Asıl adı Ebu Ali el-Hasan et-Tusi olan ünlü devlet adamı Nizam’ül Mülk Gazneli Devleti’nin Horasan valisinin yanında başladığı devlet hizmetine Büyük Selçuklu Devleti zamanında Sultan Alparslan ve Sultan Melikşah dönemlerinde vezirlik yaparak en üst seviyede yönetici olarak devam etti. Nizamiye medreselerinin kuruluşunda önemli rol üstlendi. Hatta Bağdat’ta ki Nizamiye Medresesinin başına İmam Gazali’yi getirmiştir. Batınilerle hem siyasi hem de fikri mücadeleye önem verdi. İsfehan-Bağdat yolu üzerinde Hasan Sabbah’ın fedaisi olan bir genç tarafından 14 Ekim 1092 tarihinde Deylem yakınlarında şehit edildi. Nizam’ül-Mülk’ün Siyasetname adında devlet yöneticilerine yönelik bir de eseri vardır.|
16 KASIM 1092ÖLÜM: MELİKŞAHSelçuklular
Babası : Sultan Alp Arslan
Annesi : ?
Doğumu : 6 Ağustos 1055
Vefatı : 16 Kasım 1092
Saltanatı : 1072-1092

Büyük Selçuklu Sultanı.

1072 yılında babası Sultan Alparslan'ın ölümü ile Sultan olan Melikşah, 1092 yılında henüz 38 yaşında iken zehirlenrek öldürüldü.
gg16.aa11.yy1092.aaKASIM|ÖLÜM: MELİKŞAH|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Babası : Sultan Alp Arslan Annesi : ? Doğumu : 6 Ağustos 1055 Vefatı : 16 Kasım 1092 Saltanatı : 1072-1092 Büyük Selçuklu Sultanı. 1072 yılında babası Sultan Alparslan'ın ölümü ile Sultan olan Melikşah, 1092 yılında henüz 38 yaşında iken zehirlenrek öldürüldü.|
1093 ...
1207
AHLATŞAHLAR BEYLİĞİ
gg.aa.yy1093.aa|AHLATŞAHLAR BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1097 ...
1231
HAREZMŞAHLAR DEVLETİ
gg.aa.yy1097.aa|HAREZMŞAHLAR DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|£.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_12_harzemsah.png" align="center"£..£.£|
Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
1098 ...
1256
KUMAN-KIPÇAK HANLIĞI
gg.aa.yy1098.aa|KUMAN-KIPÇAK HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1098 ...
1183
İNALOĞULLARI BEYLİĞİ
gg.aa.yy1098.aa|İNALOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1101KILIÇARSLANIN HAÇLI ZAFERİSelçuklular / SAVAŞ
Kılıç Arslan (1079-13 Temmuz 1107) Haçlı Ordusunu yenilgiye uğrattı.
gg.aa.yy1101.aa|KILIÇARSLANIN HAÇLI ZAFERİ|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|Kılıç Arslan (1079-13 Temmuz 1107) Haçlı Ordusunu yenilgiye uğrattı.|
1102 ...
1281
KUDÜS ARTUKLU BEYLİĞİ
Hısnkeyfa (Hasankeyf) Artukluları (1102 - 1281)
Zaferin sonrasında Türk akıncıları İzmit Körfezi’ne kadar ulaşmış ve Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ağırlıkta olmak üzere fethedilen topraklarda Türk Beylikleri kurulmuştu. Bunlardan en önemlilerinden biri Sultan Alp Arslan’ın kumandanlarından Artuk Bey’in oğulları tarafından kurulan Artuklulardır.
gg.aa.yy1102.aa|KUDÜS ARTUKLU BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Hısnkeyfa (Hasankeyf) Artukluları (1102 - 1281) Zaferin sonrasında Türk akıncıları İzmit Körfezi’ne kadar ulaşmış ve Doğu Anadolu, Güneydoğu Anadolu ağırlıkta olmak üzere fethedilen topraklarda Türk Beylikleri kurulmuştu. Bunlardan en önemlilerinden biri Sultan Alp Arslan’ın kumandanlarından Artuk Bey’in oğulları tarafından kurulan Artuklulardır.|
1106 ...
1409
MARDİN ARTUKLU DEVLETİ
gg.aa.yy1106.aa|MARDİN ARTUKLU DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1117 ...
1154
ŞAM BEYLİĞİ
gg.aa.yy1117.aa|ŞAM BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1124KARAHITAYLAR
Karahıtaylar on ikinci yüzyılda, Orta Asya’da kurulan Moğol devleti. Hıtay Başbuğu Apaoki, 10. yüzyıl başlarında Çin’in güney bölgelerinde Liao Devletini kurmuş, Kırgızları da hakimiyeti altına almıştı. Aynı kavimden olan Çurçenlerin baskınları neticesinde Liao Devleti çökmeye başlayınca, Yebu Taş, kendisine bağlı aşiretlerle birlikte ayrılarak Moğolistan bozkırlarında Karahıtay Devletini kurdu (1124). Çevresine topladığı kuvvetlerle Türkistan üzerine yürüyen Yebu Taş, Kaşgar önlerinde Doğu Karahanlı Hükümdarı Ahmed Hana yenildi (1128). Bundan sonra Karahıtaylar, Kırgız topraklarını geçip Gügeçek bölgesinde İmel şehrini kurup başkent yaptılar. Doğu Karahanlıların başkentleri Balasagun’u, peşinden de Kaşgar ve Hotan şehirlerini alarak bu devleti kendilerine bağladılar (1130). Balasagun’u merkez yaptılar. Maveraünnehir ve Horasan’a saldırılar düzenlediler. Batı Karahanlıları yenip, Semerkand’ı ele geçirdiler (1137). Harezm Hükümdarı Atsız’ı haraca bağladılar. Büyük Selçuklularla Katvan Savaşını(1141) yapıp Sultan Sencer’i ağır bir mağlubiyete uğrattılar. Hakimiyetlerini geniş bir sahaya yaydılar. Fakat batıdan Müslüman emirler, doğudan Moğolların baskıları sonunda Karahıtay Devleti sarsıldı. Özellikle son Karahıtay Hükümdarı Cilugu döneminde (1178-1211), Müslümanlara baskının arttırılması çöküşü hızlandırdı. Nayman Devletinin kurucusu Küçlük Han, Balasagun’u ele geçirip, Cilugu’yu tahttan indirerek, Karahıtayları hakimiyeti altına aldı(1200). Naymanların Cengiz Han tarafından ortadan kaldırılması üzerine, Cilugu, Karahıtayların başına geçip devletine bağımsızlığını tekrar kazandırdı (1205). Karahanlı Hükümdarı Osman’ı ayaklanmaya teşvik eden Harezmşah Muhammed’in ordusunu yenip ayaklanmayı bastırdı(1207). Müslümanlara baskının iyice arttırılması, Müslüman emirlerinin Harezmşah Muhammed’in etrafında toplanmasına sebeb oldu. Güçlenen Harezmşah, Balasagun’u ele geçirip, esir aldığı Karahıtay hükümdarını öldürdü. Devlete de son verdi. Karahıtay ahalisinin bir kısmı Müslüman oldu. Bir kısmı da Moğolistan’a göçüp Cengiz Han’a katıldı. Göçebe bir hayat tarzına sahib olan Karahıtaylar, kültür ve medeniyet eserleri ortaya koyamamışlardır. Çin yazı ve kültürünü benimsemişler, Çin ünvanlarını kullanmışlardır. Budizme inanan Karahıtaylar, hükümdarlarını“gürhan” ünvanıyla anarlardı.
gg.aa.yy1124.aa|KARAHITAYLAR|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Karahıtaylar on ikinci yüzyılda, Orta Asya’da kurulan Moğol devleti. Hıtay Başbuğu Apaoki, 10. yüzyıl başlarında Çin’in güney bölgelerinde Liao Devletini kurmuş, Kırgızları da hakimiyeti altına almıştı. Aynı kavimden olan Çurçenlerin baskınları neticesinde Liao Devleti çökmeye başlayınca, Yebu Taş, kendisine bağlı aşiretlerle birlikte ayrılarak Moğolistan bozkırlarında Karahıtay Devletini kurdu (1124). Çevresine topladığı kuvvetlerle Türkistan üzerine yürüyen Yebu Taş, Kaşgar önlerinde Doğu Karahanlı Hükümdarı Ahmed Hana yenildi (1128). Bundan sonra Karahıtaylar, Kırgız topraklarını geçip Gügeçek bölgesinde İmel şehrini kurup başkent yaptılar. Doğu Karahanlıların başkentleri Balasagun’u, peşinden de Kaşgar ve Hotan şehirlerini alarak bu devleti kendilerine bağladılar (1130). Balasagun’u merkez yaptılar. Maveraünnehir ve Horasan’a saldırılar düzenlediler. Batı Karahanlıları yenip, Semerkand’ı ele geçirdiler (1137). Harezm Hükümda
1127 ...
1259
MUSUL ATABEYLİĞİ
gg.aa.yy1127.aa|MUSUL ATABEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1127 ...
1309
ÇOBANOĞULLARI BEYLİĞİ
gg.aa.yy1127.aa|ÇOBANOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1128YÖNETİM: ATSIZ B. MUHAMMED Selçuklular
Atsız b. Muhammed Harzemşah Devleti hükümdarı oldu.
gg.aa.yy1128.aa|YÖNETİM: ATSIZ B. MUHAMMED |Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|Atsız b. Muhammed Harzemşah Devleti hükümdarı oldu.|
4 ARALIK 1131ÖLÜM: ÖMER HAYYAMSelçuklular
(18 Mayıs 1048, Nişabur, İran - 4 Aralık 1131, Nişabur, İran) Ömer Hayyam
İranlı şâir, filozof, matematikçi ve astronomdur. Daha çok dörtlük biçiminde yazmış olduğu felsefî şiirlerle tanınan Ömer el-Hayyâm, aynı zamanda matematik ve astronomi alanlarındaki çalışmalarıyla bilimin gelişimini etkilemiş seçkin bir bilim adamıdır.

Çadırcı anlamına gelen "Hayyam" takma adını babasının çadırcılık yapmasından almıştır.
gg4.aa12.yy1131.aaARALIK|ÖLÜM: ÖMER HAYYAM|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(18 Mayıs 1048, Nişabur, İran - 4 Aralık 1131, Nişabur, İran) Ömer Hayyam İranlı şâir, filozof, matematikçi ve astronomdur. Daha çok dörtlük biçiminde yazmış olduğu felsefî şiirlerle tanınan Ömer el-Hayyâm, aynı zamanda matematik ve astronomi alanlarındaki çalışmalarıyla bilimin gelişimini etkilemiş seçkin bir bilim adamıdır. Çadırcı anlamına gelen "Hayyam" takma adını babasının çadırcılık yapmasından almıştır. |
1141KATVAN SAVAŞISelçuklular / SAVAŞ
Son Selçuklu Sultanı, Sultan Sencer Katvan'da Kara-Hitaylılara yenildi.
Batı Karahanlıları Kara-Hitay hakimiyetine geçti.
gg.aa.yy1141.aa|KATVAN SAVAŞI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Son Selçuklu Sultanı, Sultan Sencer Katvan'da Kara-Hitaylılara yenildi. Batı Karahanlıları Kara-Hitay hakimiyetine geçti.|
1145 ...
1182
HALEP ATABEYLİĞİ
gg.aa.yy1145.aa|HALEP ATABEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1146 ...
1232
ERBİL BEYLİĞİ
gg.aa.yy1146.aa|ERBİL BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1146 ...
1225
AZERBAYCAN BEYLİĞİ
gg.aa.yy1146.aa|AZERBAYCAN BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
1147II.HAÇLI SEFERİSelçuklular / SAVAŞ
Türkiye Selçukluları 2.ci Haçlı Ordusunu dağıttı.
gg.aa.yy1147.aa|II.HAÇLI SEFERİ|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|Türkiye Selçukluları 2.ci Haçlı Ordusunu dağıttı.|
1153ESARET: SULTAN SENCERSelçuklular
Sultan Sancar Oğuzlara esir düştü. Ölüm tarihi ve yeri: 8 Mayıs 1157, Merv, Türkmenistan
gg.aa.yy1153.aa|ESARET: SULTAN SENCER|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|Sultan Sancar Oğuzlara esir düştü. Ölüm tarihi ve yeri: 8 Mayıs 1157, Merv, Türkmenistan|
1157
BÜYÜK SELÇUKLU DAĞILDISelçuklular
1037 Yılından beri devam eden Selçuklu Devleti, 1157 yılında sona erdi.
gg.aa.yy1157.aa|BÜYÜK SELÇUKLU DAĞILDI|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|1037 Yılından beri devam eden Selçuklu Devleti, 1157 yılında sona erdi.|
1166ÖLÜM: AHMET YESEVİSelçuklular
(1093-1166) Türk diliyle yazdığı hikmetleriyle dilimizin gelişmesi ve zenginleşmesine büyük katkısı olan, “Pîr-i Türkistan”, Büyük Veli, öncü şairdir.

Tasavvufi Türk halk şiirinin öncüsü olan Ahmet Yesevi, düşüncelerini yayabilmek için millî nazım şekli olan dörtlüklerle, hece vezninde, yalın bir Türkçeyle şiirler yazmıştır. “Hikmet” adı verilen ve Divan-ı Hikmet adıyla bir kitapta toplanan şiirler, İslamiyetin Türkler arasında yayılmasında büyük rol oynamıştır.
gg.aa.yy1166.aa|ÖLÜM: AHMET YESEVİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(1093-1166) Türk diliyle yazdığı hikmetleriyle dilimizin gelişmesi ve zenginleşmesine büyük katkısı olan, “Pîr-i Türkistan”, Büyük Veli, öncü şairdir. Tasavvufi Türk halk şiirinin öncüsü olan Ahmet Yesevi, düşüncelerini yayabilmek için millî nazım şekli olan dörtlüklerle, hece vezninde, yalın bir Türkçeyle şiirler yazmıştır. “Hikmet” adı verilen ve Divan-ı Hikmet adıyla bir kitapta toplanan şiirler, İslamiyetin Türkler arasında yayılmasında büyük rol oynamıştır. |
11 ŞUBAT 1166ÖLÜM: ABDULKADİR GEYLANİSelçuklular
(23 Mart 1078 - Şubat 1166)
gg11.aa2.yy1166.aaŞUBAT|ÖLÜM: ABDULKADİR GEYLANİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(23 Mart 1078 - Şubat 1166)|
1171 ...
1252
EYYÜBÎ DEVLETİ MISIR ARABİSTAN
Adını Devletin kurucusu olan Selahaddin Yusuf bin Eyyüb’ün babası olan Necmeddin Eyyüb’den alan Eyyubi Devleti 1171 – 1462 yılları arasında Mısır’da kurulan bir devlettir. Zengi Devleti'nde komutanı olan Selahaddin Eyyubi’nin daha sonra bağımsızlığını ilan etmesiyle tarih sahnesine çıktı. Selahaddin'in hayatta bulunduğu sürede, büyük bir Türk-İslam devleti özelliğini gösteren Eyyübi hanedanı, Selahaddin'in ölümünden sonra, oğulları ve kardeşleri arasında paylaşılmıştır. Mısır'daki son Eyyübi hükümdarı Turanşah, Türk Memlük komutanlarından Aybeg tarafından ortadan kaldırılmıştı (1252). *** BAALBEK EYYÜBİ DEVLETİ, HALEP EYYÜBİLERİ DEVLETİ, HAMA EYYÜBİLERİ DEVLETİ, YEMEN EYYÜBİ DEVLETİ, CEZİRE EYYÜBİ DEVLETİ, KEREK EYYÜBİ DEVLETİ, HUMUS EYYÜBİLERİ DEVLETİ, ŞAM EYYÜBİLERİ DEVLETİ, HISN-I KEYFA EYYUBİ DEVLETİ
gg.aa.yy1171.aa|EYYÜBÎ DEVLETİ MISIR ARABİSTAN|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Mısır|Arap|Adını Devletin kurucusu olan Selahaddin Yusuf bin Eyyüb’ün babası olan Necmeddin Eyyüb’den alan Eyyubi Devleti 1171 – 1462 yılları arasında Mısır’da kurulan bir devlettir. Zengi Devleti'nde komutanı olan Selahaddin Eyyubi’nin daha sonra bağımsızlığını ilan etmesiyle tarih sahnesine çıktı. Selahaddin'in hayatta bulunduğu sürede, büyük bir Türk-İslam devleti özelliğini gösteren Eyyübi hanedanı, Selahaddin'in ölümünden sonra, oğulları ve kardeşleri arasında paylaşılmıştır. Mısır'daki son Eyyübi hükümdarı Turanşah, Türk Memlük komutanlarından Aybeg tarafından ortadan kaldırılmıştı (1252). *** BAALBEK EYYÜBİ DEVLETİ, HALEP EYYÜBİLERİ DEVLETİ, HAMA EYYÜBİLERİ DEVLETİ, YEMEN EYYÜBİ DEVLETİ, CEZİRE EYYÜBİ DEVLETİ, KEREK EYYÜBİ DEVLETİ, HUMUS EYYÜBİLERİ DEVLETİ, ŞAM EYYÜBİLERİ DEVLETİ, HISN-I KEYFA EYYUBİ DEVLETİ|
1176MİRYAKEFALON SAVAŞISelçuklular / SAVAŞ
Bizansın Türklere karşı gücü kırılmış ve Türkler, bu galibiyetin ardından Batıya doğru ilerlemelerine hız vermiştir. Anadolu'nun Türk Yurdu olduğu kesinlik kazanmıştır.
gg.aa.yy1176.aa|MİRYAKEFALON SAVAŞI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Bizansın Türklere karşı gücü kırılmış ve Türkler, bu galibiyetin ardından Batıya doğru ilerlemelerine hız vermiştir. Anadolu'nun Türk Yurdu olduğu kesinlik kazanmıştır.|
1180 ...
1294
CENGİZ HAN İMPARATORLUĞU
Moğol-Türk Devletidir.

Temuçin, Kirayitler ve diğer bir Moğol kabilesi olan Naymanlar üzerine yürüyerek onları da egemenliği altına aldı. Bu başarılardan sonra 1206’da toplanan kurultay kendisine Cengiz unvanını verdi.

Karluk ve Uygur Türkleri’ni de egemenliği altına alan Cengiz Han, Çin seferi hazırlığına başladı. Cengiz Han, Çin Seddi’ni aşarak dört kol hâlinde Çin’i istila etti. Pekin’i alan Moğol orduları Çin Denizi’ne kadar her tarafı yakıp yıktılar (1216).

Karakurum’a dönüşü sırasında Çin’in bütün zenginliklerini beraberinde götüren Cengiz Han daha sonra Karakıtaylar Devleti’ne de son verdi.

Cengiz Han büyük bir ordu ile Harezm ülkesine yürüdü. Harezmşah Sultanı Alâaddin Muhammed, Cengiz karşısında ağır bir yenilgiye uğradı ve ülkesini kaybetti.

Kıpçak Bozkırı ve İran’ın büyük bir bölümünü fetheden Cengiz Han 1227 yılında öldü.
Cengiz Han daha sağlığında, Türk-Moğol devlet anlayışına uygun olarak, ülke topraklarını oğulları arasında taksim etmiştir. Bu paylaşmaya göre;
  • Büyük oğlu Cuci, Dest-i Kipçak’in,
  • Çağatay Türkistan’ın,
  • Ögeday doğu bölgelerinin ve
  • Küçük oğlu Toluy Moğolistan’ın hâkimi olacaktır.

    Cengiz Han’dan sonra vasiyeti gereği Kurultay Ögedey’i Cengiz İmparatorluğu’nun başına Kağan seçti. (1228). Onun zamanında Kore, Kuzey Çin tamamıyla imparatorluğa bağlandı. 1237-1241 yıllarında Bati seferi ile Kıpçak ülkesi, Rusya ve bütün Doğu Avrupa ele geçirildi.

    Ögeday’in ölümünden(1241) sonra Küyük, onun da 1248’de ölmesi üzerine, Mengü ve 1259 yılında ölen Mengü yerine Kubilay Kağanlar işbaşına geçtiler. Arik Buka’yi yenen Kubilay devletin merkezi olan Karakurum’a dönmeyerek Çin’de kalır.

    Bu dönemde Cengiz İmparatorluğu Çin Denizi’nden Baltık Denizi’ne kadar bütün Avrasya kıtasını ele geçirdi. Kubilay Kağan, Çin’deki merkezinden ayrılmadı.

    Kubilay Han’la beraber imparatorluk dörde ayrıldı ve ayrı ayrı devletler ortaya çıktı.

  • gg.aa.yy1180.aa|CENGİZ HAN İMPARATORLUĞU|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Moğol-Türk Devletidir. Temuçin, Kirayitler ve diğer bir Moğol kabilesi olan Naymanlar üzerine yürüyerek onları da egemenliği altına aldı. Bu başarılardan sonra 1206’da toplanan kurultay kendisine Cengiz unvanını verdi. Karluk ve Uygur Türkleri’ni de egemenliği altına alan Cengiz Han, Çin seferi hazırlığına başladı. Cengiz Han, Çin Seddi’ni aşarak dört kol hâlinde Çin’i istila etti. Pekin’i alan Moğol orduları Çin Denizi’ne kadar her tarafı yakıp yıktılar (1216). Karakurum’a dönüşü sırasında Çin’in bütün zenginliklerini beraberinde götüren Cengiz Han daha sonra Karakıtaylar Devleti’ne de son verdi. Cengiz Han büyük bir ordu ile Harezm ülkesine yürüdü. Harezmşah Sultanı Alâaddin Muhammed, Cengiz karşısında ağır bir yenilgiye uğradı ve ülkesini kaybetti. Kıpçak Bozkırı ve İran’ın büyük bir bölümünü fetheden Cengiz Han 1227 yılında öldü. Cengiz Han daha sağlığında, Türk-Moğol devlet anlayışına uygun olarak, ülke
    1185 ...
    1192
    DANİŞMENDOĞULLARI BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1185.aa|DANİŞMENDOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    1185 ...
    1233
    HARPUT ARTUKLU BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1185.aa|HARPUT ARTUKLU BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    2 EKİM 1187FETİH: KUDÜS - HITTİN SAVAŞISelçuklular / SAVAŞ
    Kudüs Selahattin Eyyubi tarafından fethedildi. Kudüs'ün Fethi veya Kudüs Kuşatması, 20 Eylül 1187'de Selahaddin Eyyubi'nin başlatmış olduğu kuşatmadır. Şehri savunan Kudüs komutanı İbelinli Balian'ın 2 Ekim 1187'de şehri teslim etmesiyle sona ermiştir. Kudüs'te yaşayan Hristiyan toplumun şehrin teslim edilmesi ile diğer Hristiyan topraklara göç etmiştir.Kübbetü's Sahra’nın üstündeki haç işaretini kaldırttı. Şehrin restore, mimari ve yenilenmesine çok önem verdi. Mübarek Mescid-i Aksa’ya Nureddin Zenki'nin hazırlamış olduğu minberi hediye etti. Bu minberin işlemesi İslam şaheserlerindendir.
    gg2.aa10.yy1187.aaEKİM|FETİH: KUDÜS - HITTİN SAVAŞI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Din Tarihi|İslam Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Kudüs Selahattin Eyyubi tarafından fethedildi. Kudüs'ün Fethi veya Kudüs Kuşatması, 20 Eylül 1187'de Selahaddin Eyyubi'nin başlatmış olduğu kuşatmadır. Şehri savunan Kudüs komutanı İbelinli Balian'ın 2 Ekim 1187'de şehri teslim etmesiyle sona ermiştir. Kudüs'te yaşayan Hristiyan toplumun şehrin teslim edilmesi ile diğer Hristiyan topraklara göç etmiştir.Kübbetü's Sahra’nın üstündeki haç işaretini kaldırttı. Şehrin restore, mimari ve yenilenmesine çok önem verdi. Mübarek Mescid-i Aksa’ya Nureddin Zenki'nin hazırlamış olduğu minberi hediye etti. Bu minberin işlemesi İslam şaheserlerindendir.|
    1190III.HAÇLI SEFERİSelçuklular / SAVAŞ
    3.ncü Haçlı Orduları Anadoludan geçti.
    gg.aa.yy1190.aa|III.HAÇLI SEFERİ|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Din Tarihi|Mason|Türk Devlet Yapıları|3.ncü Haçlı Orduları Anadoludan geçti.|
    1203ÖLÜM: TUĞRUL HANSelçuklular
    (1130-1203)
    gg.aa.yy1203.aa|ÖLÜM: TUĞRUL HAN|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|(1130-1203)|
    1206ÖLÜM: CEZERİSelçuklular
    (1136-1206) Otomatik aletleri ilk defa yapan Müslüman Türk alimidir. Cizre bölgesinde doğmuştur. 1136-1206 seneleri arasında yaşadığı tahmin edilmektedir. Artuklu Türklerindendir. Altı bölümlük Kitab-ül-Hiyel adlı eseri meşhurdur.

    Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilen El Cezeri'nin Leonardo da Vinci'ye ilham kaynağı olduğu düşünülür.
    gg.aa.yy1206.aa|ÖLÜM: CEZERİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(1136-1206) Otomatik aletleri ilk defa yapan Müslüman Türk alimidir. Cizre bölgesinde doğmuştur. 1136-1206 seneleri arasında yaşadığı tahmin edilmektedir. Artuklu Türklerindendir. Altı bölümlük Kitab-ül-Hiyel adlı eseri meşhurdur. Sibernetiğin ilk adımlarını attığı ve ilk robotu yapıp çalıştırdığı kabul edilen El Cezeri'nin Leonardo da Vinci'ye ilham kaynağı olduğu düşünülür.|
    1206 ...
    1368
    MOĞOL AKINLARIMoğollar
    Avrasyada, 30.000.000 ölüm oldu.
    gg.aa.yy1206.aa|MOĞOL AKINLARI|Moğollar|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Avrasyada, 30.000.000 ölüm oldu.|
    1206 ...
    1517
    KÖLEMEN DEVLETİ - (MISIR, DELHİ) MEMLUK DEVLETİ
    Kölemenler, Mısır'da hükümet süren Türk soyundan gelme hükümdarların bir bölümüne verilen ad. Bu sülaleyi kuranlar, gemilerle Mısır'a getirilip satılan Türkmen köleleridir. Bunlar, Mısır'a iki şekilde gelip yerleşmişlerdir. Biri, Cengiz ordularından kaçabilen Türkmenlerin Irak ve Suriye'de yerleştikten bir süre sonra Mısır a geçerek asker olmaları, ikincisi, Mısır'a köle olarak gönderilmeleridir. Moğollar, Kıpçak gençlerini sürü sürü getirip Venediklilere satarlar, onlar da bu gençleri gemilere satarlar, onlar taraflarına taşırlardı. Güney Asya hanlarıyla beyleri ve Mısır sultanları bu gençlerden mükemmel ordular kurdular Mısır'da hüküm süren Eyyubı sultanlarından Melik Salih de bu Kıpçak Türkmenlerinden birçoklarını satın almış ve Memluk Kölemen adıyla bir hassa ordusu kurmuştu. İlk defa 1250 de bunlardan Ay Bey bir hükümet darbesiyle sultanlığını ilan etti. İlk Kölemen devri onunla başlar. Onlardan üç ayrı sülaleden 28 hükümdar geçmiştir. Zamanları, çok gürültülü geçmiş olmakla beraber içlerinde Mısırın zenginleşmesine hizmet edenler çoktur. Mesela Sultan Calavun, Sultan Baybars ve Sultan Hasan camileri, hala Mısır'ın en kıymetli mimarlık eserleridir. İkinci Kölemenler devri Yavuz Sultan Selim'in Mısır'ı istilasına kadar devam etmiştir.
    gg.aa.yy1206.aa|KÖLEMEN DEVLETİ - (MISIR, DELHİ) MEMLUK DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Mısır|Kölemenler, Mısır'da hükümet süren Türk soyundan gelme hükümdarların bir bölümüne verilen ad. Bu sülaleyi kuranlar, gemilerle Mısır'a getirilip satılan Türkmen köleleridir. Bunlar, Mısır'a iki şekilde gelip yerleşmişlerdir. Biri, Cengiz ordularından kaçabilen Türkmenlerin Irak ve Suriye'de yerleştikten bir süre sonra Mısır a geçerek asker olmaları, ikincisi, Mısır'a köle olarak gönderilmeleridir. Moğollar, Kıpçak gençlerini sürü sürü getirip Venediklilere satarlar, onlar da bu gençleri gemilere satarlar, onlar taraflarına taşırlardı. Güney Asya hanlarıyla beyleri ve Mısır sultanları bu gençlerden mükemmel ordular kurdular Mısır'da hüküm süren Eyyubı sultanlarından Melik Salih de bu Kıpçak Türkmenlerinden birçoklarını satın almış ve Memluk Kölemen adıyla bir hassa ordusu kurmuştu. İlk defa 1250 de bunlardan Ay Bey bir hükümet darbesiyle sultanlığını ilan etti. İlk Kölemen devri
    1206 ...
    1413
    DELHİ TÜRK SULTANLIĞI
    gg.aa.yy1206.aa|DELHİ TÜRK SULTANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    1220HAREZM'DE MOĞOL HAKİMİYETİMoğollar / SAVAŞ
    Moğollar Harezm'i işgal etti.
    gg.aa.yy1220.aa|HAREZM'DE MOĞOL HAKİMİYETİ|Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Moğollar Harezm'i işgal etti.|
    1220İRAN'DA MOĞOL HAKİMİYETİMoğollar / SAVAŞ
    Cengiz Han, tarafından İran fethedildi. Bir süre sonra İlhanlı Devleti kuruldu.
    gg.aa.yy1220.aa|İRAN'DA MOĞOL HAKİMİYETİ|Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları||iran||Cengiz Han, tarafından İran fethedildi. Bir süre sonra İlhanlı Devleti kuruldu. |
    1222Moğollar / SAVAŞ
    Moğollar Kıpçak-Rus kuvvetlerini yendi.
    gg.aa.yy1222.aa||Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|rusya|Moğollar Kıpçak-Rus kuvvetlerini yendi.|
    1224CELALEDDİN HARZEMŞAHSelçuklular
    Celaleddin Harzemşah (ö:1231) Hindistan'dan döndü.
    gg.aa.yy1224.aa|CELALEDDİN HARZEMŞAH|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|Celaleddin Harzemşah (ö:1231) Hindistan'dan döndü.|
    1227 ...
    1370
    ÇAĞATAY HANLIĞI
    Çağatay Hanlığı (1227 -1370)
    Cengiz’in ölümünden sonra oğlu Çağatay Han adına Beşbalıg’dan Ceyhun’a uzanan Türkistan’ın tamamını içine alacak şekilde Çağatay Hanlığı kurulmuştur.

    Çağatay Hanlığının en parlak dönemi, otuz yıllık istikrarlı bir yönetim gösteren Çağatay soyundan Duva Han (1277-1307) dönemidir. Duva Han’dan sonra gelen hanlar döneminde yine devletin kurulusundan beri süregelen meseleler devam edecektir. Mübarek Şah (1251-1261) Müslüman olan ilk Çağatay hanıdır. Kazan Timur Halilullah Han (1340- 1345)’dan sonra Çağataylar içinde Müslüman olmayan kalmayacaktır.

    Başkentin Maveraünnehir ‘de Karşı şehrine nakledilmesinden sonra idarede İslam tesiri iyice artmıştır. Kazan Timur’un ölümünden sonra (1345) devletin dizginleri emirlerin eline geçmiştir. Böylece merkezin gücü büsbütün zayıflamış, basta Çağatay soyundan bir han bulunmakla beraber emirler bunları istedikleri gibi yönlendirmişlerdir. Tuğluk-Timur Han’ın zamanında, hanlık bir ara kendini toparlar gibi olmuşsa da bu durum Timur’un devletini kurmasına kadar (1370) devam etmiştir. Türkistan’ da konuşulan dil Çağatay Hanlığı ile ilgili olarak Çağatay Türkçesi diye anılmaktadır.
    gg.aa.yy1227.aa|ÇAĞATAY HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Çağatay Hanlığı (1227 -1370) Cengiz’in ölümünden sonra oğlu Çağatay Han adına Beşbalıg’dan Ceyhun’a uzanan Türkistan’ın tamamını içine alacak şekilde Çağatay Hanlığı kurulmuştur. Çağatay Hanlığının en parlak dönemi, otuz yıllık istikrarlı bir yönetim gösteren Çağatay soyundan Duva Han (1277-1307) dönemidir. Duva Han’dan sonra gelen hanlar döneminde yine devletin kurulusundan beri süregelen meseleler devam edecektir. Mübarek Şah (1251-1261) Müslüman olan ilk Çağatay hanıdır. Kazan Timur Halilullah Han (1340- 1345)’dan sonra Çağataylar içinde Müslüman olmayan kalmayacaktır. Başkentin Maveraünnehir ‘de Karşı şehrine nakledilmesinden sonra idarede İslam tesiri iyice artmıştır. Kazan Timur’un ölümünden sonra (1345) devletin dizginleri emirlerin eline geçmiştir. Böylece merkezin gücü büsbütün zayıflamış, basta Çağatay soyundan bir han bulunmakla beraber emirler bunları istedikleri gibi yönlendirmişlerdir. Tuğluk-Timur Han’ın zam
    1227 ...
    1502
    ALTINORDU HANLIĞI
    Altınordu Hanlığı (1227-1502)

    Cengiz Han’ın büyük oğlu olan Cuci’nin oğlu Batu Han (1236-1255) tarafından kurulan bu devlet Berke Han zamanında İslâmiyet’i kabul etti. İslâmiyet Özbek Han zamanında (1312-1340) bütün Altınordu’ya tamamen yerleşti.

    Dest-i Kıpçak’ın idaresini üstlenen Cuci’nin 1227 yılında ölmesi üzerine, on sekiz oğlundan en büyüğü olan Orda ile ikinci oğlu Batu, dedeleri Cengiz Han’in yanına giderek han olmak istemişlerdi. Cengiz Han, “orda” adi verilen iki karargâhtan (otağ), altın aksamlı Ak-Orda’yi Batu’ya, gümüş aksamlı Gök-Orda’yi Orda’ya kurdurdu. Böylece ikinci oğul Batu’yu, babası Cuci’den sonra hanlık makamı için tercih etmiş oluyordu.

    Ak-orda veya Altın-orda adıyla Batu Han, Doğu Avrupa’ya kadar bütün Dest-i Kıpçak’ın hâkimi olurken, kendisine bağlanan ağabeyi Orda, Gök-orda adıyla, İtil’den İrtis’e kadar olan devletin doğudaki topraklarını yönetmekteydi. Devletin Başkenti Saray şehri idi. Bundan sonra Batu, Sayın Han; Orda ise İçen Han lakapları ile anılacaklardır.

    Batu’dan sonra basa geçen kardeşi Berke, İslamiyet’i kabul eden ilk Altın-Orda hanıdır ve devlet en parlak dönemini onunla yasamıştır. (1256-1266).

    Özbek Han(1313-1340), zamanında ise İslamiyet resmî din olarak kabul edilmiş ve zaten ordu ve halkının hemen tamamı Türk olan Altınordu Devleti tam bir Müslüman-Türk devleti hüviyetine bürünmüştür.

    Ayni dönemde devletin doğu kanadı olan Gök-Orda sülâlesi ortadan kaldırılarak devlet merkezîleşmiştir. Fakat 1369 yılından sonra Cuci’nin diğer oğulları; Togay-Timur ve Siban neslinden gelenler güç kazanmışlardır. Togay-Timur nesli, Altın-orda hanlık makamını ele geçirirken, Siban neslinden gelenler de Bati Sibirya’da hükümran olmuşlardır.

    Toktamış Han zamanında (1379-1396) Timur’un darbesi ile sarsılan Altın-Orda Devleti, Küçük Muhammed Han zamanında (1427-1440) bölünmeye başlamış ve nihayet, Şeyh Ahmet Han (1481-1502 ) ile birlikte devlet tamamen ortadan kalkmıştır.

    gg.aa.yy1227.aa|ALTINORDU HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Altınordu Hanlığı (1227-1502) Cengiz Han’ın büyük oğlu olan Cuci’nin oğlu Batu Han (1236-1255) tarafından kurulan bu devlet Berke Han zamanında İslâmiyet’i kabul etti. İslâmiyet Özbek Han zamanında (1312-1340) bütün Altınordu’ya tamamen yerleşti. Dest-i Kıpçak’ın idaresini üstlenen Cuci’nin 1227 yılında ölmesi üzerine, on sekiz oğlundan en büyüğü olan Orda ile ikinci oğlu Batu, dedeleri Cengiz Han’in yanına giderek han olmak istemişlerdi. Cengiz Han, “orda” adi verilen iki karargâhtan (otağ), altın aksamlı Ak-Orda’yi Batu’ya, gümüş aksamlı Gök-Orda’yi Orda’ya kurdurdu. Böylece ikinci oğul Batu’yu, babası Cuci’den sonra hanlık makamı için tercih etmiş oluyordu. Ak-orda veya Altın-orda adıyla Batu Han, Doğu Avrupa’ya kadar bütün Dest-i Kıpçak’ın hâkimi olurken, kendisine bağlanan ağabeyi Orda, Gök-orda adıyla, İtil’den İrtis’e kadar olan devletin doğudaki topraklarını yönetmekteydi. Devletin Başkenti Saray şehri idi. Bunda
    Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
    18 AĞUSTOS 1227ÖLÜM: CENGİZ HANMoğollar
    Cengiz Han 1162’de Moğolistan’da doğdu.
    1183’te Kerait Hükümdarı Tuğrul Han’ın emrine girdi.
    1204’de Chakirmaut Savaşı’nda Naymanlar’ı yendi.
    1206’da Cengiz unvanıyla hakan ilan edildi.
    1220’de Buhara’yı ele geçirdi.
    Kuzeybatı Çin’de, 18 Ağustos 1227'de 60 yaşındayken hayatını kaybeden Cengiz Han'ın neden öldüğü günümüzde hala bilinmemektedir.
    Rivayetlere göre bacağına saplanan bir ok, attan düşmesi ya da o dönemlerde yayılan bir hastalık Cengiz'in ölümüne sebep olmuştur. Vasiyeti üzerine atlarla mezarının üstünden defalarca geçildi. Bunun yanında mezarının yerini bilen herkes öldürüldü (Cenazesine katılan 2 bin misafir dahil). Rivayete göre mezarı Burhan Haldun Dağı'nın eteklerindedir.
    gg18.aa8.yy1227.aaAĞUSTOS|ÖLÜM: CENGİZ HAN|Moğollar|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Cengiz Han 1162’de Moğolistan’da doğdu. 1183’te Kerait Hükümdarı Tuğrul Han’ın emrine girdi. 1204’de Chakirmaut Savaşı’nda Naymanlar’ı yendi. 1206’da Cengiz unvanıyla hakan ilan edildi. 1220’de Buhara’yı ele geçirdi. Kuzeybatı Çin’de, 18 Ağustos 1227'de 60 yaşındayken hayatını kaybeden Cengiz Han'ın neden öldüğü günümüzde hala bilinmemektedir. Rivayetlere göre bacağına saplanan bir ok, attan düşmesi ya da o dönemlerde yayılan bir hastalık Cengiz'in ölümüne sebep olmuştur. Vasiyeti üzerine atlarla mezarının üstünden defalarca geçildi. Bunun yanında mezarının yerini bilen herkes öldürüldü (Cenazesine katılan 2 bin misafir dahil). Rivayete göre mezarı Burhan Haldun Dağı'nın eteklerindedir. |
    1230YASSI ÇİMEN SAVAŞISelçuklular / SAVAŞ
    Türkiye Selçukluları ile Harzemşah arasında Yassı Çimen Savaşı.
    gg.aa.yy1230.aa|YASSI ÇİMEN SAVAŞI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Türkiye Selçukluları ile Harzemşah arasında Yassı Çimen Savaşı.|
    1231HARZEMŞAHLARIN DAĞILMASIMoğollar / SAVAŞ
    Moğollar Harezmşah Devletini ortadan kaldırdı.
    gg.aa.yy1231.aa|HARZEMŞAHLARIN DAĞILMASI|Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları||iran||Moğollar Harezmşah Devletini ortadan kaldırdı.|
    1236ÖLÜM: SÜLEYMAN ŞAHOğuzlar
    Süleyman Şah'ın ölümü.

    Süleyman Şah'ın tam doğum tarihi bilinmemekle birlikte pek çok tarihi kaynakta 1178 yılında dünyaya geldiği söylenir. Oğuzların Kayı boyundan olan Süleyman Şah'ın babasının adı Kaya Alp'tir.

    Süleyman Şah, Cengiz Han’ın Orta Asya’daki istilâsı üzerine, 13. yüzyılda Türkistan’dan batıya doğru göç etmeye karar vermiştir. Türkistan'dan 50.000 kişiyle Kuzey Kafkasya üzerinden Doğu Anadolu'ya gelerek, 1214'te Erzincan ve Ahlat taraflarına yerleşti.

    Süleyman Şah'ın ölümü Fırat Nehri'nde boğularak gerçekleşmiştir.

    Süleyman Şah binlerce kişilik oymağını 1214 yılında Fırat Nehrinden geçirip Anadolu’ya getirirken kendisi iki askeri ile suya kapılara boğulmuştur. Ölümü üzerine iki adamı ile Caber Kalesi'nin eteklerine gömülmüş ve oymağı devralan oğlu Osman Gazinin babası Ertuğrul Gazi eşliğinde Anadolu’ya doğru yoluna devam etmiştir.

    Süleyman Şah'ın ölümü hakkında bazı tarihi kaynaklarda ise Melikşah'ın kardeşi I. Tutuş'un ordularıyla Halep yakınlarında yaptığı savaşta öldüğü iddia edilmektedir.

    Süleyman Şah'ın Sungur Tekin, Gündoğdu, Ertuğrul Bey ve Dündar Bey adında dört oğlu vardı.
    Sungur Tekin ve Gündoğdu, kabileleriyle birlikte eski yurtlarına döndü.
    Dündar Bey ve Ertuğrul Gazi, 400 çadırlık aile efradıyla beraber yeni bir yurt aramak için Pasinler Ovası ile Sürmeliçukur yöresine gittiler.
    gg.aa.yy1236.aa|ÖLÜM: SÜLEYMAN ŞAH|Oğuzlar|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Süleyman Şah'ın ölümü. Süleyman Şah'ın tam doğum tarihi bilinmemekle birlikte pek çok tarihi kaynakta 1178 yılında dünyaya geldiği söylenir. Oğuzların Kayı boyundan olan Süleyman Şah'ın babasının adı Kaya Alp'tir. Süleyman Şah, Cengiz Han’ın Orta Asya’daki istilâsı üzerine, 13. yüzyılda Türkistan’dan batıya doğru göç etmeye karar vermiştir. Türkistan'dan 50.000 kişiyle Kuzey Kafkasya üzerinden Doğu Anadolu'ya gelerek, 1214'te Erzincan ve Ahlat taraflarına yerleşti. Süleyman Şah'ın ölümü Fırat Nehri'nde boğularak gerçekleşmiştir. Süleyman Şah binlerce kişilik oymağını 1214 yılında Fırat Nehrinden geçirip Anadolu’ya getirirken kendisi iki askeri ile suya kapılara boğulmuştur. Ölümü üzerine iki adamı ile Caber Kalesi'nin eteklerine gömülmüş ve oymağı devralan oğlu Osman Gazinin babası Ertuğrul Gazi eşliğinde Anadolu’ya doğru yoluna devam etmiştir. Süleyman Şah'ın ölümü hakkında bazı tarihi kayna
    1236Moğollar / SAVAŞ
    Moğollar Kıpçak ülkesini işgale başladı.
    gg.aa.yy1236.aa||Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Moğollar Kıpçak ülkesini işgale başladı.|
    1237
    Batu han'ın kama bulgar devletini sona erdirişi.
    gg.aa.yy1237.aa||TÜRK|Türk Devlet Yapıları||bulgar||Batu han'ın kama bulgar devletini sona erdirişi.|
    16 KASIM 1240ÖLÜM: MUHYİTTİN İBN ARABİSelçuklular
    (28 Temmuz 1165-16 Kasım 1240). Muhyittin İbn Arabi, Tasavvuf ve İslâm düşünce tarihinde büyük etkileri bulunan sûfî müellif.
    gg16.aa11.yy1240.aaKASIM|ÖLÜM: MUHYİTTİN İBN ARABİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(28 Temmuz 1165-16 Kasım 1240). Muhyittin İbn Arabi, Tasavvuf ve İslâm düşünce tarihinde büyük etkileri bulunan sûfî müellif. |
    1241Moğollar / SAVAŞ
    Moğollar Viyana önlerine geldi ve işgal etti.
    gg.aa.yy1241.aa||Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Moğollar Viyana önlerine geldi ve işgal etti.|
    1243II.HALKA BEYLİKLERSelçuklular / SİYASİ GELİŞMELER
    Anadolu'da Bizans topraklarında ikinci halka uç beylikleri kurulmaya başladı.
    gg.aa.yy1243.aa|II.HALKA BEYLİKLER|Selçuklular|SİYASİ GELİŞMELER|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Anadolu'da Bizans topraklarında ikinci halka uç beylikleri kurulmaya başladı.|
    3 TEMMUZ 1243KÖSEDAĞ SAVAŞISelçuklular / SAVAŞ
    Selçuklu Devleti, Gıyasettin Keyhüsrev zamanında, Moğollara karşı bu savaşı kaybetmekle onlara bağımlı hale geldi ve 1308 yılında II.Mesut'un vefatı ile tümden dağıldı.
    gg3.aa7.yy1243.aaTEMMUZ|KÖSEDAĞ SAVAŞI|Selçuklular|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Selçuklu Devleti, Gıyasettin Keyhüsrev zamanında, Moğollara karşı bu savaşı kaybetmekle onlara bağımlı hale geldi ve 1308 yılında II.Mesut'un vefatı ile tümden dağıldı.|
    1256 ...
    1336
    İLHANLI DEVLETİ
    İlhanlı Devleti (1256-1336)

    Toluy’un oğlu Mengü “büyük kağan” sıfatıyla, kardeşi Hülagü’yü batıda yeni fethedilecek bölgelerin ve Kösedağ savaşıyla tâbi duruma gelmiş olan Anadolu’nun ve İran’ın idaresiyle görevlendirmişti(1253). Böylece İlhanlı Devleti’nin temeli atılmış oluyordu.

    1256’da Amu Derya’yı geçerek İran’a giren Hülagü, hiç bir direnişle karşılaşmamış sadece kendisine karşı koyan İsmailî (Batinî) lideri Rükneddin’i ünlü Alamut kalesinde ele geçirerek bütün taraftarlarını ortadan kaldırıp, İran’ın zaptını tamamlamıştır.

    Sonra, Bağdat’ı ele geçiren Hülagü, Halife Müstasim ve aile fertlerini öldürmüştür (1258). Halife ailesinden kaçabilenlere sahip çıkan Memlûk Sultani Baybars bunlardan birini halife ilân ederek halifeliği Mısır’a taşımıştır.

    İlhanlı hükümdarı Ahmet Teküdar (1282-1284), İslamiyet’i kabul etmiş, Gazan Han zamanında (1295-1304) ise İlhanlıların tamamı artık Müslüman olmuştur. Gazan Han ile birlikte Türk ve İslam karakteri İlhanlılarda bariz bir hâle gelmiştir.

    Ancak Ebu Said Bahadır Han (1316-1335) dönemindeki iç çekişmeler devleti yıpratmış ve ülkenin idaresi zamanla Azerbaycan’da Emir Çoban Oğulları ve Bağdat’ta Şeyh Hasan olmak üzere başlıca iki ailenin eline geçmiştir.

    Bu arada bir Uygur Türk’ü olan Eretna Bey Doğu Anadolu’da hâkimiyeti ele geçirerek, hükümdarlığını ilân etmiştir (1343).

    İlhanlı topraklarında sırasıyla Çobanoğulları, Celâyiroğulları ve Muzafferoğulları gibi devletler kuruldu.
    gg.aa.yy1256.aa|İLHANLI DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Mısır|İlhanlı Devleti (1256-1336) Toluy’un oğlu Mengü “büyük kağan” sıfatıyla, kardeşi Hülagü’yü batıda yeni fethedilecek bölgelerin ve Kösedağ savaşıyla tâbi duruma gelmiş olan Anadolu’nun ve İran’ın idaresiyle görevlendirmişti(1253). Böylece İlhanlı Devleti’nin temeli atılmış oluyordu. 1256’da Amu Derya’yı geçerek İran’a giren Hülagü, hiç bir direnişle karşılaşmamış sadece kendisine karşı koyan İsmailî (Batinî) lideri Rükneddin’i ünlü Alamut kalesinde ele geçirerek bütün taraftarlarını ortadan kaldırıp, İran’ın zaptını tamamlamıştır. Sonra, Bağdat’ı ele geçiren Hülagü, Halife Müstasim ve aile fertlerini öldürmüştür (1258). Halife ailesinden kaçabilenlere sahip çıkan Memlûk Sultani Baybars bunlardan birini halife ilân ederek halifeliği Mısır’a taşımıştır. İlhanlı hükümdarı Ahmet Teküdar (1282-1284), İslamiyet’i kabul etmiş, Gazan Han zamanında (1295-1304) ise İlhanlıların tamamı artık Müslüman olmuştur. Gazan Han ile b
    1256 ...
    1483
    KARAMANOĞULLARI BEYLİĞİ
    Osmanlı hakimiyetine girdiler.
    gg.aa.yy1256.aa|KARAMANOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Osmanlı hakimiyetine girdiler. |
    1258MOĞOL İŞGALİ: BAĞDATMoğollar / SAVAŞ
    Moğol hükümdarı Hülagü Han 1258 senesinde Bağdat’ı yakıp yıkar. 400.000’den fazla Müslümanı kılıçtan geçirir. Camiler, medreseler yerle bir edilir. Milyonlarca dini ve ilmi eser Dicle Nehrine atılır. Nehir günlerce kan ve mürekkep akar.

    Hülagü Han, şehrin dışına kurduğu karargahtan haber gönderip o beldenin en büyük alimi ile görüşmek istediğini bildirir. Ancak kimse görüşmek istemez. Çünkü, işin içinde kelleyi kaptırmak da vardır.
    Bu haber zamanın genç alimlerinden Kadıhan Hazretleri’ne ulaştığında, “Ben gidip görüşürüm” der. Herkes “bir kurban bulundu” diye rahatlar.

    Kadıhan Hazretleri daha tıfıl bir gençtir. Doğru dürüst sakalı bile yoktur. Ufak tefek bir cüsseye sahiptir. Görüşmeye giderken kendisine; bir deve, bir keçi bir de horoz verilmesini ister. Bunlar hemen tedarik edilir.
    Kadıhan bu hayvanlarla Hülagu’nun çadırına vardığında, onları dışarıda bırakıp içeri girer. Kendisini takdim ederler. “İstediğiniz Müslüman âlim bu” derler.

    Hülagü Han, genci şöyle tepeden tırnağa bir süzer! Beklediği bir tip olmadığı için çok şaşırır ve “Başka birini bulamadılar mı?” diye sorar. Kadıhan hazretleri, böyle bir tepkiyle karşılaşacağını bildiği için, Hülagü’nun sorusunu şöyle cevaplandırır:
    -Sen görüşmek için, iri yarı boylu poslu birini istiyorsan, devemi getirdim. Yok, yaşlı sakallı biri ile görüşmek istiyorsan, bir keçi getirdim. Yok, sesi gür biri ile görüşmek istiyorsan, horoz getirdim. Üçü de çadırın önünde, onlarla görüşebilirsin!

    Hülagü Han, karşısındakinin sıradan biri olmadığını anlar:
    -Sen şöyle otur bakalım, deyip yer gösterir. Hemen arkasından ilk sorusunu sorar:

    -Söyle bakalım! Beni buraya getiren sebep nedir?
    Kadıhan bu soruya şöyle cevap verir:
    -Seni buraya bizim amellerimiz getirdi. Nimetlerin kıymetini bilemedik. Esas gayemizi unutup makam, mevki, mal mülk peşine düştük, zevke sefaya daldık. Cenab-ı Hak da verdiği bu nimeti almak üzere seni gönderdi.

    İkinci sorusunu sorar:
    -Peki beni buradan kim gönderebilir?
    -O da bize bağlı, benliğimize dönüp ne kadar kısa zamanda toparlanıp, nimetin kıymetini bilir, zevk sefadan, israftan, zulümden, birbirimizle uğraşmaktan vazgeçersek işte o zaman sen burada duramazsın!
    gg.aa.yy1258.aa|MOĞOL İŞGALİ: BAĞDAT|Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Moğol hükümdarı Hülagü Han 1258 senesinde Bağdat’ı yakıp yıkar. 400.000’den fazla Müslümanı kılıçtan geçirir. Camiler, medreseler yerle bir edilir. Milyonlarca dini ve ilmi eser Dicle Nehrine atılır. Nehir günlerce kan ve mürekkep akar. Hülagü Han, şehrin dışına kurduğu karargahtan haber gönderip o beldenin en büyük alimi ile görüşmek istediğini bildirir. Ancak kimse görüşmek istemez. Çünkü, işin içinde kelleyi kaptırmak da vardır. Bu haber zamanın genç alimlerinden Kadıhan Hazretleri’ne ulaştığında, “Ben gidip görüşürüm” der. Herkes “bir kurban bulundu” diye rahatlar. Kadıhan Hazretleri daha tıfıl bir gençtir. Doğru dürüst sakalı bile yoktur. Ufak tefek bir cüsseye sahiptir. Görüşmeye giderken kendisine; bir deve, bir keçi bir de horoz verilmesini ister. Bunlar hemen tedarik edilir. Kadıhan bu hayvanlarla Hülagu’nun çadırına vardığında, onları dışarıda bırakıp içeri girer. Kendisini takdim ederler. “İsted
    5 MAYIS 1260YÖNETİM: KUBİLAY HANMoğollar
    Kubilay Han, Moğol imparatoru oldu.
    gg5.aa5.yy1260.aaMAYIS|YÖNETİM: KUBİLAY HAN|Moğollar|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|Kubilay Han, Moğol imparatoru oldu.|
    1261 ...
    1368
    İNANÇOĞULLARI BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1261.aa|İNANÇOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    8 ŞUBAT 1265ÖLÜM: HÜLAGÜ HANSelçuklular
    İlhanlılar Devleti Hükümdarı Hülagü Han (15 Ekim 1218, Moğolistan - 8 Şubat 1265, Maraga, İran).
    Cengiz Han'ın torunu.
    Alamut Kalesinin fatihidir.

    Babası Büyük Han'nın ona, kendisine direnmeyen kasabalara ve milletlere hoşgörüyle davranması, ancak ona direnen şehirleri ise tamamen kılıçtan geçirmesi yönünde öğütte bulunmuştur.

    Hülagü Han, Bağdat'a ulaşmış ve Halife Mustasım'a teslim olmasını istemiştir. Halife ise kendisine saldırırsa Allah'ın gazabına uğrayacağını söyleyerek teslim olmayı reddetmiştir. Abbasiler üzerine Bağdat'a oldukça kanlı bir sefer yapmış, Bağdat şehrini çok fazla zorlanmadan yıkıcı Savaş gücü ile ele geçirmiştir. Asıl dram Bağdat'ı fethettikten sonra yaşamıştır. Dünya tarihine, katliamlar sayfası içinde geçen bu seferde, Bağdat' ta yaşayanların tamamının öldürüldüğü ifade edilmektedir.
    gg8.aa2.yy1265.aaŞUBAT|ÖLÜM: HÜLAGÜ HAN|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|İlhanlılar Devleti Hükümdarı Hülagü Han (15 Ekim 1218, Moğolistan - 8 Şubat 1265, Maraga, İran). Cengiz Han'ın torunu. Alamut Kalesinin fatihidir. Babası Büyük Han'nın ona, kendisine direnmeyen kasabalara ve milletlere hoşgörüyle davranması, ancak ona direnen şehirleri ise tamamen kılıçtan geçirmesi yönünde öğütte bulunmuştur. Hülagü Han, Bağdat'a ulaşmış ve Halife Mustasım'a teslim olmasını istemiştir. Halife ise kendisine saldırırsa Allah'ın gazabına uğrayacağını söyleyerek teslim olmayı reddetmiştir. Abbasiler üzerine Bağdat'a oldukça kanlı bir sefer yapmış, Bağdat şehrini çok fazla zorlanmadan yıkıcı Savaş gücü ile ele geçirmiştir. Asıl dram Bağdat'ı fethettikten sonra yaşamıştır. Dünya tarihine, katliamlar sayfası içinde geçen bu seferde, Bağdat' ta yaşayanların tamamının öldürüldüğü ifade edilmektedir.|
    1271ÖLÜM: HACI BEKTAŞ-I VELİSelçuklular
    (1209-1271)
    gg.aa.yy1271.aa|ÖLÜM: HACI BEKTAŞ-I VELİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(1209-1271)|
    1271MOĞOL İŞGALİ: ÇİNMoğollar / SAVAŞ
    Moğollar, Kuzey Çin’in ardından Güney Çin’i de ele geçirdi. Pekin, eyalet başkenti yapıldı.
    gg.aa.yy1271.aa|MOĞOL İŞGALİ: ÇİN|Moğollar|SAVAŞ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|çin|Moğollar, Kuzey Çin’in ardından Güney Çin’i de ele geçirdi. Pekin, eyalet başkenti yapıldı. |
    17 ARALIK 1273ÖLÜM: MEVLANA CELALEDDİN-İ RUMİSelçuklular
    (30 Eylül 1207-17 Aralık 1273) Mevlana'nın asıl adı Muhammed Celaleddin'dir. Rumi, kendisine sonradan verilen isimlerdendir. Mevlana ismi, ona, daha pek genç iken Konya'da ders okutmaya başladığı tarihlerde verilir. Bu isim Şems-i Tebrizi ve Sultan Veled'den itibaren Mevlana'yı sevenlerce kullanılmış; adeta adı yerine sembol olmuştur. Mesnevî, Dîvân-ı Kebîr, Mecâlis-i Seb'a bazı eserlerindendir.

    Her yıl, 17 Aralık tarihini içne alan hafta Vuslat Yıldönümü Uluslararası Anma Törenleri olarak kutlanır.
    gg17.aa12.yy1273.aaARALIK|ÖLÜM: MEVLANA CELALEDDİN-İ RUMİ|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(30 Eylül 1207-17 Aralık 1273) Mevlana'nın asıl adı Muhammed Celaleddin'dir. Rumi, kendisine sonradan verilen isimlerdendir. Mevlana ismi, ona, daha pek genç iken Konya'da ders okutmaya başladığı tarihlerde verilir. Bu isim Şems-i Tebrizi ve Sultan Veled'den itibaren Mevlana'yı sevenlerce kullanılmış; adeta adı yerine sembol olmuştur. Mesnevî, Dîvân-ı Kebîr, Mecâlis-i Seb'a bazı eserlerindendir. Her yıl, 17 Aralık tarihini içne alan hafta Vuslat Yıldönümü Uluslararası Anma Törenleri olarak kutlanır. |
    1275 ...
    1341
    SAHİP ATAOĞULLARI BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1275.aa|SAHİP ATAOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    1277 ...
    1322
    PERVANEOĞULLARI BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1277.aa|PERVANEOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    12 MAYIS 1277CİMRİ OLAYISelçuklular
    Karamanoğlu 1.Mehmet Bey, Konya’yı aldıktan sonra Selçuklu tahtına, Sultan II. İzettin Keykavus’un oğlu Gıyasettin Siyavuş’u (Cimri) 12 Mayıs 1277’de çıkartmıştır.
    gg12.aa5.yy1277.aaMAYIS|CİMRİ OLAYI|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Karamanoğlu 1.Mehmet Bey, Konya’yı aldıktan sonra Selçuklu tahtına, Sultan II. İzettin Keykavus’un oğlu Gıyasettin Siyavuş’u (Cimri) 12 Mayıs 1277’de çıkartmıştır.|
    13 MAYIS 1277TÜRK DİLİ FERMANI - DİL BAYRAMISelçuklular
    1277 yılında Türkçenin zayıfladığı, Farsça ve Arapça karşısında itibarsız görüldüğü Anadolu’da Karamanoğulları Beyliği hükümdarı 1.Mehmet Bey, bir ferman yayınlar ve Türkçenin konuşulmasını zorunlu kılan, Türkçenin resmi dil olduğunu belirten bir ferman yayınlar.

    13 Mayıs 1277 tarihinde fermanın yayınlanması sebebiyle her yıl 13 Mayıs günü, DİL BAYRAMI olarak kutlanır.

    İşte o ünlü ferman:

    “Şimden girü hiç kimesne kapuda ve divanda ve mecalis ve seyranda Türki dilinden gayri dil söylemeye”
    gg13.aa5.yy1277.aaMAYIS|TÜRK DİLİ FERMANI - DİL BAYRAMI|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Yıl Dönümü|Ortadoğu|Arap|1277 yılında Türkçenin zayıfladığı, Farsça ve Arapça karşısında itibarsız görüldüğü Anadolu’da Karamanoğulları Beyliği hükümdarı 1.Mehmet Bey, bir ferman yayınlar ve Türkçenin konuşulmasını zorunlu kılan, Türkçenin resmi dil olduğunu belirten bir ferman yayınlar. 13 Mayıs 1277 tarihinde fermanın yayınlanması sebebiyle her yıl 13 Mayıs günü, DİL BAYRAMI olarak kutlanır. İşte o ünlü ferman: “Şimden girü hiç kimesne kapuda ve divanda ve mecalis ve seyranda Türki dilinden gayri dil söylemeye” |
    1278III.HALKA BEYLİKLERSelçuklular
    Anadolu'da Bizans topraklarında üçüncü halka uç beylikleri kurulmaya başladı. Bu beyliklerden birisi de Ertuğrul Gazi'nin aşiretidir.
    gg.aa.yy1278.aa|III.HALKA BEYLİKLER|Selçuklular|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Anadolu'da Bizans topraklarında üçüncü halka uç beylikleri kurulmaya başladı. Bu beyliklerden birisi de Ertuğrul Gazi'nin aşiretidir. |
    1280 ...
    1368
    KUBİLAY HANLIĞI - ÇİN-MOĞOL TÜRK DEVLETİ
    Kubilay Hanligi (1280-1368)

    Çin-Moğol İmparatorluğu

    Başkent Pekin olmak üzere Kubilay Kağan tarafından kurulmuştur.

    Çin tarihlerinde bu sülaleye Yüen Soyu denilmekte olup 1369 yılına kadar Çin’e hâkim olmuşlardır.

    Çin geleneklerini benimseyen devlete, Cengiz İmparatorluğu’nun diğer kesimlerindeki bağlı devletler ve çoğu Moğol kabileleri sıcak bakmazlar. Nitekim İlhanlılar’dan başka gerçek bir bağlılık gösteren devlet olmamıştır.

    Neticede Kubilay Hanlığı Çin’de Yüan Hanedanı adıyla bilinen Çinlileşmiş bir hanedan dönemini başlatmıştır.
    gg.aa.yy1280.aa|KUBİLAY HANLIĞI - ÇİN-MOĞOL TÜRK DEVLETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Kubilay Hanligi (1280-1368) Çin-Moğol İmparatorluğu Başkent Pekin olmak üzere Kubilay Kağan tarafından kurulmuştur. Çin tarihlerinde bu sülaleye Yüen Soyu denilmekte olup 1369 yılına kadar Çin’e hâkim olmuşlardır. Çin geleneklerini benimseyen devlete, Cengiz İmparatorluğu’nun diğer kesimlerindeki bağlı devletler ve çoğu Moğol kabileleri sıcak bakmazlar. Nitekim İlhanlılar’dan başka gerçek bir bağlılık gösteren devlet olmamıştır. Neticede Kubilay Hanlığı Çin’de Yüan Hanedanı adıyla bilinen Çinlileşmiş bir hanedan dönemini başlatmıştır.|
    1280 ...
    1424
    MENTEŞEOĞULLARI BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1280.aa|MENTEŞEOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    1280 ...
    1326
    EŞREFOĞULLARI BEYLİĞİ
    gg.aa.yy1280.aa|EŞREFOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    1281ÖLÜM: ERTUĞRUL GAZİSelçuklular
    1188 yılında doğan Ertuğrul Gazi, 1281 yılında, 93 yaşında, Söğüt'te öldü.
    gg.aa.yy1281.aa|ÖLÜM: ERTUĞRUL GAZİ|Selçuklular|TÜRK|Devlet Adamları|Türk Devlet Yapıları|1188 yılında doğan Ertuğrul Gazi, 1281 yılında, 93 yaşında, Söğüt'te öldü. |
    1284ÖLÜM: NASREDDİN HOCASelçuklular
    (1208-1284)
    gg.aa.yy1284.aa|ÖLÜM: NASREDDİN HOCA|Selçuklular|TÜRK|Kişiler|Türk Devlet Yapıları|(1208-1284)|
    1292 ...
    1462
    ÇANDAROĞULLARI BEYLİĞİ
    Osmanlı hakimiyetine girdiler.
    gg.aa.yy1292.aa|ÇANDAROĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Osmanlı hakimiyetine girdiler.|
    1297 ...
    1360
    KARESİOĞULLARI BEYLİĞİ
    Osmanlı hakimiyetine girdiler.
    gg.aa.yy1297.aa|KARESİOĞULLARI BEYLİĞİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Osmanlı hakimiyetine girdiler.|
    1299 ...
    1557
    NOGAY HANLIĞI
    Hanlığa adını veren Nogay, Altın-Orda Devleti’nin önemli komutanlarından biridir. 1259-1299 yılları arasında, devlet üzerinde söz sahibi olmuş olan Nogay, Altın-Orda Hani Tokta ile anlaşmazlığa düşmesi sebebiyle giriştiği mücadelede yenilerek öldürülmüştür.

    Fakat emrinde bulunan ve onun adıyla anılan boylar, Altın-Orda’nın parçalanması üzerine Nogay Hanlığını kurmuşlardır.

    Hanlığın başkenti, Yayık ırmağı deltasındaki Saraycık şehri idi. Ahalisi içerisinde, çoğunluğu oluşturan Kırgız, Kıpçak Türkleri yanında Türkleşmiş Moğol kabilesi Mangıtlar da bulunuyordu.

    Rusların Kazan Hanlığını ele geçirmesiyle Nogaylar, bir kaç kısma ayrılmışlardır. Bunlardan bir kısmı Büyük Nogay Ordası adi altında Rus hâkimiyetini tanımışlardır (1557).

    Dağınık olarak yasayan diğer Nogayların önemli bir kısmı daha sonra Anadolu’ya göç ederek burada yerleştirilmişlerdir.
    gg.aa.yy1299.aa|NOGAY HANLIĞI|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Hanlığa adını veren Nogay, Altın-Orda Devleti’nin önemli komutanlarından biridir. 1259-1299 yılları arasında, devlet üzerinde söz sahibi olmuş olan Nogay, Altın-Orda Hani Tokta ile anlaşmazlığa düşmesi sebebiyle giriştiği mücadelede yenilerek öldürülmüştür. Fakat emrinde bulunan ve onun adıyla anılan boylar, Altın-Orda’nın parçalanması üzerine Nogay Hanlığını kurmuşlardır. Hanlığın başkenti, Yayık ırmağı deltasındaki Saraycık şehri idi. Ahalisi içerisinde, çoğunluğu oluşturan Kırgız, Kıpçak Türkleri yanında Türkleşmiş Moğol kabilesi Mangıtlar da bulunuyordu. Rusların Kazan Hanlığını ele geçirmesiyle Nogaylar, bir kaç kısma ayrılmışlardır. Bunlardan bir kısmı Büyük Nogay Ordası adi altında Rus hâkimiyetini tanımışlardır (1557). Dağınık olarak yasayan diğer Nogayların önemli bir kısmı daha sonra Anadolu’ya göç ederek burada yerleştirilmişlerdir.|
    17 OCAK 1299
    OSMANLI BEYLİĞİOsman Gazi / ÖZERKLİK/BAĞIMSIZLIK
    Adı :OSMAN GAZİ
    Açıklama :Osmanlı Devleti' nin Kurucusu.
    Babası :Ertuğrul Gazi
    Annesi :Hayme Hatun / Türk
    Doğumu :1258
    Selefi :Ertuğrul Gazi
    Sebebi :Kuruluş
    Dönemi :1299 / 1326
    Devri :Kuruluş Devri
    Akıbeti :Vefat
    Halefi :Orhan Gazi
    Vefatı :1326
    Vefat Nedeni :Vade
    Defin Yeri :Bursa, Hisar içinde Osmaniye meydanında Gümüşlü Kümbet
    Söğüt ve Domaniç civarında, Kayı boyundan Osman Gazi tarafından, Anadolu Selçuklu Devleti’nin obası ve kendisine uçbeyliği olarak tahsis ettiği bölgede bağımsızlık ilan ederek Osmanlı Beyliği kuruldu.
    gg17.aa1.yy1299.aaOCAK|OSMANLI BEYLİĞİ|Osman Gazi|ÖZERKLİK/BAĞIMSIZLIK|İÇ|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Önemli Gün ve Dönemler|Söğüt ve Domaniç civarında, Kayı boyundan Osman Gazi tarafından, Anadolu Selçuklu Devleti’nin obası ve kendisine uçbeyliği olarak tahsis ettiği bölgede bağımsızlık ilan ederek Osmanlı Beyliği kuruldu. |
    1300 ...
    1429
    GERMİYANOĞULLARI BEYLİĞİOsman Gazi
    gg.aa.yy1300.aa|GERMİYANOĞULLARI BEYLİĞİ|Osman Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1302 ...
    1428
    HAMİDOĞULLARI BEYLİĞİOsman Gazi
    Osmanlı hakimiyetine girdiler.
    gg.aa.yy1302.aa|HAMİDOĞULLARI BEYLİĞİ|Osman Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Osmanlı hakimiyetine girdiler.|
    1302 ...
    1410
    SARUHANOĞULLARI BEYLİĞİOsman Gazi
    Osmanlı hakimiyetine girdiler.
    gg.aa.yy1302.aa|SARUHANOĞULLARI BEYLİĞİ|Osman Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Osmanlı hakimiyetine girdiler.|
    1308 ...
    1426
    AYDINOĞULLARI BEYLİĞİOsman Gazi
    Osmanlı hakimiyetine girdiler.
    gg.aa.yy1308.aa|AYDINOĞULLARI BEYLİĞİ|Osman Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Osmanlı hakimiyetine girdiler.|
    1321 ...
    1390
    TEKEOĞULLARI BEYLİĞİOsman Gazi
    gg.aa.yy1321.aa|TEKEOĞULLARI BEYLİĞİ|Osman Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1325 ...
    1608
    RAMAZANOĞULLARI BEYLİĞİOsman Gazi
    gg.aa.yy1325.aa|RAMAZANOĞULLARI BEYLİĞİ|Osman Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1330 ...
    1360
    BASARABA TÜRK DEVLETİOrhan Gazi
    gg.aa.yy1330.aa|BASARABA TÜRK DEVLETİ|Orhan Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1335 ...
    1381
    ERATNA BEYLİĞİOrhan Gazi
    gg.aa.yy1335.aa|ERATNA BEYLİĞİ|Orhan Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1339 ...
    1521
    DULKADİROĞULLARI BEYLİĞİOrhan Gazi
    gg.aa.yy1339.aa|DULKADİROĞULLARI BEYLİĞİ|Orhan Gazi|TÜRK|Osmanlı Beyliği Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1350 ...
    1502
    AKKOYUNLU DEVLETİOrhan Gazi
    gg.aa.yy1350.aa|AKKOYUNLU DEVLETİ|Orhan Gazi|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1354 ...
    1417
    DOBURCA TÜRK BEYLİĞİOrhan Gazi
    gg.aa.yy1354.aa|DOBURCA TÜRK BEYLİĞİ|Orhan Gazi|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1368 ...
    1507
    BÜYÜK TİMUR İMPARATORLUĞUMurad Hüdavendigar
    gg.aa.yy1368.aa|BÜYÜK TİMUR İMPARATORLUĞU|Murad Hüdavendigar|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|£.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_14_timur.png" align="center"£..£.£|
    Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
    1380 ...
    1469
    KARAKOYUNLU DEVLETİMurad Hüdavendigar
    gg.aa.yy1380.aa|KARAKOYUNLU DEVLETİ|Murad Hüdavendigar|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1381 ...
    1398
    KADI BURHANETTİN AHMET BEYLİĞİMurad Hüdavendigar
    gg.aa.yy1381.aa|KADI BURHANETTİN AHMET BEYLİĞİ|Murad Hüdavendigar|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1400 ...
    1877
    KAŞGAR-TUFAN HANLIĞISultan Yıldırım Beyazid
    gg.aa.yy1400.aa|KAŞGAR-TUFAN HANLIĞI|Sultan Yıldırım Beyazid|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1428 ...
    1599
    ÖZBEK HANLIĞI - ŞİBANİLERSultan II.Murad
    Batu Han'ın kardeşi Şiban soyundan gelen Ebulhayr Han devletin kurucusudur. Altınordu Hanı Özbek Han'ın ahfadından oldukları için devlete onun ismini vermişlerdir. Özbekler, 1428 yılında Ebulhayr'ı Sibir şehrinde han ilân etmişler ve Timurluların içine düştüğü karışıklıklardan yararlanan Ebulhayr Han da, 1431'de Gürgenç dahil olmak üzere Harezm'e, 1447'ye doğru da Seyhun dolaylarında Sığnak şehrinden Özkent'e kadar olan bölgeye hâkim olmuştur. Ancak 1457'deki Moğol kabilelerin saldırısı yeterli direnç gösterilmediği gerekçesiyle Özbeklerin bir kısmı Ebulhayr'ın hâkimiyetini tanımayarak kuzeye göç etmişlerdir. Bunlar kendi başlarına buyruk hareket ettiklerinden dolayı Kazak diye anılacaklardır.

    Ebulhayr Han, Çağataylılar'dan Yunus Han'a karşı giriştiği mücadeleyi kaybederek 1468 yılında ölmüştür. Yerine geçen oğlu Şah-Budak Han ise Yunus Han ve Timurlulara karşı ülkesini koruyamamıştır. Onun yerine geçen oğlu Muhammed Şibani Han, önce Timurluların iç mücadelelerinden faydalanarak, Maverâün-nehr'i ele geçirmeyi başardı (1500). Ardından Çağataylılar'ı yenerek Taşkent ve Sayram bölgelerini (1503), Timurlular'ın elinden de Harezm, Belh ve Herat şehirlerini alarak Türkistan'ın en büyük gücü haline gelmiştir. Ancak Şibani Han, Merv'de Safevi Hükümdarı Şah İsmail ile yaptığı savaşı kaybederek öldü (1510).

    Muhammed Şibani Han'dan sonra büyük bir sarsıntı geçiren Özbek Hanlığı uzun bir süre iç çekişmelerle istikrarsız bir dönem yaşamıştır. Muhammed Şibani Han'dan sonra Özbeklerin en büyük hükümdarı olarak kabul edilen 2.nci Abdullah Han zamanında (1580-1598), hanlık eski gücüne kavuşmuştur. Fakat 1597 yılında Safevi Hükümdarı Şah Abbas'a yenilmesi Özbek Hanlığı'nın parçalanmasına yol açmıştır. Sonuçta Horasan Safevilere, Taşkent ve civarı Kırgızların eline geçti. Diğer bölgelerde müstakil hanlıklar kuruldu.
    gg.aa.yy1428.aa|ÖZBEK HANLIĞI - ŞİBANİLER|Sultan II.Murad|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Batu Han'ın kardeşi Şiban soyundan gelen Ebulhayr Han devletin kurucusudur. Altınordu Hanı Özbek Han'ın ahfadından oldukları için devlete onun ismini vermişlerdir. Özbekler, 1428 yılında Ebulhayr'ı Sibir şehrinde han ilân etmişler ve Timurluların içine düştüğü karışıklıklardan yararlanan Ebulhayr Han da, 1431'de Gürgenç dahil olmak üzere Harezm'e, 1447'ye doğru da Seyhun dolaylarında Sığnak şehrinden Özkent'e kadar olan bölgeye hâkim olmuştur. Ancak 1457'deki Moğol kabilelerin saldırısı yeterli direnç gösterilmediği gerekçesiyle Özbeklerin bir kısmı Ebulhayr'ın hâkimiyetini tanımayarak kuzeye göç etmişlerdir. Bunlar kendi başlarına buyruk hareket ettiklerinden dolayı Kazak diye anılacaklardır. Ebulhayr Han, Çağataylılar'dan Yunus Han'a karşı giriştiği mücadeleyi kaybederek 1468 yılında ölmüştür. Yerine geçen oğlu Şah-Budak Han ise Yunus Han ve Timurlulara karşı ülkesini koruyam
    1437 ...
    1552
    KAZAN HANLIĞISultan II.Murad
    Hanlık, Batu Han’ın kardeşi Togay-Timur’un neslinden Uluğ-Muhammed tarafından kurulmuştur. (1437).

    Hanlık, Kazan merkez olmak üzere, İtil Bulgar Devletinin de merkezi olan Kazan şehri hanlığa ismini vermiştir.

    Mahmud Han (1445-1461)’dan sonra iç çekişmeler ve Rus baskısının artması, hanlığın sonunu hazırlamıştır. 1521’de kısa bir süre için Kirim Hanlığına bağlanan Kazan Hanlığı, Rus tehlikesine karşı Osmanlılar tarafından himaye edilmişse de, IV. İvan, hanlığı 1552’de ele geçirmiştir.
    gg.aa.yy1437.aa|KAZAN HANLIĞI|Sultan II.Murad|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Hanlık, Batu Han’ın kardeşi Togay-Timur’un neslinden Uluğ-Muhammed tarafından kurulmuştur. (1437). Hanlık, Kazan merkez olmak üzere, İtil Bulgar Devletinin de merkezi olan Kazan şehri hanlığa ismini vermiştir. Mahmud Han (1445-1461)’dan sonra iç çekişmeler ve Rus baskısının artması, hanlığın sonunu hazırlamıştır. 1521’de kısa bir süre için Kirim Hanlığına bağlanan Kazan Hanlığı, Rus tehlikesine karşı Osmanlılar tarafından himaye edilmişse de, IV. İvan, hanlığı 1552’de ele geçirmiştir.|
    1441 ...
    1783
    KIRIM HANLIĞISultan II.Murad
    Kirim ve civarı, Batu Han’in kardeşi Togay-Timur neslinden gelen beylerin idaresinde idi. Timur’un Altın-Orda’yı parçalamasıyla Togay-Timur neslinden Hacı Giray Han, adına para bastırarak(1441) hanlığı kurmuş ve Bahçesaray’ı başkent yapmıştır.

    Hacı-Giray Han’ın 25 yıllık hâkimiyetinin ardından ölümüyle, oğulları arasında taht kavgaları başlamış ve Nur Devlet ile Mengli Giray fetret devrinde birbirleriyle mücadele etmişlerdir.

    Kirim ileri gelenleri bu mücadeleyi önlemek için Osmanlılardan yârdim isteyince, Fatih, Gedik Ahmet Pasa komutasındaki donanmayı Kırım’a göndermiş, Kefe ile Azak, Ceneviz ve Venediklerden kurtarılmıştır.(1475) Mengli Giray 1478 yılında hanlığa getirilerek Kırım Hanlığı Osmanlı himayesine alınmıştır. 300 yıl süren bu beraberlik, 1783’de Kırım’ın Ruslar tarafından ilhak edilmesiyle son bulmuştur.
    gg.aa.yy1441.aa|KIRIM HANLIĞI|Sultan II.Murad|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Kirim ve civarı, Batu Han’in kardeşi Togay-Timur neslinden gelen beylerin idaresinde idi. Timur’un Altın-Orda’yı parçalamasıyla Togay-Timur neslinden Hacı Giray Han, adına para bastırarak(1441) hanlığı kurmuş ve Bahçesaray’ı başkent yapmıştır. Hacı-Giray Han’ın 25 yıllık hâkimiyetinin ardından ölümüyle, oğulları arasında taht kavgaları başlamış ve Nur Devlet ile Mengli Giray fetret devrinde birbirleriyle mücadele etmişlerdir. Kirim ileri gelenleri bu mücadeleyi önlemek için Osmanlılardan yârdim isteyince, Fatih, Gedik Ahmet Pasa komutasındaki donanmayı Kırım’a göndermiş, Kefe ile Azak, Ceneviz ve Venediklerden kurtarılmıştır.(1475) Mengli Giray 1478 yılında hanlığa getirilerek Kırım Hanlığı Osmanlı himayesine alınmıştır. 300 yıl süren bu beraberlik, 1783’de Kırım’ın Ruslar tarafından ilhak edilmesiyle son bulmuştur. |
    1445 ...
    1681
    KASIM HANLIĞISultan II.Murad
    Kazan Hanlığının kurucusu Uluğ Muhammed Han, 1445 tarihinde esir aldığı Rus Knezini bırakmak şartıyla Oka Irmağı üzerindeki Gorodets şehri ve etrafının, oğlu Kasım Han’ın idaresinde bırakılmasını Ruslara kabul ettirmiş(1445), bu tarihten sonra hanlık Kasım Han’ın adıyla anılmaya başlamıştır.

    Moskova Knezligi’ni kontrol altında tutmak amacıyla Kazan Hanlığına Kasım Hani Şah Ali’nin kardeşi Can Ali getirilmiştir. Kasım Hanlığı da 1552 yılında bütünüyle Rus nüfuzu altına düşmüş, ancak hanlık 1681 yılına kadar şeklen devam etmiştir.
    gg.aa.yy1445.aa|KASIM HANLIĞI|Sultan II.Murad|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Kazan Hanlığının kurucusu Uluğ Muhammed Han, 1445 tarihinde esir aldığı Rus Knezini bırakmak şartıyla Oka Irmağı üzerindeki Gorodets şehri ve etrafının, oğlu Kasım Han’ın idaresinde bırakılmasını Ruslara kabul ettirmiş(1445), bu tarihten sonra hanlık Kasım Han’ın adıyla anılmaya başlamıştır. Moskova Knezligi’ni kontrol altında tutmak amacıyla Kazan Hanlığına Kasım Hani Şah Ali’nin kardeşi Can Ali getirilmiştir. Kasım Hanlığı da 1552 yılında bütünüyle Rus nüfuzu altına düşmüş, ancak hanlık 1681 yılına kadar şeklen devam etmiştir.|
    1453 ...
    1922
    OSMANLI İMPARATORLUĞUFatih Sultan Mehmed Dönemi
    gg.aa.yy1453.aa|OSMANLI İMPARATORLUĞU|Fatih Sultan Mehmed Dönemi|TÜRK|Osmanlı Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|£.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_16_osmanli.png" align="center"£..£.£|
    Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
    1466 ...
    1556
    EJDERHAN HANLIĞIFatih Sultan Mehmed Dönemi
    (Astrahan veya Hacı Tarhan Hanlığı) (1466-1556)

    Altın-Orda hanlarından Küçük Muhammed’in torunu Kasım Han tarafından 1466 yılında kurulmuştur.

    Adını başkentleri olan Hazar kıyısındaki Ejderhandan alır.

    Don-itil-Kuban ırmakları arasındaki ticaretin yoğun olduğu bölgede kurulmasına rağmen askerî ve siyasî güce sahip olamadıkları için hanlık 1556’da Rusya tarafından işgal edilmiştir.
    gg.aa.yy1466.aa|EJDERHAN HANLIĞI|Fatih Sultan Mehmed Dönemi|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|(Astrahan veya Hacı Tarhan Hanlığı) (1466-1556) Altın-Orda hanlarından Küçük Muhammed’in torunu Kasım Han tarafından 1466 yılında kurulmuştur. Adını başkentleri olan Hazar kıyısındaki Ejderhandan alır. Don-itil-Kuban ırmakları arasındaki ticaretin yoğun olduğu bölgede kurulmasına rağmen askerî ve siyasî güce sahip olamadıkları için hanlık 1556’da Rusya tarafından işgal edilmiştir.|
    1466 ...
    1554
    ASTRAHAN HANLIĞIFatih Sultan Mehmed Dönemi
    gg.aa.yy1466.aa|ASTRAHAN HANLIĞI|Fatih Sultan Mehmed Dönemi|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1472 ...
    1732
    KAZAK HANLIĞIFatih Sultan Mehmed Dönemi
    Ebulhayr Han idaresindeki Özbekler, Moğol kabilelerinin saldırısı ile büyük kayıplar vermişlerdi. Özbek uruğları arasında iç çekişmeler başlaması üzerine bunlardan bir kısmı hanlıktan ayrılarak kuzeye göç ettiler (1457).

    Daha başka Türk unsurların katılması ile güçlenen bu topluluklar, kendi başlarına buyruk hareket ettiklerinden dolayı Kazak diye bilineceklerdir. Kazaklar bundan sonra Cuci soyundan değişik hanlar idaresinde siyasî bir birlik hâlinde yaşamışlardır.

    Kasım Han 16.ncı yüzyılın başlarında Kazakların tamamını hâkimiyeti altında birleştirmeyi başarmıştır. 17. yüzyıl başlarında Tevkel Han zamanında güçlerini daha da artıran Kazaklar, Maveraünnehir'e başarılı bir sefer düzenlemişlerdir. Bu dönemde Kazaklar, üç ordu hâlinde teşkilâtlandırılmışlardır. Bunlar Büyükordu (Ulu Cüz) doğu da, Küçük ordu (Kiçi-Cüz) batıda, Orta-orda (Orta-Cüz) ise Taşkent merkez olmak üzere ortada bulunuyordu.

    18. yüzyıldaki Kalmuk istilâsı, Özbeklerin kuzeyindeki Kazakları perişan etmiş ve cüzlerin birbirinden kopmasına yol açmıştır. Ruslar, Kalmuklar ile Kazakları birbirine kışkırtarak, onları iyice zayıflatmıştır. Kazak ordularından Küçük Ordu Hanı Ebulhayr'ın, yardım alma ümidiyle Ruslara taviz vermesi, Kazakların Rus hâkimiyetine düşmelerine sebep olmuştur (1731).

    Geri kalan Kazaklar, Kırgızlar ile birlikte Buhara, Hive ve Hokand Hanlığı etrafında toplanarak Ruslar'la mücadele etmişlerdir. Rus zulmüne karşı Kazak Türkleri pek çok defa isyan etmişlerdir. Bunlardan 1783'te Sırım Batur önderliğinde Doğu Kazakistan 'da baş gösteren ayaklanma 15 yıl sürmüştür. 19. yüzyılın ikinci yarısında Ruslar, Kazakların siyasî birliğine son vermişlerdir. Sovyetler döneminde de Kazaklara karşı baskılar ve asimilasyon devam etmiştir.
    gg.aa.yy1472.aa|KAZAK HANLIĞI|Fatih Sultan Mehmed Dönemi|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Ebulhayr Han idaresindeki Özbekler, Moğol kabilelerinin saldırısı ile büyük kayıplar vermişlerdi. Özbek uruğları arasında iç çekişmeler başlaması üzerine bunlardan bir kısmı hanlıktan ayrılarak kuzeye göç ettiler (1457). Daha başka Türk unsurların katılması ile güçlenen bu topluluklar, kendi başlarına buyruk hareket ettiklerinden dolayı Kazak diye bilineceklerdir. Kazaklar bundan sonra Cuci soyundan değişik hanlar idaresinde siyasî bir birlik hâlinde yaşamışlardır. Kasım Han 16.ncı yüzyılın başlarında Kazakların tamamını hâkimiyeti altında birleştirmeyi başarmıştır. 17. yüzyıl başlarında Tevkel Han zamanında güçlerini daha da artıran Kazaklar, Maveraünnehir'e başarılı bir sefer düzenlemişlerdir. Bu dönemde Kazaklar, üç ordu hâlinde teşkilâtlandırılmışlardır. Bunlar Büyükordu (Ulu Cüz) doğu da, Küçük ordu (Kiçi-Cüz) batıda, Orta-orda (Orta-Cüz) ise Taşkent merkez olmak üz
    1501 ...
    1774
    SAFEVİ DEVLETİ - İRAN TÜRKLERİSultan II.Beyazid
    Devlet, adını Erdebilli (İran) Şeyh Safiyüddin (ö:1334) tarafından kurulmuş olan Safeviyye Tarikatı'ndan almıştır.

    Şah İsmail, Akkoyunluların içinde bulunduğu kargaşadan faydalanarak, gerek Akkoyunlu ve gerekse Karakoyunlulardan dağınık Türkmen zümrelerini, propaganda ettiği dinî heyecanın katkısı ile bir araya getirmeyi başarmıştır. Şah İsmail, çoğunluğu Anadolu'dan gitme Rumlu, Şamlu, Tekelü, Ustacalu, Dulkadirli, Afşar, Kaçar, Bayburtlu, Varsaklar gibi Türkmen aşiretlerinin de desteği ile Tebriz' i zapt ederek Safevi Devleti'ni kurdu (1502).

    Akkoyunlular'dan Azebaycan'ı alan Şah İsmail, 1509'da Bağdat'ı ele geçirdi. 1510 yılında Özbek Hanı Şibani'yi Merv yakınlarında ağır bir yenilgiye uğratarak sınırlarını Ceyhun nehrine kadar genişletti.

    Anadolu'da Şiî propagandasını gittikçe arttırması, Osmanlı Hükümdarı Yavuz Sultan Selim'i harekete geçirdi. 1514 yılında Çaldıran'da yapılan savaşı kaybeden Şah İsmail, ölümüne kadar (1524) bir daha toparlanamadı.

    Yerine geçen Şah Tahmasb (1524 -1576), saltanatı süresince doğuda Özbekler, batıda da Osmanlılar ile mücadele etti. Onun ölümü ile bir süre devam eden karışıklıklardan sonra hükümdar olan 1.Abbas dönemi (1587-1628) Safevilerin en parlak dönemidir.

    Özbeklere ve Osmanlılara karşı başarıları yanında pek çok alanda ilerlemeler kaydedilmiştir. Daha sonraki dönemler Osmanlılarla uzun süren mücadeleler, taht kavgaları ve iç çekişmelerle geçmiştir.

    1732 yılında Afşarlar'dan olan Nadir Şah'ın iktidarı ele geçirmesiyle İran'da Safevi Hanedanı yıkılmış Afşar Hanedanı başlamıştır. Nadir Şah, doğuda Türkistan ve Hindistan'da büyük fetihler yapmıştır. 1779 yılında kurulan Kaçar Hanedanı ile İran'da Türk hâkimiyeti 1925 yılına kadar kesintisiz devam etmiştir.
    gg.aa.yy1501.aa|SAFEVİ DEVLETİ - İRAN TÜRKLERİ|Sultan II.Beyazid|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Devlet, adını Erdebilli (İran) Şeyh Safiyüddin (ö:1334) tarafından kurulmuş olan Safeviyye Tarikatı'ndan almıştır. Şah İsmail, Akkoyunluların içinde bulunduğu kargaşadan faydalanarak, gerek Akkoyunlu ve gerekse Karakoyunlulardan dağınık Türkmen zümrelerini, propaganda ettiği dinî heyecanın katkısı ile bir araya getirmeyi başarmıştır. Şah İsmail, çoğunluğu Anadolu'dan gitme Rumlu, Şamlu, Tekelü, Ustacalu, Dulkadirli, Afşar, Kaçar, Bayburtlu, Varsaklar gibi Türkmen aşiretlerinin de desteği ile Tebriz' i zapt ederek Safevi Devleti'ni kurdu (1502). Akkoyunlular'dan Azebaycan'ı alan Şah İsmail, 1509'da Bağdat'ı ele geçirdi. 1510 yılında Özbek Hanı Şibani'yi Merv yakınlarında ağır bir yenilgiye uğratarak sınırlarını Ceyhun nehrine kadar genişletti. Anadolu'da Şiî propagandasını gittikçe arttırması, Osmanlı Hükümdarı Yavuz Sultan Selim'i harekete geçirdi. 1514 yılında
    1502 ...
    1598
    SİBİR HANLIĞI - KÜÇÜM HANLIĞISultan II.Beyazid
    Altın-Orda Devleti’nin parçalanmasından sonra kurulan Sibir Hanlığının bilinen ilk hükümdarı Mamik oğlu Tabuga’dır. Hanlık, bugünkü Moğolistan’ın kuzeyinden Sibirya’ya kadar uzanan bir bölgeyi içine almakta, ahalisinin büyük çoğunluğu Kırgız, Yakut ve Kıpçak Türklerinden oluşmaktaydı. Hanlığın merkezi önce Tümen şehri ve sonra Sibir olmuştur. Hanlık, Rus ilerleyişi karsısında Yadigar Han zamanında Çar Ivân’in hâkimiyetini tanımak zorunda kalmıştır (1555). Bunun üzerine Altın-Orda hükümdarı Ahmed Han ‘in torunu Küçüm Han, Yadigar Hani yenerek Sibir Hanlığının başına geçmiştir(1563). Bu sebeple hanlık, Küçüm Hanlığı diye de bilinmektedir. Bölgede İslamiyet’i yayan Küçüm Han, önceleri Ruslara karşı başarılı olduysa da, ateşli silahlarla Sibir’e giren Rus ordularını sürekli daha kalabalık ve ateşli silahlarla mücehhez kuvvetlerle ileri hareketlerine devam eden Ruslar, Küçüm Han’ın ölümünden sonra (1598) hanlığı ele geçirmişlerdir.
    gg.aa.yy1502.aa|SİBİR HANLIĞI - KÜÇÜM HANLIĞI|Sultan II.Beyazid|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Altın-Orda Devleti’nin parçalanmasından sonra kurulan Sibir Hanlığının bilinen ilk hükümdarı Mamik oğlu Tabuga’dır. Hanlık, bugünkü Moğolistan’ın kuzeyinden Sibirya’ya kadar uzanan bir bölgeyi içine almakta, ahalisinin büyük çoğunluğu Kırgız, Yakut ve Kıpçak Türklerinden oluşmaktaydı. Hanlığın merkezi önce Tümen şehri ve sonra Sibir olmuştur. Hanlık, Rus ilerleyişi karsısında Yadigar Han zamanında Çar Ivân’in hâkimiyetini tanımak zorunda kalmıştır (1555). Bunun üzerine Altın-Orda hükümdarı Ahmed Han ‘in torunu Küçüm Han, Yadigar Hani yenerek Sibir Hanlığının başına geçmiştir(1563). Bu sebeple hanlık, Küçüm Hanlığı diye de bilinmektedir. Bölgede İslamiyet’i yayan Küçüm Han, önceleri Ruslara karşı başarılı olduysa da, ateşli silahlarla Sibir’e giren Rus ordularını sürekli daha kalabalık ve ateşli silahlarla mücehhez kuvvetlerle ileri hareketlerine devam eden Ruslar, Küç
    1510 ...
    1920
    HİVE HANLIĞI - HAREZMSultan II.Beyazid
    Şibaniler soyundan İl-Bars, Safevileri Harezm'den atmayı başararak, merkez Ürgenç şehri olmak üzere Hive Hanlığı'nı kurdu (1512). Arab Muhammed Han zamanında (1603-1623), hanlık merkezi kuraklık sebebiyle Hive şehrine nakledilmiştir.

    Hanlık tarihinde iç çekişmeler, Özbek Hanlığı'na, Moğol Kalmuklar'a, Ruslar'a ve İran'a karşı mücadeleler eksik olmamıştır. 16.ncı yüzyılın sonlarına doğru, Amu-derya'nın yatağını değiştirerek, Hazar Denizi yerine Aral gölüne dökülmeye başlaması, bölgede ziraî ve iktisadî hayatın büyük ölçüde gerilemesine sebep olmuştur.

    Hanlık, Afşar hanedanından Nadir Şah'ın Hive'yi ele geçirmesinden sonra (1740) kısa bir süre İran'a bağlı kaldı. Deli Petro zamanından beri Orta Asya'da gözü olan Ruslar, hileyle önce Hazar kıyılarında üs oluşturup ardından 1873 yılında Hive'ye saldırdılar ve hanlığı ele geçirdiler. Son Hive hanının Kızılordu tarafından tahtan uzaklaştırılmasına kadar ( 1920) şeklen de olsa Hive Hanlığı varlığını korudu.

    Hive Hanlarından Ebul Gazi Bahadır Han (1643-1665), Şecere-i Terakime'' ve ''Şecere-i Türkî'' adlı eserleriyle Türk tarih ve kültürüne büyük bir hizmette bulunmuştur.
    gg.aa.yy1510.aa|HİVE HANLIĞI - HAREZM|Sultan II.Beyazid|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Şibaniler soyundan İl-Bars, Safevileri Harezm'den atmayı başararak, merkez Ürgenç şehri olmak üzere Hive Hanlığı'nı kurdu (1512). Arab Muhammed Han zamanında (1603-1623), hanlık merkezi kuraklık sebebiyle Hive şehrine nakledilmiştir. Hanlık tarihinde iç çekişmeler, Özbek Hanlığı'na, Moğol Kalmuklar'a, Ruslar'a ve İran'a karşı mücadeleler eksik olmamıştır. 16.ncı yüzyılın sonlarına doğru, Amu-derya'nın yatağını değiştirerek, Hazar Denizi yerine Aral gölüne dökülmeye başlaması, bölgede ziraî ve iktisadî hayatın büyük ölçüde gerilemesine sebep olmuştur. Hanlık, Afşar hanedanından Nadir Şah'ın Hive'yi ele geçirmesinden sonra (1740) kısa bir süre İran'a bağlı kaldı. Deli Petro zamanından beri Orta Asya'da gözü olan Ruslar, hileyle önce Hazar kıyılarında üs oluşturup ardından 1873 yılında Hive'ye saldırdılar ve hanlığı ele geçirdiler. Son Hive hanının Kızılordu tarafından tahta
    21 MAYIS 1526 ...
    1858
    BABÜR İMPARATORLUĞU - GÜRGANİYYE DEVLETİKanuni Sultan Süleyman
    gg21.aa5.yy1526.aaMAYIS|BABÜR İMPARATORLUĞU - GÜRGANİYYE DEVLETİ|Kanuni Sultan Süleyman|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|£.£..£img src="https://duruvizyon.files.wordpress.com/2018/11/harita_15_baburler.png" align="center"£..£.£|
    Türk Dünya Devletleri | DuruVizyon.com
    1599 ...
    1868
    BUHARA HANLIĞISultan III.Mehmed
    2.nci Abdullah Han'ın ölümü üzerine (1598) baş gösteren iç çekişmeler ve taht kavgaları Özbek Hanlığı'nın parçalanmasına yol açmıştı.

    Halkın ileri gelenlerinin teklifi ile Astrahanlı Yar Muhammed'in oğlu Baki Muhammed hanlığa getirildi (1599). Böylece Buhara'da Şibani hanedanı yerine Astrahanlılar hanedanı başlamış oluyordu.

    Bu hanedanın Canıbeg kolu, İran hükümdarı Nadir Şah'ın Buharayı işgaline kadar devam etmiştir. Diğer kolu olan Mangıt Hanedanı ise 1753 yılında Muhammed Rahim Atalık'ın hâkimiyeti ele geçirmesiyle başlayıp, 1920 yılına kadar devam eder.

    Buhara ve Hive Hanlıkları, İran ve Ruslara karşı Osmanlılar ile iyi ilişkiler kurmuşlardır. Ancak mesafenin uzaklığı daha sıkı ilişkileri engellemiştir. 1868 yılında Rus hâkimiyetine düşen hanlık, 1920 yılında yeni Sovyet yönetimi tarafından ortadan kaldırılmıştır.
    gg.aa.yy1599.aa|BUHARA HANLIĞI|Sultan III.Mehmed|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|2.nci Abdullah Han'ın ölümü üzerine (1598) baş gösteren iç çekişmeler ve taht kavgaları Özbek Hanlığı'nın parçalanmasına yol açmıştı. Halkın ileri gelenlerinin teklifi ile Astrahanlı Yar Muhammed'in oğlu Baki Muhammed hanlığa getirildi (1599). Böylece Buhara'da Şibani hanedanı yerine Astrahanlılar hanedanı başlamış oluyordu. Bu hanedanın Canıbeg kolu, İran hükümdarı Nadir Şah'ın Buharayı işgaline kadar devam etmiştir. Diğer kolu olan Mangıt Hanedanı ise 1753 yılında Muhammed Rahim Atalık'ın hâkimiyeti ele geçirmesiyle başlayıp, 1920 yılına kadar devam eder. Buhara ve Hive Hanlıkları, İran ve Ruslara karşı Osmanlılar ile iyi ilişkiler kurmuşlardır. Ancak mesafenin uzaklığı daha sıkı ilişkileri engellemiştir. 1868 yılında Rus hâkimiyetine düşen hanlık, 1920 yılında yeni Sovyet yönetimi tarafından ortadan kaldırılmıştır.|
    1710 ...
    1876
    HOKAND HANLIĞI - FERGANA ÖZBEK HANLIĞISultan III.Ahmed
    Hive ve Buhara Hanlıkları arasındaki mücadelelerden bıkan bir kısım halkı etrafına toplayan Şibani soyundan gelen Şahruh, Fergana'da Hokand merkez olmak üzere bağımsız bir hanlık kurmayı başarmıştır (1710). Bir ara Çin hâkimiyetini tanımak zorunda kalan hanlık, 1876 yılında Ruslar tarafından ortadan kaldırılmıştır.
    gg.aa.yy1710.aa|HOKAND HANLIĞI - FERGANA ÖZBEK HANLIĞI|Sultan III.Ahmed|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Hive ve Buhara Hanlıkları arasındaki mücadelelerden bıkan bir kısım halkı etrafına toplayan Şibani soyundan gelen Şahruh, Fergana'da Hokand merkez olmak üzere bağımsız bir hanlık kurmayı başarmıştır (1710). Bir ara Çin hâkimiyetini tanımak zorunda kalan hanlık, 1876 yılında Ruslar tarafından ortadan kaldırılmıştır.|
    1720 ...
    1822
    KAZAK KÜÇÜKYÜZ HANLIĞISultan III.Ahmed
    gg.aa.yy1720.aa|KAZAK KÜÇÜKYÜZ HANLIĞI|Sultan III.Ahmed|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1720 ...
    1822
    KAZAK ORTAYÜZ HANLIĞISultan III.Ahmed
    gg.aa.yy1720.aa|KAZAK ORTAYÜZ HANLIĞI|Sultan III.Ahmed|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1720 ...
    1800
    KAZAK ULUYÜZ HANLIĞISultan III.Ahmed
    gg.aa.yy1720.aa|KAZAK ULUYÜZ HANLIĞI|Sultan III.Ahmed|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1805 ...
    1952
    MISIR ÖZERK DEVLETİ - KAVALILAR DÖNEMİSultan III.Selim
    1798 yılında Fransızların Mısır’ı istilası sırasında Osmanlı kuvvetleri içinde buraya gelen Kavalalı Mehmed Ali, 5-6 yıl gibi kısa bir süre içerisinde, aklı, yeteneği ve becerikliliği sayesinde Mısır Valiliği’ni ele geçirdi ve 1805-1848 yılları arasında 44 yıl bu görevde kaldı. Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın, Sultan II. Mahmud döneminde başlayan ve 1841 yılında sona eren “İsyanı”ndan sonra Mısır’ın yönetimi özerk denebilecek bir yapı ve veraset imtiyazıyla ailesine bırakıldı ve kurduğu hanedan Mısır’da 1952 yılına kadar egemen oldu. Mısır’da Cemal Abdü’n-Nasır ve Hür Subaylar’ın 1952 yılında yaptığı darbeye kadar 144 yıl, Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın soyundan gelen, Birinci Abbas Hilmi Paşa (1848-1854), Hidiv Said Paşa (1854-1863), Hidiv İsmail Paşa (1863-1879), Hidiv Tevfik Paşa (1879-1892), Hidiv İkinci Abbas Hilmi Paşa (1892-1914), Sultan Hüseyin Kamil (1914-1917), Melik Birinci Fuad (1917-1936), Kral Mehmed Fâruk (1936-1952), İkinci Fuad (1952-1953) yönetimde bulundular.
    gg.aa8.yy1805.aa|MISIR ÖZERK DEVLETİ - KAVALILAR DÖNEMİ|Sultan III.Selim|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Ortadoğu|Mısır|1798 yılında Fransızların Mısır’ı istilası sırasında Osmanlı kuvvetleri içinde buraya gelen Kavalalı Mehmed Ali, 5-6 yıl gibi kısa bir süre içerisinde, aklı, yeteneği ve becerikliliği sayesinde Mısır Valiliği’ni ele geçirdi ve 1805-1848 yılları arasında 44 yıl bu görevde kaldı. Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın, Sultan II. Mahmud döneminde başlayan ve 1841 yılında sona eren “İsyanı”ndan sonra Mısır’ın yönetimi özerk denebilecek bir yapı ve veraset imtiyazıyla ailesine bırakıldı ve kurduğu hanedan Mısır’da 1952 yılına kadar egemen oldu. Mısır’da Cemal Abdü’n-Nasır ve Hür Subaylar’ın 1952 yılında yaptığı darbeye kadar 144 yıl, Kavalalı Mehmed Ali Paşa’nın soyundan gelen, Birinci Abbas Hilmi Paşa (1848-1854), Hidiv Said Paşa (1854-1863), Hidiv İsmail Paşa (1863-1879), Hidiv Tevfik Paşa (1879-1892), Hidiv İkinci Abbas Hilmi Paşa (1892-1914), Sultan Hüse
    1860 ...
    1885
    TÜRKMENİSTAN HANLIĞI
    gg.aa.yy1860.aa|TÜRKMENİSTAN HANLIĞI|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1913
    BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİSultan V.Mehmed Reşad
    gg.aa.yy1913.aa|BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİ|Sultan V.Mehmed Reşad|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1915 ...
    1917
    BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİSultan V.Mehmed Reşad
    gg.aa.yy1915.aa|BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİ|Sultan V.Mehmed Reşad|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|
    1918 ...
    1920
    BAŞKURDİSTAN CUMHURİYETİSultan V.Mehmed Reşad
    Başkurdistan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu'na bağlı federe bir Türk cumhuriyetidir. 11 Ekim 1991 tarihinde özerkliğine kavuşmuştur. Güney Urallardan batıya doğru Belaya ve Kama nehirlerine kadar uzanan bölgede bulunmaktadır. Başkurtlar veya Başkortlar veya Başkırtlar, Türk halklarından biridir. Çoğunluğu Rusya Federasyonu içindeki Başkurdistan’da yaşar.
    Başkent: Ufa Nüfus: 4.192.300 Yüzölçümü: 143.600 km² Dil: Başkurtça Din: İslamiyet
    Asırlar boyunca çeşitli baskılara ve asimilasyon çalışmalarına maruz kalan Başkurtlar, her şeye rağmen millî kimliklerini ve İslam inançlarını korumaya çalışmışlar. Özellikle 90’lı yıllarda Sovyetler Birliğinin yıkılmasıyla birlikte, dinî değerlere ve geleneksel milli kültüre olan ilgi de önemli ölçüde artmıştır.
    gg.aa.yy1918.aa|BAŞKURDİSTAN CUMHURİYETİ|Sultan V.Mehmed Reşad|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Başkurdistan Cumhuriyeti, Rusya Federasyonu'na bağlı federe bir Türk cumhuriyetidir. 11 Ekim 1991 tarihinde özerkliğine kavuşmuştur. Güney Urallardan batıya doğru Belaya ve Kama nehirlerine kadar uzanan bölgede bulunmaktadır. Başkurtlar veya Başkortlar veya Başkırtlar, Türk halklarından biridir. Çoğunluğu Rusya Federasyonu içindeki Başkurdistan’da yaşar. Başkent: Ufa Nüfus: 4.192.300 Yüzölçümü: 143.600 km² Dil: Başkurtça Din: İslamiyet Asırlar boyunca çeşitli baskılara ve asimilasyon çalışmalarına maruz kalan Başkurtlar, her şeye rağmen millî kimliklerini ve İslam inançlarını korumaya çalışmışlar. Özellikle 90’lı yıllarda Sovyetler Birliğinin yıkılmasıyla birlikte, dinî değerlere ve geleneksel milli kültüre olan ilgi de önemli ölçüde artmıştır. |
    1918 ...
    1920
    TATAR ŞURALAR CUMHURİYETİSultan V.Mehmed Reşad
    KIRIM TATARLARI
    gg.aa.yy1918.aa|TATAR ŞURALAR CUMHURİYETİ|Sultan V.Mehmed Reşad|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Kırım|Türk Devlet Yapıları|KIRIM TATARLARI|
    1918 ...
    1920
    AZERBAYCAN CUMHURİYETİSultan V.Mehmed Reşad
    Azerbaycan yani ''odlar/ateş ülkesi'' tıpkı Anadolu gibi çok eski devirlerden itibaren Türk akınlarına sahne olmuş ancak, bölgenin Türkleşmesi 11.nci yüzyıldaki Selçuklu çağı Oğuz-Türkmen yerleşmeleriyle gerçekleşmiştir.

    Moğol ve Timur idaresinden sonra bölgede Karakoyunlu ve Akkoyunlular Türkmenleri hâkimiyet kurmuştur. Daha sonra kurulan Safevi Devleti ile Osmanlılar arasında sürekli mücadelelere sahne olan Azerbaycan, Nadir Şah'ın ölümünden sonra (1747) küçük hanlıklara bölünmüştür. Bölgede güçlenen Ruslar, önce Azerbaycan'ın iç işlerine karışmaya başladılar. Ardından Kuzey Azerbaycan'da yarım asır kadar birbirleri ile mücadele eden hanlıkları, birebir hâkimiyetlerine almışlardır. Böylece 1805'de Gence Hanlığı ( Ziyadoğulları), 1806'da Kuba ve Bakü Hanlıkları, 1815'te Şeki Hanlığı (Hacı Çelebi oğulları) ve 1822'de Karabağ Hanlığı (Cevanşir Beyleri) Ruslar tarafından ele geçirildi.

    Rus ilerleyişi karşısında harekete geçen, İranlılar, Ruslara peşpeşe yenilerek Gülistan ve ardından 1828 Türkmençay Andlaşması'nı imzalamak zorunda kaldılar. Bu anlaşmayla Azerbaycan, Aras sınır olmak üzere kuzey ve güney diye fiilen bölünmüş, Kuzey Azerbaycan'ı Ruslar işgal ederken, Güney Azerbaycan İran'da kalmıştır. Güney Azerbaycan'da Hoy ve Tebriz'de Dünbüllü Hanları, Erdebil'de Şeyhler gibi hanlıklar hüküm sürdüler.

    Bolşevik İhtilâli üzerine Rus ordularının Kafkaslardan çekilmesi ardından Azerbaycan Türkleri, 28 Mayıs 1918'de bağımsızlıklarını ilân ettiler. Bunda Nuri Paşa komutasındaki bir Osmanlı birliğinin Bakü'ye girmesi etkili olmuştur.

    İlk bağımsız Azerbaycan Cumhuriyeti, 27 Nisan 1920 yılındaki kanlı Kızıl Ordu işgaline kadar yaşamıştır. Sovyetler döneminde Azerbaycan Sovyet Sosyalist Cumhuriyeti kuruldu. 1991 yılında ise bu devlet Azerbaycan Cumhuriyeti olarak bağımsız bir Türk devleti hâline geldi.
    gg.aa.yy1918.aa|AZERBAYCAN CUMHURİYETİ|Sultan V.Mehmed Reşad|TÜRK|Osmanlı Dünya Devleti Dönemi|Türk Devlet Yapıları|Azerbaycan yani ''odlar/ateş ülkesi'' tıpkı Anadolu gibi çok eski devirlerden itibaren Türk akınlarına sahne olmuş ancak, bölgenin Türkleşmesi 11.nci yüzyıldaki Selçuklu çağı Oğuz-Türkmen yerleşmeleriyle gerçekleşmiştir. Moğol ve Timur idaresinden sonra bölgede Karakoyunlu ve Akkoyunlular Türkmenleri hâkimiyet kurmuştur. Daha sonra kurulan Safevi Devleti ile Osmanlılar arasında sürekli mücadelelere sahne olan Azerbaycan, Nadir Şah'ın ölümünden sonra (1747) küçük hanlıklara bölünmüştür. Bölgede güçlenen Ruslar, önce Azerbaycan'ın iç işlerine karışmaya başladılar. Ardından Kuzey Azerbaycan'da yarım asır kadar birbirleri ile mücadele eden hanlıkları, birebir hâkimiyetlerine almışlardır. Böylece 1805'de Gence Hanlığı ( Ziyadoğulları), 1806'da Kuba ve Bakü Hanlıkları, 1815'te Şeki Hanlığı (Hacı Çelebi oğulları) ve 1822'de Karabağ Hanlığı (Cevanşir Beyleri) Ruslar tarafından
    1920 ...
    1923
    BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİ
    gg.aa.yy1920.aa|BATI TRAKYA TÜRK CUMHURİYETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    29 EKİM 1923
    TÜRKİYE CUMHURİYETİ
    gg29.aa10.yy1923.aaEKİM|TÜRKİYE CUMHURİYETİ|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    14 KASIM 1983
    KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ1.İSTİKRARSIZ DÖNEM
    gg14.aa11.yy1983.aaKASIM|KUZEY KIBRIS TÜRK CUMHURİYETİ|1.İSTİKRARSIZ DÖNEM|!!!|Kıbrıs|Türk Devlet Yapıları|
    30 AĞUSTOS 1991
    AZERBEYCAN CUMHURİYETİTurgut Özal Dönemi
    Rusya'dan ayrıldı.
    gg30.aa8.yy1991.aaAĞUSTOS|AZERBEYCAN CUMHURİYETİ|Turgut Özal Dönemi|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|Rusya'dan ayrıldı.|
    31 AĞUSTOS 1991
    ÖZBEKİSTAN CUMHURİYETİTurgut Özal Dönemi
    gg31.aa8.yy1991.aaAĞUSTOS|ÖZBEKİSTAN CUMHURİYETİ|Turgut Özal Dönemi|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    31 AĞUSTOS 1991KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİTurgut Özal Dönemi / ÖZERKLİK/BAĞIMSIZLIK
    Kırgızistan, bağımsızlık ilan etti.
    gg31.aa8.yy1991.aaAĞUSTOS|KIRGIZİSTAN CUMHURİYETİ|Turgut Özal Dönemi|ÖZERKLİK/BAĞIMSIZLIK|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|rusya|Kırgızistan, bağımsızlık ilan etti.|
    9 EYLÜL 1991
    TACİKİSTAN CUMHURİYETİTurgut Özal Dönemi
    9 Eylül 1991'de Tacikistan Parlamentosu bir deklarasyon yayımlayarak Tacikistan'ın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nden bağımsızlığını ilân etti ve 2 Mart 1992'de Birleşmiş Milletler üyeliğine kabul edildi.
    gg9.aa9.yy1991.aaEYLÜL|TACİKİSTAN CUMHURİYETİ|Turgut Özal Dönemi|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|9 Eylül 1991'de Tacikistan Parlamentosu bir deklarasyon yayımlayarak Tacikistan'ın Sovyet Sosyalist Cumhuriyetleri Birliği'nden bağımsızlığını ilân etti ve 2 Mart 1992'de Birleşmiş Milletler üyeliğine kabul edildi.|
    27 EKİM 1991
    TÜRKMENİSTAN CUMHURİYETİTurgut Özal Dönemi
    gg27.aa10.yy1991.aaEKİM|TÜRKMENİSTAN CUMHURİYETİ|Turgut Özal Dönemi|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|
    16 ARALIK 1992
    KAZAKİSTAN CUMHURİYETİTurgut Özal Dönemi
    gg16.aa12.yy1992.aaARALIK|KAZAKİSTAN CUMHURİYETİ|Turgut Özal Dönemi|TÜRK|Türk Devlet Yapıları|